Zeespiegelstijging – stedenbouwkundige oplossingen van MVRDV

MVRDV heeft een studie gepubliceerd die mogelijke oplossingen biedt voor stedelijke planning om de problemen van de stijgende zeespiegel aan te pakken. Het projectvoorbeeld van MVRDV: het havendistrict van Vancouver. Lees hier meer.

Het Nederlandse architectenbureau MVRDV heeft een studie gepubliceerd die oplossingen moet bieden voor stedelijke planning met betrekking tot zeespiegelstijging. Het onderzoek richt zich op de herontwikkeling van het havengebied van Vancouver, dat nieuwe methoden vereist om zich aan te passen aan de stijgende zeespiegel. Als onderdeel van Vancouver’s Sea2City Challenge biedt de catalogus over zeespiegelstijging die het resultaat is van het onderzoek nieuwe ideeën voor aanpassingsoplossingen.

Volgens het IPCC zou de zeespiegel tot 2100 met wel twee meter kunnen stijgen, wat veel problemen zou veroorzaken voor de vele kuststeden in de wereld. Het rapport van MVRDV stelt dat „we tijd hebben om deze verandering te ontwikkelen en te implementeren als we er nu mee beginnen“, aangezien de zeespiegelstijging geleidelijk verloopt. Het architectenbureau benadrukt ook dat „steden deze urgentie moeten benutten om aanpassingsoplossingen te ontwikkelen en te testen“. Daarnaast zal het delen van kennis kustgemeenschappen op weg helpen naar een duurzamere toekomst.

MVRDV roept op tot nieuwe, meer innovatieve benaderingen om kustgebieden te beschermen. Het dringt er ook bij de lezers op aan om meer natuurgerichte taal te gebruiken als het gaat om infrastructuur in de context van klimaatverandering. „Beschermen“, „herbergen“ en „herstellen“ zijn voorbeelden van termen die volgens MVRDV het tegenovergestelde zijn van de „niet-natuur“-termen die vandaag de dag worden gebruikt.

De door MVRDV voorgestelde oplossingen omvatten palen, gemoderniseerde nutsvoorzieningen, de bouw van gebouwen op het water en de sloop van bepaalde gebouwen. De benaderingen variëren van het aanpassen van bestaande structuren tot modernisering en nieuwbouw. Het is belangrijk dat aanpassing aan de zeespiegelstijging er in elke stad anders uitziet. Een of andere combinatie van terugtrekken, beschermen en aanpassen zal in alle omstandigheden werken. Soms kan het zelfs zinvol zijn om naar het water toe te trekken.

De proefprojecten die in het onderzoek worden beschreven, zijn bedoeld voor onmiddellijk gebruik. Vancouver is de belangrijkste testcase in het document van MVRDV. Hier herontwerpt het ontwerpbureau de waterkant langs False Creek en roept op tot meer veerkrachtige architectuur. De nauwe samenwerking met de stad heeft geresulteerd in een visie voor de komende 100 jaar van de stad die andere steden in een vergelijkbare positie zou kunnen inspireren.

Het principe van „rewilding“ staat centraal in de zaak van Vancouver. Dit betekent dat het land wordt teruggebracht naar zijn natuurlijke, ongecultiveerde staat en dat wilde dieren opnieuw worden geïntroduceerd. Kijken naar de natuur en de geschiedenis is cruciaal. MVRDV heeft in zijn voorstel voor Vancouver veel nadruk gelegd op betrokkenheid van de gemeenschap. Overleg met lokale groepen, met name lokale adviseurs van de First Nations, zou een andere relatie tussen de stad en het havengebied mogelijk kunnen maken.

In zijn studies stelt MVRDV een nieuw havengebied voor Vancouver voor tegen het jaar 2100. De huidige dijken en muren die het waterpeil tegenhouden zullen tegen die tijd niet langer houdbaar zijn. Op basis van de principes van de zeespiegelstijgingscatalogus heeft MVRDV een reeks proefstructuren ontwikkeld voor de subtidale gebieden van False Creek in Vancouver. Deze omvatten een drijvend eiland dat zou dienen als toevluchtsoord voor wilde dieren. Van daaruit zou een drijvend paviljoen naar de kust leiden, toegankelijk per kajak. Het zou een watercontrolestation kunnen huisvesten en toegang bieden tot de stad.

Het paviljoen zou op de huidige dijk komen te staan, die in de toekomst vaker onder water zal komen te staan. Het zou ook dienst kunnen doen als gemeenschaps- en cultureel centrum. Een bebost gebied zou dan volgens het voorstel dienen als buffer tussen het paviljoen en de bestaande infrastructuur. Een reeks wandelpaden over het water zou de verbinding onderhouden.

Dit nieuwe havendistrict voor Vancouver wordt in fasen gebouwd tot het jaar 2100. Tijdens dit proces zal de zogenaamde „backshore“, het land tussen hoog- en laagwater, worden vergroot om overstromingen en extreme weersomstandigheden beter te kunnen opvangen. Dit zijn de zes basisprincipes van MVRDV:

• Verbeter de nutsvoorzieningen en til ze deels weg van het water
• Nieuwe, overstromingsbestendige toepassingen vinden voor ondergrondse structuren
• De begane grond van gebouwen verhogen
• Hooggelegen wandelpaden ontwikkelen om gebouwen met elkaar te verbinden
• Bouwprogramma’s herontwerpen en gebouwen flexibeler maken
• Constructies aanpassen om veranderingen in gebruik mogelijk te maken en nieuwe constructies ontwerpen die gemakkelijker kunnen worden aangepast

Vancouver heeft het Sea2City initiatief gelanceerd om verschillende architectenbureaus samen te brengen om samen te werken met de lokale gemeenschap en de overheid. De voorgestelde projecten zullen niet onmiddellijk worden gebouwd, maar maken deel uit van een kader en visie om de stedelijke ontwikkeling en ecologische revitalisatie in False Creek te begeleiden.

Belangrijk is echter dat het Sea2City initiatief heeft erkend dat traditionele benaderingen van stedelijke waterfronten, zoals het tegenhouden van het water door middel van harde infrastructuur, niet langer effectief zijn. In een tijd waarin de zeespiegel stijgt en extreme weersomstandigheden steeds vaker voorkomen, leggen architecten er meer nadruk op dat steden naast het water kunnen bestaan.

De stad Vancouver ligt in het niet-erkende traditionele thuisland van de Musqueam, Squamish en Tsleil-Waututh First Nations. Het gebied rond False Creek is van groot belang voor de First Nations. Ze beheren het land al sinds mensenheugenis en spelen een belangrijke rol bij het adviseren over de toekomst van de overstromingsgevoelige kustlijn.

De gezamenlijke ontwerpwedstrijd duurde 12 maanden. De volgende fase is de ontwikkeling van een klimaatadaptatieplan en een kustadaptatieplan.

Overigens: Meer ideeën voor het leven na klimaatverandering vind je hier. Of: De UN-Habitat en haar partners presenteerden ’s werelds eerste prototype van een drijvende stad. De stad heet Oceanix Busan en is ontworpen door BIG.