„We hebben meer bomen nodig in de stad“

Steden hebben meer bomen nodig, maar stadsbomen lijden ook onder enorme hittestress. Directeur Bert Habrich legt in een interview uit hoe de mobiele irrigatiemodellen van GEFA Produkte® Fabritz GmbH kunnen helpen en welke oplossingen het bedrijf biedt.

Bert Habrich, volgens het motto „Een groene toekomst veiligstellen“, zet het Duitse bedrijf GEFA Fabritz zich in het bijzonder in voor bomen. Groen wordt beschouwd als de duurzame gamechanger als het gaat om warmtebeheer. U werkt dagelijks samen met talloze gemeenten en metropolen. Hoe staan Duitse steden ervoor als het gaat om vergroening?

Naar mijn mening hebben Duitse steden al aanzienlijke vooruitgang geboekt op het gebied van vergroening, maar ze staan voor aanzienlijke uitdagingen en moeten nog meer inspanningen leveren om een duurzame, groene toekomst te garanderen. Er zijn bekende initiatieven in de grote steden Freiburg, München, Hamburg, Frankfurt en Berlijn met duurzame planningsbenaderingen, groene corridors, stadstuinen, park- en groenverbindingen. Wat veel mensen zich echter niet realiseren, zijn de inspanningen van kleinere en middelgrote gemeenten die niet zo in de schijnwerpers staan. We hebben dagelijks te maken met vragen en projecten, bijvoorbeeld voor zoiets triviaals als het bouwen van een nieuwe parkeerplaats. Vroeger werden er helemaal geen bomen gepland of werden bomen geplant met heel kleine plantputten, een eenvoudige boomverbinding en dat was het dan. Tegenwoordig denken veel planners, in samenwerking met alle betrokkenen, na over „groene, grijze en blauwe“ duurzame beplanting met voldoende wortelruimte, bescherming van de infrastructuur, selectie van klimaatbestendige bomen, de irrigatieoplossing inclusief regenwatergebruik en geschikt substraat. Dit is zeker ten goede veranderd en het is precies dit soort projecten en samenwerking tussen alle betrokkenen die we nodig hebben. Naar mijn mening is de beslissende factor echter – en ik weet zeker dat de overgrote meerderheid van de lokale overheden dit heeft ingezien – het behoud van bestaande bomen op de lange termijn. We kunnen zoveel nieuwe groene gebieden in de stad plannen als we willen. Dit alles zal niet helpen als we het bestaande bomenbestand niet op hetzelfde niveau houden, verzorgen, renoveren en, bovenal, zorgen voor de juiste professionele ondersteuning bij bouwmaatregelen. Helaas staan we in veel gemeenten nog aan het begin.

Klimaatadaptatie en klimaatbescherming zijn wereldwijd politieke modewoorden geworden. Hoe belangrijk zijn warmtebeheersingsmaatregelen en klimaatadaptatie volgens u in de politiek en het stadsbestuur?

Ik geloof dat de wetenschappelijke basis, individuele waarnemingen, wetten, klimaatbeschermingsovereenkomsten en bijbehorende financieringsprogramma’s hebben geleid tot een herbezinning in onze steden en gemeenten. Maar er is nog steeds een probleem van concurrerende prioriteiten. De meeste lokale overheden staan voor financiële uitdagingen. Ze moeten vaak verschillende dringende behoeften tegen elkaar afwegen. Daarbij komen politieke cycli en kortetermijnprioriteiten. Hier is het vaak gemakkelijker om projecten met direct zichtbare resultaten aan te pakken. En niet alle gemeentebesturen – ik zou zelfs willen stellen dat er maar heel weinig zijn – beschikken over de nodige expertise en technische capaciteit om effectieve strategieën voor klimaatadaptatie te ontwikkelen en uit te voeren. En helaas zal dit niet op korte termijn veranderen, wat het er zeker niet gemakkelijker op maakt voor verschillende departementen en bestuursniveaus, tot op gemeentelijk niveau, om samen te werken. Mijn indruk is dat het engagement toeneemt, maar dat de uitvoering varieert. Over het algemeen zie ik positieve ontwikkelingen, maar er moet nog veel gebeuren om klimaatadaptatie en warmtebeheer volledig te integreren en effectief in de praktijk te brengen.

