Sempach: het nieuwe gebouw van Roman Hutter in de historische oude stad

In het centrum van de belangrijke oude stad Sempach bij Luzern heeft architect Roman Hutter een nieuw woongebouw gebouwd. Het past harmonieus in de gevoelige omgeving zonder te ontkennen dat het een eigentijdse toevoeging is.

Het kleine stadje Sempach ligt op ongeveer 15 kilometer van Luzern aan het Sempacher meer. Ondanks zijn kleine 4000 inwoners heeft het uitstekend bewaard gebleven stadscentrum duidelijk de kenmerken van een middeleeuwse stad. De bewaard gebleven overblijfselen van de stadsversterking, waaronder de verdedigingstoren en stadspoort, dragen hier aanzienlijk aan bij. Sempach kreeg al in 1220 stadsrechten. De stad was van strategisch belang voor de Habsburgers omdat het op de route van de Rijn naar de Gotthard lag. In de Slag bij Sempach in 1386 behaalden de geconfedereerden een beslissende overwinning op de Habsburgse overheersers.

Het belang van de noord-zuidverbinding is vandaag de dag nog steeds duidelijk herkenbaar in het stadsbeeld. Twee brede straten, de Stadtstraße en de Oberstadt, karakteriseren de indeling van de stad. Statige herenhuizen omzomen vooral de Stadtstraße, die van Ochsentor in het noorden naar Luzerner Tor in het zuiden loopt. De Kronengasse is de enige belangrijke dwarsstraat die de Stadtstraße met de bovenstad verbindt. Slechts een paar gebouwen omzomen het korte, smalle pad. De architect Roman Hutter heeft nu een oude schuur, die aan een woongebouw uit 1797 vastzat, vervangen door een nieuw gebouw.

Sempach hecht veel belang aan het behoud van het historische stadsbeeld. Voor deze voorbeeldige inspanningen ontving de stad de Wakker Prize 2017, de jaarlijkse prijs van de Zwitserse vereniging voor erfgoed. De jury motiveerde dit door te zeggen dat Sempach een „levendige discussiecultuur over bouwen en planning in de gemeente“ cultiveert. De erfgoedvereniging prees het feit dat de gemeente enerzijds passende stedenbouwkundige en architectonische oplossingen heeft geïmplementeerd in het gevoelige stadscentrum van nationaal belang. Anderzijds speelt de gemeente ook in op de veranderende behoeften van de bevolking.

Wat dit in de praktijk betekent, wordt geïllustreerd door het nieuwe gebouw in de Kronengasse van Roman Hutter. De architect heeft het nieuwe gebouw ontworpen als een zelfstandige structuur, die alleen op de begane grond aansluit op het bestaande gebouw door middel van een verbindingsvleugel. Dit geeft het historische gebouw een nieuwe formele helderheid, die het nieuwe gebouw op zijn beurt overneemt. Hutter herhaalt de basisindeling met drie verdiepingen en een zadeldak en neemt ook karakteristieke details over, zoals de luiken.

De interpretatie van de basiselementen door de architect is echter duidelijk veel beknopter en functioneler. Het dak heeft bijvoorbeeld ongeveer dezelfde helling als dat van het bestaande gebouw. Er zijn echter slechts kleine overstekken aan zowel de nok- als de dakrandzijde. Een schuine kroonlijst bemiddelt tussen de buitenmuren en de randen van het dak. Mooie details zijn de in de gevel verzonken velden waarin de ramen en deuren zich bevinden. Ze bevinden zich op hetzelfde niveau als de inspringende plint. Onder de ramen steken de dorpels sterk uit, waardoor er een tegenbeweging in de uitsparing ontstaat. Aan de tuinzijde op het oosten opent het gebouw zich met verdiepingshoge glazen ramen en deuren, die terugliggen achter een zuilengalerij van pilaren. De voorkanten van de pilaren zijn deels geprofileerd om basementen en kapitelen te suggereren.

Al deze details en alle andere delen van de buitenmuren zijn gemaakt van beton. De muurzones vertonen echter verschillende vormen van bewerking. Terwijl de plintzone, de kroonlijst, de terugliggende muuroppervlakken, de onderdorpels en pilaren gladde oppervlakken hebben, zijn de andere oppervlakken gebouchardeerd. Deze behandeling creëert een textuur die erg lijkt op de lokale pleistergevels. Tegelijkertijd zorgen de verschillende oppervlakken voor subtiele gradaties in kleur en plasticiteit. Het beton blijft ook op veel plaatsen in het interieur van het nieuwe gebouw zichtbaar. Als contrast liet Roman Hutter de binneninrichting volledig van massief hout maken, dat ter plekke in het bos van de Sempach Corporation werd gekapt.

Roman Hutter renoveerde het oude gebouw volledig op hetzelfde moment als de nieuwbouw. Vooral de verbouwing van de zolderverdieping is opmerkelijk. Hier plaatste de architect een nieuwe houten kamercel in de verdieping, maar op respectvolle afstand van de twee historische gevelmuren. Het historische vakwerk werd vervolgens zorgvuldig blootgelegd op de binnenmuren van de puntgevels. Franse deuren van vloer tot plafond openen vanuit de kamercel naar de zitgedeelten in de open lucht ertussen.

Een historisch gebouw in het oude stadscentrum van Tübingen is ook verbouwd: Lees hier meer over het woon- en bedrijfsgebouw van Dannien Roller Architekten + Partner.