Vulkaanuitbarsting en tsunami in Tonga

Afgelopen zaterdag barstte een onderwatervulkaan uit in de buurt van Tonga. De regering van Tonga heeft sindsdien de dood van drie mensen bevestigd. Tot voor kort werden hulpvluchten gehinderd door de vulkanische as en er is grote bezorgdheid over watervervuiling. Hier volgt een overzicht van de gebeurtenissen rond de vulkaanuitbarsting in Tonga.

Op 15 januari 2022 barstte een enorme onderwatervulkaan uit bij Tonga, een eilandengroep in het zuiden van de Stille Oceaan. De vulkaan, die slechts 64 kilometer verwijderd is van het hoofdeiland Tonga, stootte as, gas en stoom uit in de lucht, waardoor er dagenlang een wolk van zwaveldioxide boven de eilanden hing. Slechts enkele uren later werd Tonga getroffen door een grote tsunami die werd veroorzaakt door de vulkaanuitbarsting. De tsunami sneed de communicatielijnen door die al waren aangetast door de vulkaanuitbarsting.

Golven tot 15 meter hoog troffen de westkust van de eilanden Tongatapu, ‚Eua en Ha’api. In de Tongaanse hoofdstad Nuku’alofa waren ze 120 centimeter hoog. Minstens drie mensen kwamen om door de tsunami. Onder de dodelijke slachtoffers bevinden zich een 50-jarige Brit, een 65-jarige en een 49-jarige Tongaan. In Peru kwamen ten minste twee mensen om het leven als gevolg van de schokgolven van de tsunami.

De vulkaanuitbarsting in Tonga is waarschijnlijk de grootste vulkaanuitbarsting op de Ring van Vuur in drie decennia.

Een andere uitbarsting van de Tongavulkaan op maandag 17 januari was minder ernstig. De communicatieverbindingen met Tonga lagen toen echter nog steeds plat, dus Tonganen over de hele wereld wachten nog steeds vol spanning op nieuws van hun vrienden en familie. Internationale hulporganisaties en buurlanden in de Stille Oceaan hebben nog steeds moeite om de omvang van de schade in te schatten.

Volgens de eerste schattingen heeft de natuurramp alle huizen op het eiland Mango verwoest, waar 36 Tonganen wonen. Op het eiland Fonoifua, waar 239 mensen wonen, staan nog maar twee huizen overeind. Op Tongatapu, het hoofdeiland, werden 100 huizen beschadigd en 50 verwoest. De getroffen mensen verblijven bij hun familie op het hoofdeiland. Op ‚Eua zijn 89 mensen ondergebracht in evacuatiecentra. De paddenstoelvormige aswolk van de vulkaanuitbarsting in Tonga bedekt nog steeds de 170 eilanden van Tonga en beïnvloedt het leven van alle 100.000 Tonganen.

Zorgen over drinkwater- en voedseltekorten

De voorzitter van de Tonga Wetgevende Vergadering, Fatafehi Fakafanua, plaatste maandag een bericht op sociale media waarin hij de gevolgen van de vulkaanuitbarsting en de daaropvolgende tsunami omschreef als „verwoestend“. Naast de schade die is veroorzaakt door de hoge golven, heeft het land nog steeds last van de as van de vulkaanuitbarsting in Tonga.

Foto’s laten zien dat veel eilandgemeenschappen die ooit in weelderig groen schitterden, nu bedekt zijn met dikke as. Talloze huizen zijn beschadigd of zelfs verwoest. Een van de grootste zorgen is de besmetting van drinkwater door stilstaande plassen zout water en vulkanische as.

Voedselzekerheid is een andere zorg. Door de onderbroken communicatielijnen is het echter erg moeilijk om de schade en de meest dringende behoeften vast te stellen. Het enige dat bekend is, is dat schoon drinkwater de meest dringende behoefte is.

Vulkaanuitbarsting Tonga Communicatielijnen, aswolken en COVID-zorgen belemmeren de hulpverlening

Hoewel de volledige omvang van de schade aan levens en eigendommen nog niet bekend is, is het duidelijk dat Tonga onmiddellijk hulp nodig heeft. Australië en Nieuw-Zeeland hebben observatievluchten uitgezonden om meer te weten te komen over de vulkaanuitbarsting en tsunami op Tonga. Ze meldden aanzienlijke schade aan de infrastructuur op het hoofdeiland Tongatapu.