Zelfs een stadsboom heeft last van hittestress. Daarom heeft u onder andere mobiele irrigatiemodellen ontwikkeld bij GEFA Fabritz. Wat zijn de grootste uitdagingen voor stadsbomen? Hoe kunnen we ze beter beschermen?

Hittestress of droogtestress is een complex probleem waarbij meer komt kijken dan alleen water geven. Bomen in de stad worden blootgesteld aan hoge temperaturen, die worden verergerd door het hitte-eilandeffect. Perioden van droogte en onvoldoende regen verergeren het gebrek aan water, wat de gezondheid en groei van bomen verslechtert. Bovendien is de bodem in stedelijke gebieden vaak sterk verdicht, wat de wateropname en wortelontwikkeling beperkt. Wortels hebben vaak niet genoeg ruimte om zich te verspreiden, wat hun stabiliteit en opname van voedingsstoffen belemmert. Daarbij komen nog natuurlijke stadsvijanden zoals verkeer en bouwwerkzaamheden: Stadsbomen worden zo blootgesteld aan extra verontreinigende input, schade door bouwvoertuigen en bodemverdichting. Ik denk dat dit duidelijk maakt dat we hier een holistische benadering moeten kiezen. We moeten de vijandige stedelijke omgeving zo dicht mogelijk bij het natuurlijke model brengen: selecteer bij het planten van nieuwe bomen geschikte klimaatbestendige boomsoorten, besteed aandacht aan diversiteit en zorg voor optimale omstandigheden met wortelkamersystemen, beluchtings- en irrigatieoplossingen, speciale boomsubstraten inclusief additieven en mycorrhizae. Bij oude bomen kunnen maatregelen zoals het mechanisch losmaken en beluchten van de grond de bodemstructuur verbeteren en de wateropname bevorderen. Mycorrhizae-inentingen, regelmatig onderhoud, inclusief snoeien en gezondheidscontroles, zijn belangrijk om de vitaliteit van de bomen te behouden en te bevorderen. De bescherming van stadsbomen vereist een holistische en duurzame aanpak die zowel kortetermijnmaatregelen als langetermijnstrategieën omvat, zoals het verbeteren van de bodemomstandigheden en het integreren van groene ruimten in de stadsplanning. Door innovatieve oplossingen en voortdurende zorg kunnen stadsbomen beter worden beschermd tegen de uitdagingen van het stadsleven en de klimaatverandering.

Tussen 2030 en 2050 zullen wereldwijd naar verwachting elk jaar ongeveer 250.000 mensen sterven als gevolg van de klimaatverandering, onder andere door extreme hitte. Als expert op het gebied van boomverankering en irrigatie, welke systemen, innovaties en strategieën zou je graag meer willen zien in internationale steden?

