Textielschatten uit het oude Peru

Een blik op de huidige tentoonstelling „Mensen, dieren, goden. Textielschatten uit het oude Peru“ bij de Abegg-Stiftung in Riggisberg en een gesprek over de bijzonderheden met curator Michael Peter

Michael Peter is enthousiast. Over de kleuren. Over de motieven. En over het vakmanschap dat in het oude Peru bestond. Michael Peter is gespecialiseerd in textiel uit de 5e tot 13e eeuw bij de Abegg-Stiftung in Zwitserland en is curator van de huidige tentoonstelling „Mensen, dieren, goddelijke wezens. Textielschatten uit het oude Peru“. Tot 13 november geeft de stichting in Riggisberg voor het eerst inzicht in haar collectie textiel uit het oude Peru, dat is gemaakt tussen ongeveer de 2e eeuw voor Christus en de komst van de Spanjaarden in 1532. De schatten die de oprichter van de stichting, Werner Abegg, tussen 1930 en 1933 in Peru kocht, zijn nooit eerder getoond. Nu zijn ze samen met recente aanwinsten te zien. Peter legt uit waarom deze bijzondere stukken nu pas worden getoond met de simpele zin: „Omdat Zuid-Amerika niet op de zijderoute ligt.“

De Abegg-Stiftung richt zich voornamelijk op textiel langs de zijderoute van het oude China tot barok Frankrijk. Daarom zijn de unieke en zeer hoogwaardige stukken uit Peru noch in de permanente tentoonstelling noch in het onderzoek van de Abegg-Stiftung opgenomen. Werner Abegg verwierf de 150 stukken in de jaren 1930-1933, waarna hij niet langer geïnteresseerd was in dit verzamelgebied. Maar nu, samen met de nieuw verworven stukken, is de presentatie de moeite waard, omdat naast het textiel in klein formaat uit de Abegg-collectie, vijf complete tunieken getoond kunnen worden die nieuw zijn verworven voor de collectie. Een daarvan is zo goed bewaard gebleven dat hij driedimensionaal gepresenteerd kan worden.

„De tuniek heeft zelfs nog de originele stiksels aan de zijkanten,“ zegt Michael Peter. Het wordt getoond op een volledig gebeeldhouwd beeldje. De presentatie geeft een indruk van hoe de eenvoudig gesneden herenkleding, die alleen een verticale split voor het hoofd heeft, er op het lichaam uitzag. De split loopt uit in een V-halslijn en de korte mouwen vallen vervolgens over de elleboog. Volgens Michael Peter is dit de eerste keer dat zo’n vroege Peruaanse tuniek zo levensecht is weergegeven.

De oudste textielen die in de tentoonstelling te zien zijn, werden gemaakt in de Paracascultuur, die in Peru bestond van de 8e tot de 1e eeuw voor Christus, terwijl de meest recente werden gemaakt kort voor de komst van de Spanjaarden in 1532. Verschillende heersers legden verschillende accenten over de hele periode, maar de cultus van de doden bleef hetzelfde. De doden, die zittend in manden werden begraven, werden in bundels stof gewikkeld. Er werden wel 50 lagen stof rond de doden geteld.

„Sommige van deze bundels zijn anderhalve meter hoog en meten een meter in diameter,“ zegt Michael Peter. We kunnen alleen maar speculeren over waarom de stoffen op deze manier aan de doden werden gegeven, aangezien de Peruaanse cultuur schriftloos was en alle bevindingen gebaseerd zijn op interpretatie of vergelijkingen met andere culturen. Kostbare stoffen speelden echter een belangrijke rol in de cultuur van het oude Peru . In de tempels werden ook stoffen gevonden die bewaard werden in kleivaten. De meeste stoffen die bij de doden werden begraven waren nieuw, dat wil zeggen dat ze speciaal voor de dodencultus waren gemaakt. Ze vertonen geen tekenen van reparatie of gebruik. Het zijn tunieken, hoofddoeken, lendendoeken, rokken, mantels, maar ook ongeverfde katoenen lakens.

De chronologisch georganiseerde tentoonstelling presenteert eerst textiel met geborduurde, strikt geometrische, lineaire voorstellingen uit de Paracas-periode. Ze tonen bijvoorbeeld verstrengelde katachtige wezens.

Lees meer in RESTAURO 6/2022.