De internationale luchthaven van Tonga, Fua’amotu, was dagen later nog steeds ontoegankelijk door de vulkanische aslaag. Nieuw-Zeeland had daarom twee marineschepen gestuurd om de herstelwerkzaamheden te ondersteunen. Ze worden pas op vrijdag 21 januari verwacht. In de tussentijd kan het vliegveld echter weer worden benaderd.

Hulporganisaties staan momenteel klaar om hulpgoederen te sturen, maar wachten nog op duidelijke informatie over wat er nodig is. Daarnaast is Tonga er tot nu toe in geslaagd om bijna volledig COVID-vrij te blijven. Als gevolg hiervan is de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) terughoudend om internationale hulpverleners toe te laten op het eiland uit angst COVID naar Tonga te brengen.

De WHO werkt eraan om hulpgoederen zoals telecommunicatieapparatuur, waterzuiveringsapparatuur en materiaal voor de bouw van onderdak naar Tonga te brengen. Toegang tot schoon drinkwater is vooral belangrijk om uitbraken van diarree en cholera te voorkomen.

Een andere dringende taak is om contact te leggen met twee kleine, laaggelegen eilanden. Hier wonen ongeveer 100 mensen. Sinds de vulkaanuitbarsting van Tonga en de daaropvolgende tsunami de archipel hebben getroffen, is contact met de eilandbewoners onmogelijk. Een hulpboot is onderweg.

De reparatie van huizen en infrastructuur zal waarschijnlijk op zijn vroegst op 1 februari beginnen en het kan nog twee weken duren voordat de internetverbindingen in het land hersteld zijn. De beroemde Olympische taekwondospeler Pita Taufatofua uit Tonga heeft een fondsenwervingspagina opgezet die al meer dan 300.000 dollar aan donaties heeft verzameld.

Blijvende tsunami-dreiging

De vulkaanuitbarsting in Tonga was de grootste vulkaanuitbarsting in de regio sinds tientallen jaren. Sommigen beschrijven het zelfs als een „millenniumgebeurtenis“. De vulkaan Hunga-Tonga-Hunga-Ha’apai ligt onder water tussen twee kleine Tongaanse eilanden. Hij is ongeveer 2.000 meter hoog, waarvan 100 meter zichtbaar is boven zeeniveau.

Onderzoekers hebben bevestigd dat de Tongaanse vulkaan de afgelopen decennia regelmatig is uitgebarsten. De meest recente uitbarsting begon in december 2021 en leidde tot twee grote uitbarstingen op 14 en 15 januari 2022, waardoor het de grootste vulkanische gebeurtenis ter wereld is sinds de uitbarsting van de vulkaan Pinatubo op de Filippijnen in 1991.

De Tongavulkaan maakt deel uit van de seismisch actieve Pacifische Ring van Vuur. Eind 2014 en begin 2015 creëerde dezelfde vulkaan een klein nieuw eiland en werd het luchtverkeer naar Tonga enkele dagen verstoord.

Het is waarschijnlijk dat de ware omvang van de ramp nog enige tijd onbekend zal blijven door communicatiestoringen. Het Nieuw-Zeelandse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft gewaarschuwd voor verdere vulkaanuitbarstingen in de komende dagen of zelfs weken, waardoor er nog steeds een tsunami-dreiging bestaat.

Bronnen en verdere informatie:
The Guardian: Tonga volcano: islands covered in ash as as three deaths confirmed (18 januari 2022).
CNN: Eerste beelden van schade door vulkaan Tonga tonen hele gemeenschappen bedekt met dikke as (18 januari 2022).
The New York Times: In Volcano’s Aftermath, an Agonising Wait for Tonga News (17 januari 2022).
Tagesschau: Tonga bevestigt drie gevallen van toge (18 januari 2022).

Misschien ben je ook geïnteresseerd in: Het Duitse ministerie van Milieu heeft financiering gelanceerd voor klimaataanpassingsmaatregelen. Meer informatie over de financiering van klimaatadaptatie vindt u hier.