Ik kan mezelf alleen maar herhalen. We moeten een holistische benadering kiezen en met alle belanghebbenden aan tafel zitten, inclusief de hele bevolking. Er zijn interessante concepten, pioniers, geïsoleerde oplossingen – je moet ze gewoon een keer samenbrengen. En we moeten lateraal denken en naar andere gebieden kijken om te zien wat we kunnen aanpassen. Ook hier speelt digitalisering een rol in individuele oplossingen, bijvoorbeeld in geavanceerde irrigatiesystemen: Sensoren en IoT-gebaseerde systemen kunnen de bodemvochtigheid monitoren en irrigatie automatisch aanpassen aan de weersomstandigheden. Dit bespaart water en zorgt ervoor dat bomen precies water krijgen wanneer ze dat nodig hebben. In combinatie met additieven die water in de bodem kunnen opslaan en weer afgeven, wordt er ook kostbaar water bespaard. Dit zou eigenlijk de standaardpraktijk moeten zijn en loont ook financieel op de lange termijn. Als we omhoog bouwen vanwege ruimtegebrek, zouden we ook bomen moeten integreren. Een kijkje bij onze buren, Nederland, laat zelfs zien hoe sociale woningbouw gecombineerd kan worden met groene daken en gevels. In de Trudo Toren in Eindhoven zijn bijvoorbeeld grote bomen geïntegreerd in het hele gebouw, die zijn vastgezet met innovatieve verankeringssystemen. Dit soort nieuwbouwprojecten, in combinatie met traditionele groene daken en gevelbegroening, zijn de toekomst. Overigens hebben we bijna twintig jaar geleden al iets soortgelijks gerealiseerd in Essen met een Hundertwasser project. En klimaatverandering betekent niet alleen hitte, maar ook hevige regenval. Het gericht benutten van oppervlaktewater is de toekomst. Ik hoop dat de groene sector hier in de toekomst het voortouw zal nemen en samen met de industrie innovatieve oplossingen zal aandragen waarbij de standplaats van de bomen en de waterbehoefte bepalen hoe het sponsstadprincipe wordt toegepast en de boomkuil en het wortelgebied niet alleen als infiltratiegebied worden gezien.

Waar moeten we naartoe op het gebied van warmtebeheer? En wie is hiervoor verantwoordelijk? En wat is jouw verantwoordelijkheid als bedrijf?

Drie vragen waar je eigenlijk een heel boek over zou kunnen schrijven. Ik zal proberen het zo beknopt mogelijk te houden: Ten eerste hebben we meer stedelijk groen nodig, meer bomen in de stad. Dit kan alleen worden bereikt door passende bouwvoorschriften en de inzet van elk individu. We hebben duurzame stadsplanning nodig die korte afstanden, veel groen en gemengd gebruik bevordert. Het bevorderen van milieuvriendelijke mobiliteit vermindert het verkeer en de bijbehorende warmteontwikkeling. Regeringen op alle niveaus moeten het politieke kader creëren en de nodige middelen ter beschikking stellen om klimaataanpassingsmaatregelen uit te voeren. Stadsbesturen zijn verantwoordelijk voor het plannen en implementeren van groene ruimten, parken en duurzame infrastructuur. Maar ook bedrijven moeten duurzame praktijken integreren in hun activiteiten en investeren in groene infrastructuur. Dit jaar hebben we speciaal voor dit doel een nieuwe functie van duurzaamheids- en innovatiemanager gecreëerd bij GEFA. En we zijn een relatief klein bedrijf met minder dan 30 werknemers. Het doel is om zowel intern als extern duurzamer te worden en oplossingen te ontwikkelen en partnerschappen aan te gaan met bedrijven die niet alleen de groei van bomen op de lange termijn en hun vitaliteit garanderen, maar ook duurzaam zijn waar dat technisch haalbaar is. We hebben al kortetermijnsuccessen geboekt met een hol touw voor kroonbescherming gemaakt van gerecycled PES of een biologisch waterreservoir gemaakt van lignine. Het is echter essentieel voor alle inspanningen: De bevolking moet worden geïnformeerd en betrokken bij maatregelen voor klimaatadaptatie. Gemeenschapsinitiatieven en participatieprocessen zijn belangrijk. De aanpak van het stedelijke hitteprobleem vereist een alomvattende en gecoördineerde aanpak waarbij overheden, bedrijven en burgers samen verantwoordelijkheid nemen. GEFA draagt actief bij aan het oplossen van deze uitdagingen door middel van innovatieve producten en diensten en door partnerschappen met planners, bedrijven, steden en gemeenschappen. Door voortdurend onderzoek, ontwikkeling en onderwijs kunnen we duurzame en effectieve maatregelen voor hittebeheer implementeren om de levenskwaliteit in onze steden te verbeteren.

