„We hebben nu geweldige kamers bij onze geweldige collecties“

Na 16 jaar is de Staatsbibliothek Unter den Linden in Berlijn nu uitgebreid gerenoveerd en uitgebreid. De firma hg merz uit Stuttgart was verantwoordelijk voor het project.

Na 16 jaar van langdurige verbouwings- en renovatieprocessen en 470 miljoen euro uitgaven, is de Berlijnse Staatsbibliotheek Unter den Linden afgelopen maandag digitaal geopend. Dit markeert de voltooiing van een van de grootste bouwprojecten van Berlijn. De in 1661 opgerichte onderzoeksinstelling wordt beschouwd als een van de belangrijkste bibliotheken ter wereld en is de grootste academische bibliotheek in de Duitstalige wereld. Vanwege het belang is het monumentale gebouw sinds 2005 aangepast aan de eisen van de 21e eeuw, terwijl het nog steeds in gebruik is. Oorspronkelijk zouden de werkzaamheden aan de 100.000 vierkante meter pas in 2012 en daarna in 2016 worden afgerond.

De onderzoeksbibliotheek, die tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd raakte en in de DDR-tijd werd herbouwd, bleek meer renovatie nodig te hebben dan aanvankelijk werd verwacht. Er moesten bijvoorbeeld nieuwe steunen in het gebouw worden aangebracht om de oude, onder monumentenzorg vallende betonnen bogen van de grote koepel vast te zetten. Het algemene concept voor de algemene renovatie en uitbreiding van Unter den Linden was het geesteskind van de Stuttgart sterarchitect hg merz, die ook de schuin tegenovergelegen Staatsopera moderniseerde. In 2000 won hij de eerste prijs in een Europese wedstrijd. Afzonderlijke bouwopgaven, zoals het verlichtingsconcept of het materiaal- en kleurconcept, werden door hg merz opgelost in samenwerking met artistieke en technische bureaus.

Het bekendste kenmerk van het oude gebouw, dat is gerenoveerd in overeenstemming met zijn monumentenstatus, is de geïmplanteerde glazen kubus van de centrale leeszaal, die in 2012 werd geopend. Nu, na meer dan 70 jaar, is deze weer toegankelijk langs de historische as door het gebouwencomplex via de entreehal, de binnenplaats met fonteinen en de elegante hoofdtrap en vestibule. Het oorspronkelijke ruimtelijke concept kan nu opnieuw worden ervaren. De reconstructie van het tongewelf in de grote zaal herstelt ook de oorspronkelijke kubusvorm van de ruimte.

In de leeszaal zelf is het oranjekleurige tapijt vernieuwd. De speciale leeszalen zijn ook opnieuw ingericht en gemoderniseerd: donkere houten planken omringen de boeken aan de muren, met daartussen werkplekken waarvan de linoleum tafelbladen bij de kleur van het tapijt passen.
„We hebben nu geweldige kamers als aanvulling op onze geweldige collecties,“ zegt een opgetogen algemeen directeur Barbara Schneider-Kempf. De collecties, die in 360 jaar zijn gegroeid – waaronder vier stukken uit het documentaire werelderfgoed van Beethoven, Bach en Luther – worden elk jaar aangevuld met ongeveer 100.000 media en uitgebreid digitaal materiaal. De collectie omvat momenteel meer dan 33 miljoen verschillende items, waaronder 12 miljoen boeken, autografen, gedrukte muziek, tijdschriften en kranten, maar ook kaarten, globes en legaten.

De 620 werkplekken in de zeven leeszalen moeten momenteel leeg blijven. Vanwege het coronavirus kunnen studenten en academici de heringerichte bibliotheek voorlopig alleen digitaal verkennen. Belangrijk: vanaf februari zal er beperkt uitgeleend kunnen worden.

Over bibliotheken en leesmateriaal gesproken: ontdek de nieuwe bibliotheek in Gundelsheim van Schlicht Lamprecht Architekten.