Stedelijke planning Linz: Wat verandert er nu?

Er gebeurt momenteel veel op het gebied van stedenbouw in Linz: de voormalige tabaksfabriek wordt nieuw leven ingeblazen, de haven van Linz wordt opnieuw ingericht met „Projekt Neuland“, het project „Linz East-West Climate Axis“ richt zich op de Lederergasse en de verouderde Salzburgerstrasse vernieuwt de toegangspoort tot Linz. Lees verder om erachter te komen welke projecten er nog meer gepland staan, wie de planners zijn en wat je moet weten over alle ontwikkelingen.

Linz ligt halverwege Salzburg en Wenen. De stad heeft iets meer dan 200.000 inwoners. Het is idyllisch gelegen aan de Donau. En er gebeurt veel in Linz. Op de eigen homepage stelt Linz zelf dat bijna geen enkele andere stad de afgelopen jaren zo veel uiterlijk heeft veranderd. De Linzer Stadsstrategie 2022 is misschien wel een van de belangrijkste redenen hiervoor. Met deze strategie definieert de stad richtlijnen en randvoorwaarden voor toekomstige stedelijke ontwikkeling.

Technologische en economische, maar ook ecologische en sociale veranderingen zullen de komende 10 jaar worden gestimuleerd. Om dit te bereiken heeft Linz vijf themagebieden gedefinieerd. Uitdagingen worden geïdentificeerd en ontwikkeld onder de kopjes stedelijke economie, stedelijke groei, stedelijk leven, stedelijk netwerk en stedelijke toekomst. De debatten vinden niet alleen plaats in gespecialiseerde commissies, maar waar mogelijk wordt ook het grote publiek erbij betrokken. De toekomst van de stad en maatregelen voor duurzame ontwikkeling worden in Linz „samen uitgevochten“.

Het is een aanpak die in constante dialoog met de bevolking werkt. Of, zoals de strategienota het verwoordt: „Deze uitwisseling, deze botsing van ideeën, deze oplossing van conflicten vormt een essentiële basis voor een bruisend stadsleven. De stad bestaat immers in de eerste plaats uit haar burgers en hun ideeën, visies en talenten.“ Misschien is dit precies waarom de stad kan floreren? Bij veel van de projecten die momenteel in Linz worden ontwikkeld, lijken de bewoners en hun eisen voorop te staan.

Het grootste huidige project is het Groene Centrum Linz. Dit omvat de verbouwing van een gebied van 85.000 vierkante meter in het voormalige goederenstation van de stad. ÖBB heeft de ruimte niet langer nodig. Er wordt nu een nieuwe, binnenstedelijke wijk gecreëerd. Daartoe organiseerden de stad en ÖBB een ideeënwedstrijd in de hele EU, die werd gewonnen door Blaumose Architekten uit Starnberg.

Ongeveer 800 appartementen worden ontwikkeld met ecologische aspecten in het achterhoofd. Gedomineerd door een zee van groen. Dit zal zich uitstrekken tussen de woon- en commerciële ruimtes via privétuinen, terrassen, loggia’s, balkons en daken. In het centrum wordt een uitgestrekt park van 14.000 vierkante meter aangelegd. Landschapsarchitect Heidelinde Holzinger uit Linz is verantwoordelijk voor het ontwerp van de open ruimte. Haar visie op een openbaar park en landschapstuin won de jury van de uitgenodigde wedstrijd. Het park wordt aan drie kanten omringd door woonwijken met een open binnenplaats. Op basis van het masterplan realiseren zeven woningbouwverenigingen, elk met een ander architectenbureau, de individuele woongebouwen.

Een ander groot project dat momenteel loopt en de stad blijvend zal veranderen, is het Neuland-project. Het zal de haven van Linz een nieuw gezicht geven. De haven van Linz is gebouwd tussen 1939 en 1950 en werd oorspronkelijk gebruikt om de staalindustrie te bevoorraden en als overslagcentrum voor minerale olieproducten. De focus verschoof echter met de opening van de fabriekshaven in 1962. Sinds 2011 is de haven op zoek naar een nieuwe richting. Op dat moment begon LINZ AG met het laden van een deel van de havenbekkens.