Bert Habrich – CEO van GEFA Produkte® Fabritz GmbH in Krefeld. Bert Habrich volgde zijn opleiding tot redacteur van 1988 tot 1990. Na zijn opleiding werkte hij tot 1993 als redacteur bij de Offenbach-Post. Daarna legde hij zich toe op reclame en marketing terwijl hij Duits en onderwijs studeerde aan de universiteit van Keulen en ontdekte hij zijn passie voor stadsnatuur in projecten zoals de creatie en supervisie van een ecologisch natuurpad in het landschapspark van Duisburg. Habrich trad in 2000 in dienst bij GEFA Produkte Fabritz GmbH en werkte bijna 12 jaar bij het bedrijf, waar hij een belangrijke bijdrage leverde aan de ontwikkeling en marketing van nieuwe producten.

Na zijn eerste fase bij GEFA Fabritz stapte Bert Habrich over naar de verkoop, waar hij voor verschillende Amerikaanse softwarebedrijven en SAP werkte. In deze functies breidde hij zijn expertise in internationale verkoop en bedrijfsmanagement uit. In 2022 keerde Bert Habrich terug naar GEFA Produkte® Fabritz GmbH en nam de positie van CEO over. Sindsdien leidt hij het bedrijf samen met Managing Partner Dipl.-Oec. Thorsten A. Fabritz met een duidelijke visie op duurzaamheid en innovatie.

Bert Habrich zet zich in om mensen bewust te maken van het belang van stedelijk groen en duurzame oplossingen voor klimaatverandering. Hij geeft regelmatig lezingen en neemt deel aan vakconferenties en aan de Forschungsgesellschaft Landschaftsentwicklung Landschaftsbau e.V. (FLL).

GEFA Produkte® Fabritz GmbH levert sinds 1990 innovatieve speciale producten aan hoveniers- en groenvoorzieningsbedrijven en gemeentelijke diensten voor groenvoorzieningen. Oprichter Prof. h.c. Gerhard Fabritz legde de basis voor het huidige bedrijf met een focus op het behoud van het milieu.

Zijn twee kinderen, Anja Fabritz en Dipl.-Oec. Thorsten A. Fabritz, zetten deze filosofie voort – bewust met een hoge mate van continuïteit in de omgang met klanten, leveranciers en personeel. Een familiebedrijf waarin de groene passie wordt uitgedragen. Sinds de oprichting heeft GEFA zich gespecialiseerd in het ontwikkelen en aanbieden van innovatieve oplossingen voor de veeleisende eisen van stedelijke boomaanplant. Haar missie is om stedelijke ruimtes groener en leefbaarder te maken.

GEFA begrijpt het belang van bomen in stedelijke leefomgevingen en werkt nauw samen met landschapsarchitecten, hoveniers en andere deskundigen uit de groene industrie om beproefde oplossingen van hoge kwaliteit te bieden. GEFA breidt zijn productportfolio voortdurend uit met duurzaamheid in het achterhoofd. Het varieert van systemen voor het vastzetten van jonge bomen boven en onder de grond, tot het vastzetten van oude bomen met verschillende oplossingen voor kroonbescherming, tot bodemadditieven zoals mycorrhiza en co. voor wateropslag en vitalisatie, tot speciale systemen voor boomkwartieren in stedelijke gebieden. Het bedrijf richt zich ook op irrigatiesystemen; onze gespecialiseerde adviseurs ontwikkelen oplossingen op maat voor een efficiënte watervoorziening van groen. Dit omvat de planning, levering van componenten en ondersteuning van gespecialiseerde bedrijven. GEFA Fabritz levert aan klanten in de hele EU.

www.gefafabritz.de | info@gefafabritz.de

Dit interview maakt deel uit van het Beat the Heat-initiatief, dat GEFA Fabritz ondersteunt. Lees hier meer over Beat the Heat.