„De kunst van de tuin“. Dit was de titel van de lezing van Klaus Klein eind vorig jaar in de Seidl Villa in München, georganiseerd door de DGGL LV Bayern-Süd. Achter de titel gaat Roland Weber schuil, een Duitse landschapsarchitect die van 1909 tot 1997 in Düsseldorf woonde en werkte. Hij creëerde meer dan 900 tuinen in Duitsland en daarbuiten en werkte samen met bekende architecten. Wat kenmerkte hem en wat kunnen we van hem leren? Lees zelf.
niet de mode te volgen.
Roland Weber werkte nauw samen met architecten.
Zijn stijlmiddelen zijn eenvoud en tijdloosheid.
Weber definieerde zichzelf door geen rages te volgen.
De hemel in de tuin
Foto’s: WKM Landschapsarchitecten, Düsseldorf.
Aan de hand van de tuin legde Klaus Klein de gedachten, opvattingen en benadering van planten en natuur van Roland Weber uit, die hij ook toepaste op grotere buitengebieden, openbare parken en stedelijke ontwikkelingen (stad Wulfen). Roland Weber was een artistieke persoonlijkheid, creatief en met duidelijke ideeën over „wat wel en niet zou moeten zijn“ (Klaus Klein). Hij geloofde dat zijn ontwerp juist was.
Voor hem bestonden er geen alternatieve plannen, alleen het optimale. Roland Weber bestempelde alles wat hiervan afweek als een fout. Na een klein meningsverschil antwoordde hij een klant: „Maar mevrouw, u wilt toch dat uw tuin eruitziet alsof God hem gemaakt heeft.“
Geïnspireerd door het landschap van de Nederrijn vond hij de „grootst mogelijke eenvoud“ voor zijn tuinen. Deze werden gekenmerkt door licht en schaduw en de subtiele kleuren van verschillende tinten groen en grijs in de weiden en bomen. Hij zette accenten met de kleur van witbloeiende struiken of witte tulpen. Vaak duwde hij paden en pleinen naar de rand van zijn ontwerpen om het oog vrij van het interieur over het ongestoorde gazon naar de diepten van de tuin te laten glijden. Hij hield ervan om het terrein naar het einde van het perceel toe te modelleren en het naar het huis toe te laten zakken om de ruimtelijke omvang als een landschapstuin te vergroten – net als zijn grote voorbeeld Capability Brown.
Hij gaf de voorkeur aan groen en planten boven onnodige instrumentalisering van de open ruimtes en vermeed overbodige hedendaagse elementen zoals cortenstaal of grind. Roland Weber ontwierp sommige tuinen uitsluitend door de natuur te knippen, te verwijderen, uit te schakelen en te organiseren. Het was altijd belangrijk voor hem om de lucht in de tuin te brengen. Hij bereikte dit door het midden laag aan de horizon te houden en de bomen en struiken aan de zijkanten te laten verspringen. Lucht, bomen en oppervlakte moeten een drie-eenheid vormen.
Een lezing als de tuinkunst van Roland Weber
„Schoonheid is mijn wereld“ was het leitmotiv van Roland Weber, net als „Ik was nooit modieus“. Naast rust en kalmte worden „zijn tuinen gekenmerkt door evenwichtige proporties en grote harmonie“ (Klaus Klein). Ik red me met maar een paar planten“ getuigt ook van zijn consequente houding tegenover eenvoud en tijdloosheid. Te veel kleur in de tuin vond hij „onaantrekkelijk“. In zijn eigen tuin filosofeerde Weber over de ontluikende bloesem in de zomer, de bladeren die in de herfst op het gazon vallen of de stilte van het sneeuwdek in de winter.
De lezing van Klaus Klein leek zo op de tuinkunst van Roland Weber zelf. Klein runt nu het bureau van Roland Weber met zijn partners Rolf Maas en Sebastian Riesop. De twee tuinen die door WKM Landschaftsarchitekten zonder Weber werden gepland en in de lezing werden getoond, onthullen ook de stilistische elementen van Webers ontwerp.
„De nuances van groen … Fantastisch!“
Er viel veel te leren van Roland Weber en Klaus Klein als sprekers van de avond voor hun eigen werk – de kunst van het tuinieren, esthetische discipline, schoonheid en eenvoud. Sommige suggesties konden ook worden toegepast op de hedendaagse stadsplanning en bekende kwaliteiten konden worden geïntegreerd in de planning van open ruimtes.
„Wit en groen“ – zei de grote landschapsarchitect van de 20e eeuw, die vorig jaar 110 jaar zou zijn geworden – „is voor mij het ultieme, maar groen alleen is ook gewoon betoverend. De verschillende tinten groen… Fantastisch!“