Tropicaliteit opnieuw bekeken

Elk jaar organiseert het Duitse Architectuurmuseum een tentoonstelling voor het gastland van de Frankfurter Buchmesse. Dit jaar is het de beurt aan Indonesië, na Finland (2014) en voor Nederland en Vlaanderen (2016). De architectuur van de grootste eilandnatie met de op drie na grootste bevolking ter wereld (ongeveer 250 miljoen inwoners) was tot nu toe weinig bekend in dit land. De tentoonstelling opent nu grotendeels onbekend terrein.

Het DAM heeft zich al gewijd aan het thema „Architectuur in de tropen“ met de monografische tentoonstellingen over Geoffrey Bawa (Sri Lanka, 2004), Vladimir Ossipoff (Hawaï, 2009) en WOHA (Singapore, 2011). „Tropicality revisited“ richt zich nu voor het eerst op tropische architectuur op de Indonesische archipel. Een chronologie van „tropicality“ verdeeld in zeven thematische aspecten geeft een goed overzicht van de interacties tussen wetenschappelijke kennis over de tropen en de ontwikkeling van architectuur in de tropen en de architectonische ontwikkeling van Nederlands-Indië en (sinds 1945/1949) Indonesië.

Voor het tweede deel van de tentoonstelling hebben de curatoren Avianti Armand, Setiadi Sopandi en DAM-directeur Peter Cachola Schmal – die als tiener drie jaar in de Indonesische hoofdstad Jakarta woonde – twaalf architectonische casestudies uit de afgelopen acht jaar geselecteerd. Ze laten een grote verscheidenheid aan bouwvormen en materialen zien, vooral in de woningbouw, die met acht voorbeelden duidelijk oververtegenwoordigd is in de tentoonstelling.

Het is duidelijk dat aan het klimaat aangepast bouwen in de tropen een breed scala aan mogelijkheden biedt die veel verder gaan dan de „klassieke“ oplossing met schuine daken en grote dakoverstekken. Het was belangrijk voor de curatoren om geen „hype“ te maken van toeristische resorts – en alleen gebouwen te selecteren die zonder airconditioning kunnen. Een tijdelijke openluchtbioscoop, een strandbar met een brede bamboe dakconstructie, een moskee en een ongewoon smal maar langgerekt hotel dat gebruik maakt van natuurlijke luchtcirculatie maken de „Case Study“ selectie compleet.

De tentoonstelling Tropicality revisited loopt tot 3 januari 2016. Bij de tentoonstelling verschijnt een catalogus en het boek „Indonesia Architectural Guide“ uitgegeven door DOM Publishers.