Meisjes skateboarden in Kabul? Een beeld dat weinig te maken heeft met ons idee van Afghanistan. En toch bestaan deze beelden – tot 17 oktober te zien in de zeer aan te bevelen tentoonstelling „The Good Cause: Architecture of Peace – Divided Cities“ in de Pinakothek der Moderne in München. De tentoonstelling toont het werk van het Nederlandse platform Archis, een netwerk van architecten, stedenbouwkundigen en academici.
De ietwat logge titel van de tentoonstelling komt voort uit de tweedelige structuur. In het eerste deel wordt het concept „negatieve vrede“ onderzocht, een vrede die fragiel is en net zo lang duurt als de VN-troepen ter plaatse zijn.
In grote diagrammen tonen de organisatoren van de tentoonstelling actuele conflicten en, als reactie daarop, de gebruikelijke middelen voor vredeshandhaving door het leger, verschillende regeringen of hulporganisaties. Op basis van deze analyses wordt duidelijk dat het vooral de factor tijd is die tot een „negatieve vrede“ leidt. De wederopbouw en nog meer de verzoening van de conflictpartijen is een complex proces dat vaak tientallen jaren in beslag neemt – een periode waar de politiek niet altijd recht aan kan doen.
Dit is waar Archis om de hoek komt kijken en benaderingen zoekt voor een „positieve vrede“ op basis van verzoening, wederzijds vertrouwen en continuïteit. Hun invloed wordt gedocumenteerd aan de hand van casestudies in de vorm van teksten en films.
Het is een hobbelige weg, maar wel een die de moeite waard is, zoals een van de voorbeelden in de tentoonstelling laat zien: een skateboardschool midden in Kabul, Skateistan genaamd, waar jongens en meisjes samen kunnen skateboarden om een beetje normaliteit te ervaren. Een ander project is de restauratie van de Bagh-e Babur, een voormalige paleistuin in Kabul. Het begon tijdens de oorlog. Tegenwoordig is de Bagh-e Babur een openbare ontmoetingsplaats midden in een door oorlog verscheurde stad. In een ander project werken planners samen met lokale ambtenaren aan de ontwikkeling van een handleiding voor de gecontroleerde wederopbouw van de door oorlog verwoeste stad Priština in Kosovo. Of ze bouwen een bezoekerscentrum voor een wildreservaat in Afghanistan met de hulp van de lokale bevolking.
Al deze projecten worden samen met de lokale bevolking ontwikkeld en er zijn verschillende etnische groepen bij betrokken. Ze creëren banen, nieuwe manieren van communiceren en geven mensen de kans om zich te identificeren met wat ze hebben bereikt.
De tentoonstelling maakt deel uit van het langlopende onderzoeksproject „Architecture of Peace“, dat voortdurend nieuwe thema’s toevoegt. Een van deze thema’s heet „Verdeelde steden“, waarin verdeelde steden in Europa worden geportretteerd. Het vormt het tweede deel van de tentoonstelling en zal in een van onze andere bijdragen worden geportretteerd.
Foto’s van links naar rechts: Skatetistan, Aga Khan Trust for Culture, AFIR Architects/Anne Feenstra