In 2014 werd een masterplan ontwikkeld voor het middelste havenbekken. Dit voorziet in uitbreiding op het gebied van logistiek en diensten voor de commerciële haven. Belangrijker voor de stedelijke ontwikkeling is echter de architectonische opwaardering van de wijk. Dit voorziet in een gedeeltelijk gebruik van het havengebied door de bewoners. Op de daken van de nieuwe pakhuizen zijn vrijetijds- en avonturenterreinen gepland. Te midden van de industriële infrastructuur wordt een stedelijke ontmoetingsplaats voor de stad gecreëerd. En een stedelijke ontwikkeling van het stadscentrum richting het oosten.

Vorig jaar kondigde de stad het project „Linz East-West Climate Axis“ aan om het stadscentrum met de haven te verbinden. Studio Kordial uit Bremerhaven gaat de Lederergasse verbouwen. De focus ligt op een transformatie die de effecten van klimaatverandering tegengaat. Maar net zo belangrijk voor het project is de betrokkenheid van de lokale bevolking. Pop-up interventies zullen informatie geven over het project. Verder zal een ontwerp- en bouwworkshop helpen om samen met de buurtbewoners een levensvatbare en duurzame oplossing voor de buurt te vinden. Er zijn een aantal zaken waar rekening mee moet worden gehouden. Mobiliteit bijvoorbeeld. Als as tussen het stadscentrum en de haven speelt de Lederergasse een belangrijke rol in het stadsverkeer. Tegelijkertijd wil het project echter alternatieve vormen van mobiliteit versterken en fietsers en voetgangers meer ruimte geven.

Ook elders in Linz doet participatieve planning zijn intrede. Begin maart hield de stad een coöperatieve planningsworkshop met deskundigen, bewoners, vastgoedeigenaren en lokale ondernemers over het ontwerp van de Salzburger Strasse. Het gebied rond de straat is het toneel van talloze bouwprojecten. Veel van deze projecten zijn gepland door particuliere investeerders. Het samenwerkingsproces is bedoeld om rekening te houden met de publieke belangen in de buurt en deze te versterken. De drukke verkeersader kan zo een showcase project worden. Als de herinrichting er enerzijds in slaagt om van de toegang tot de stad een aantrekkelijke plek te maken. En tegelijkertijd een functioneel en sociaal gemengde buurt te behouden.

Tabakfabrik Linz beheerst een soortgelijke evenwichtsoefening. De stad kocht de voormalige „Tschickbude“ en het aangrenzende stadion Donaupark in 2009. De voormalige industriële locatie doet nu dienst als knooppunt voor innovatie en creativiteit in de wijk. In de vroege ontwikkelingsfase van het project werd Tabakfabrik voornamelijk gebruikt als evenementenlocatie. Toen het eenmaal op deze manier onder de aandacht van de bevolking van de stad was gebracht, veranderden de verantwoordelijken de strategie. Vanaf dat moment konden culturele en creatieve bedrijven zich hier vestigen. Vandaag de dag werken er tot 1000 mensen op verschillende gebieden – kunstenaars, architecten, modeontwerpers en fotografen. Het idee, dat aanvankelijk was opgevat als een tijdelijk gebruik, is inmiddels ingeburgerd.

Wat de stad belooft, lijkt werkelijkheid te worden. Linz verandert in alle hoeken en gaten. Als het concept werkt, zal de Stadsstrategie 2022 bijdragen aan een leefbaardere, socialere en ecologischere stad. Burgemeester Klaus Luger is er zeker van dat de stad Linz op de goede weg is: „Alleen wie vandaag de uitdagingen van morgen onder ogen ziet en tegelijkertijd kansen ziet in verandering, kan de toekomst actief vormgeven.“

Hoe andere steden hun ontwikkeling stimuleren? Lees hier met Praag als voorbeeld.