Berlijn was, Belfast en Nicosia zijn dat nog steeds: verdeelde steden vind je overal in Europa. Ze maken deel uit van de realiteit van ons leven als Europeanen, vooral in Duitsland. Het is vooral een strijd om ruimte en de soevereine interpretatie daarvan die dagelijks in deze steden plaatsvindt. Bijvoorbeeld in Belfast, waar de zogenaamde „vredesmuren“ hele wijken opdelen.
De tentoonstelling „De goede zaak: architectuur van de vrede – verdeelde steden“, die te zien is in de Pinakothek der Moderne, gaat over dit onderwerp. Ze maakt deel uit van het langlopende onderzoeksproject „Architecture of Peace“, dat kritisch kijkt naar de gevolgen van vredesmaatregelen in voormalige oorlogsgebieden.
Het eerste deel van de tentoonstelling laat vooral zien hoe er met voormalige oorlogsgebieden wordt omgegaan en wordt in een verdere bijdrage door ons in beeld gebracht. Het tweede deel is expliciet gewijd aan de verdeelde stad. Aan de hand van voorbeelden uit Ierland, Cyprus, Bosnië-Herzegovina en Kosovo worden steden geanalyseerd die gekenmerkt worden door etnische conflicten en sociale spanningen.
In het eerder genoemde Belfast, de hoofdstad van Noord-Ierland, gaan de geschillen tussen protestanten en katholieken terug tot de tijd waarin de stad in de 17e eeuw werd gesticht. De „vredesmuren“ werden gebouwd om de vijandige groepen, die vaak in dezelfde buurt wonen, van elkaar te scheiden. Nicosia, de hoofdstad van Cyprus, is ook al een halve eeuw verdeeld door het voortdurende conflict tussen Grieken en Turken. In tegenstelling tot Belfast loopt de scheiding door het hele stadscentrum, de zogenaamde „ommuurde stad“, en worden de Griekse en Turkse sectoren van elkaar gescheiden.
De tentoonstelling analyseert echter niet alleen de scheiding en de oorzaken ervan. Er worden ook oplossingen getoond om deze te overwinnen: bijvoorbeeld het „Stewartstown Road Regeneration Project“ in Belfast. Het dient als een ontmoetingsplaats tussen protestanten en katholieken en ligt direct op de grens tussen twee verdeelde buurten. Het initiatief werd genomen door vertegenwoordigers van beide groepen. Dankzij het project zijn de gewelddadige botsingen tussen de buurten aanzienlijk afgenomen. Een vergelijkbaar voorbeeld is het „Home for Cooperation“ in Nicosia. Het bevindt zich in het centrum van de „Ommuurde Stad“. Als ontmoetingsplaats voor Grieken en Turken zorgt het ervoor dat de twee groepen nader tot elkaar komen.
Er zijn veel diagrammen, teksten en video’s in deze tentoonstelling. Bezoekers moeten voorbereid zijn op een complex onderwerp. Het kan een uitdaging zijn om ermee om te gaan, maar het is zeker nodig.
Foto’s van links naar rechts: Rosaleen Hickey, Kai Vöckler