2013 was geen bijzonder zonovergoten jaar. In slechts een paar maanden tijd regende het in Duitsland tussen januari en december meer dan normaal. Of dit een gevolg is van de klimaatverandering of van noodweer valt nog te bezien. Feit is dat de grond water opzoog en geen neerslag meer kon opnemen. Het resultaat: weer een overstroming van de eeuw. Na slechts elf jaar herhaalde zich wat statistisch gezien pas na enkele generaties zou moeten gebeuren. Naast het feit dat de dijken doorweekt zijn en op het punt van doorbreken staan, beloven politici in de verkiezingscampagne voor de Bondsdag onmiddellijke hulp voor de getroffen mensen. De economische schade zal in de miljarden lopen. Er is ook geld aangekondigd voor extra beschermingsmaatregelen tegen overstromingen. De wil om mensen te helpen en de nodige beschermingsmaatregelen te nemen is in alle opzichten eervol: Het probleem van toekomstige overstromingen kan echter niet alleen worden aangepakt met extra en hogere dijken, mobiele beschermingsmuren en zandzakken. In plaats van de oorzaken aan te pakken die onvermijdelijk leiden tot overstromingen – namelijk het herstellen van verwoeste en volgebouwde natuurlijke uiterwaarden – spannen gemeenten zich in voor dijken en beschermingsconstructies binnen hun beperkte invloedssfeer. Het mag duidelijk zijn dat dit geen bescherming voor de gemeenten is, maar slechts een poging om de gevolgen van overstromingen te verzachten. In tijden van nood komen mensen in door overstromingen getroffen gebieden samen.
In een recente verklaring betwijfelt de Federale Kamer van Ingenieurs of het herstel op korte en middellange termijn van natuurlijke retentiegebieden en de renaturalisatie van waterlopen in een dichtbevolkt land als Duitsland overstromingsrampen alleen kunnen voorkomen. Bovendien is de „wijdverspreide vijandigheid tegenover technologie“ een van de redenen voor de trage en ontoereikende realisatie van belangrijke technische projecten voor overstromingsbescherming.Eind vorig jaar publiceerde het Helmholtz Centrum voor Milieuonderzoek in Leipzig de studie „Ecosysteemfuncties van uiterwaarden. Analysis and evaluation of flood retention, nutrient retention, carbon stock, greenhouse gas emissions and habitat function“, dat het samen met het instituut biota in opdracht van het Bundesamt für Naturschutz heeft opgesteld. In het rapport staat dat door de aanleg van dijken nog maar ongeveer een derde van de oorspronkelijke uiterwaarden aan de Duitse rivieren over is(een samenvatting van het onderzoek is hier te vinden).
Tijdens overstromingen beschermen uiterwaarden als natuurlijke retentiegebieden activa langs rivieren ter waarde van meer dan 300 miljard euro. „Menselijke ingrepen die bedoeld waren om de lokale bescherming tegen overstromingen te verbeteren, hebben geleid tot een toename van het overstromingsrisico stroomafwaarts en het verlies van waardevolle ecosysteemdiensten. Dit maakt de overgebleven uiterwaarden des te belangrijker voor de biodiversiteit en de economie,“ zegt Beate Jessel, voorzitter van het Bundesamt für Naturschutz.De oorzaken en oplossingen voor het tegengaan van overstromingen zijn al bekend sinds de laatste „overstroming van de eeuw“. Garten + Landschaft heeft het onderwerp „Water – Landschap“ al in augustus 2002 opgepakt. Alleen de realisatie is niet helemaal geslaagd. Lokaal onderhandelde en geconstrueerde beschermingsmaatregelen kunnen geen oplossing op lange termijn zijn. In plaats van van dambreuk naar dambreuk te reizen, worden politici opgeroepen om supraregionale en transnationale concepten aan te pakken. Het feit dat een doorgebroken dam aan de bovenloop een gelukstreffer wordt voor de bewoners van de benedenloop is een onhoudbare situatie.
De informele organisatie van mensen op media zoals Facebook, Twitter etc. werkt beter dan gezamenlijke bescherming tegen overstromingen om onderlinge hulp te regelen of de schade te herstellen. Deze media werken volgens dezelfde wetten als water: de uitwisseling van informatie kan zo nodig in een flits omhoog schieten en daarna net zo snel weer weg ebben. Autoriteiten en organisaties kunnen dit soort informatie niet geven, net zoals dijken en beschermingsmuren niet hetzelfde effect kunnen hebben als uiterwaarden.