Rood blauw huis

In de uitgestrektheid van de Portugese Alentejo versmelt Casa Azul bijna met de omgeving. De dominante rode kleur van het huis weerspiegelt de tonen van de omringende natuur. Architect Ricardo Bak Gordon combineert de kleur met een formeel sobere architectuur.

Ruim honderd kilometer ten zuiden van Lissabon kenmerkt een zacht glooiend landschap de omgeving van het stadje Grândola. Er groeit hier weinig in de Alentejo. Als het warm wordt, domineert een roodachtige kleur het landschap. Het is precies deze kleur die Ricardo Bak Gordon oppikt. Met Casa Azul heeft hij een huis ontworpen en gebouwd dat, op een paar elementen na, zo rood is als de aarde. Toch steekt de architectuur duidelijk af tegen de natuurlijke omgeving. Het troont bijna op een kleine heuvel, vanwaar het uitzicht wijd en zijd kan dwalen.

Het stadje Grândola is een opkomend districtstadje. Het gebied werd vroeger gekenmerkt door landbouw en industrie. Tegenwoordig profiteert de stad van een snelle treinverbinding met de hoofdstad Lissabon en met Faro in het zuiden van Portugal. Bovendien ligt de Atlantische kust op slechts 30 kilometer van Grândola. Naast de grote markt en een grote landbouwbeurs is dit wat de stad vandaag de dag zo aantrekkelijk maakt. Dit is een van de redenen waarom de nieuwe wijken rond het oude stadscentrum voortdurend groeien. Hoewel het Casa Azul ook nieuw is gebouwd, heeft het niets te maken met de huizen in de nieuwe wijken. Het „blauwe huis“ ligt midden in het heuvelachtige landschap van de Serra de Grândola. Hier, op ongeveer tien kilometer van de stad, werd de ideale bouwplaats voor Casa Azul gevonden op Monte dos Patos.

Op de helling van Monte dos Patos bemiddelt Casa Azul tussen hemel en aarde. Het gebouw neemt de kleur van de grond over en projecteert van daaruit in het blauw van de lucht. De ingang van het huis ligt in het noorden. Daar leidt een pad naar een binnenplaats. Vanaf hier kun je het huis binnengaan of via een buitentrap aan de zijkant naar het terras gaan. De rode kleur domineert al op de binnenplaats. Zowel de natuurstenen trap als de vloer gaan qua kleur op in de omgeving. Alleen de ingang is wit en valt op, net als de witte kozijnen. De basisverdieping is ingebed in het terrein. Kubische, uitstekende en verzonken structuren zijn op deze sokkel gestapeld en vormen de woonverdieping.

Architect Ricardo Bak Gordon vergelijkt de plattegrond met een gigantische watertank die aan een muur is bevestigd. Vanuit vliegend perspectief doet de basisvorm van het Casa Azul echter ook denken aan een engel met uitgestrekte vleugels. De smalle benen zijn naar het noorden gericht en de vleugels ontvouwen zich naar het zuiden. Vanaf de smalle ingang in het noorden spreidt het gebouw zich trapsgewijs uit naar het zuiden. De volle breedte van de zuidgevel opent zich uiteindelijk een beetje naar de zon en het weidse landschap. Ervoor ligt een terras. De witte elementen komen ook hier terug. Het middendeel van de lange, gebogen gevel contrasteert in wit met het felle rood van de rest van het gebouw, net als het zwembad.

Hoewel het uitzicht en de uitgestrektheid verleidelijk zijn, heeft de gevel maar een paar openingen. Rechts en links van het centrum met één verdieping rijzen hogere gebouwen op. Hier heeft het gebouw halfopen kamers. Deze „openluchtwoonkamers“ zijn voorzien van openingen in de muur. Als kozijnloze ramen bieden ze uitzicht in alle richtingen. De plafonds van de openluchtwoonkamers zijn gemaakt van gaas als bescherming tegen de zon. De vloer en de muren hebben dezelfde lichtrode kleur als de rest van het huis. Hoe verder je Casa Azul binnengaat, hoe privéer de kamers worden. Ze zijn gegroepeerd rond een kleine, privé binnenpatio die open is naar de hemel.

De muren van Casa Azul zijn helemaal bepleisterd met krijtachtige mortel. Het heeft van binnen en van buiten dezelfde roodachtige kleur. Het terrein rond Casa Azul is grotendeels in zijn natuurlijke staat gelaten. Er is hier niet veel geplant of aangelegd. Er staan alleen een paar sculpturale en decoratieve elementen onder de bestaande oude bomen. Casa Azul ligt bijna als een rotsblok op ongerept terrein. Maar de architectuur vertelt ons ook veel over het plaatselijke klimaat. Dikke muren slaan de koelte op. De kleine openingen in de gevels laten slechts een klein beetje zonlicht binnen. Het lijdt geen twijfel dat architect Ricardo Bak Gordon er met Casa Azul in is geslaagd een prachtig en gevoelig stukje architectuur te creëren.

Strakke vormen, glinsterende zon. Het Casa Mérida in Mexico van architect Ludwig Godefroy leeft ook van de combinatie van deze elementen.