Retentiedak: Wat het kan doen, wat het gebruikt

Een retentiedak is een speciale vorm van een groendak dat ontworpen is om regenwater te absorberen, op te slaan en met een vertraging aan het afvoersysteem af te geven. Het combineert de voordelen van groendaken met een gerichte regenwaterbeheerfunctie. Het belangrijkste doel van een retentiedak is om de hoeveelheid afvloeiend regenwater tijdens hevige regenval te verminderen en de stedelijke infrastructuur te ontlasten.

Retentiedaken bestaan uit een meerlaagse structuur die de gecontroleerde opslag en afgifte van water mogelijk maakt. De structuur bestaat meestal uit de volgende lagen:

1. Vegetatielaag: Deze laag bestaat uit planten die aangepast zijn aan de omstandigheden op daken. Ze ondersteunt de verdamping van water en bevordert de biodiversiteit.
2. Substraatlaag: een mengsel van minerale en organische materialen dat ondersteuning biedt voor de planten en ook fungeert als filter voor het opgeslagen water.
3. Wateropslaglaag: Deze laag bestaat uit speciale materialen zoals retentiematten of drainage-elementen die water opnemen en langzaam weer afgeven wanneer dat nodig is.
4. Filtervlies: Voorkomt het binnendringen van fijnstof in de onderliggende drainagelaag.
5. Dakafdichting: Beschermt de constructie van het gebouw tegen vocht.

Water wordt opgeslagen in de opslag- of drainagelaag, terwijl de afvoer wordt geregeld door regelsystemen zoals smoorkleppen. Overtollig water dat niet kan worden opgeslagen, wordt afgevoerd via noodoverstorten.

1. Verlichting voor stedelijke drainage

Bij hevige regenval kunnen retentiedaken tot 70-90% van de neerslag tijdelijk opslaan en over een periode van uren of dagen weer afgeven. Dit vermindert het risico op overstromingen en ontlast riolen en rioolwaterzuiveringsinstallaties.

2. Verbetering van het microklimaat

De vegetatie op retentiedaken verlaagt de omgevingstemperatuur door verdampingskoeling en bindt CO₂. Dit is vooral gunstig in steden met het zogenaamde „urban heat island“ effect.

3. Bevordering van biodiversiteit

Door het gebruik van inheemse plantensoorten en speciale substraten bieden retentiedaken een habitat voor insecten, vogels en andere dieren.

4. Verbetering van de luchtkwaliteit

De planten op het dak binden fijnstof, filteren vervuilende stoffen en dragen bij aan de verbetering van de stedelijke luchtkwaliteit.

5. De levensduur van gebouwen verlengen

De extra laag vegetatie en substraat beschermt de dakafdichting tegen UV-straling en extreme temperatuurverschillen.

De materialen die worden gebruikt om een retentiedak te bouwen moeten duurzaam, licht en waterdicht zijn. Veelgebruikte onderdelen zijn:

• Drainagematten van polyethyleen of polypropyleen.
• Substraten zoals lava, puimsteen en organische componenten.
• Filterdoek van geotextiel.
• Vegetatie: Afhankelijk van de dakhelling en het klimaat kunnen sedumsoorten, kruiden, grassen of zelfs kleine struiken worden gebruikt.

De constructiemethode kan worden aangepast aan de specifieke eisen van een gebouw, bijv. wat betreft dakhelling, draagvermogen en gewenste opslagcapaciteit.

In dichtbevolkte steden, waar verharde oppervlakken domineren, zijn retentiedaken bijzonder belangrijk. Ze compenseren het gebrek aan natuurlijke infiltratiegebieden en verminderen de gevolgen van hevige regenval. Ze bieden ook een groen alternatief voor conventionele platte daken en dragen bij aan de esthetische verfraaiing van gebouwen.

Installatie:

• Draagvermogen: Gebouwen moeten het extra gewicht van de vegetatie en het opgeslagen water kunnen dragen.
• Kosten: De installatie van een retentiedak is duurder dan een conventioneel plat dak.
• Planning: Zorgvuldige planning door professionals is nodig om de dakafdichting en drainage goed te ontwerpen.

Onderhoud:

• Regelmatige inspectie van planten en substraatlaag.
• Verwijderen van ongewenste vegetatie.
• Inspectie van drainagesystemen en noodoverstorten.

In Duitsland en veel andere landen wordt de bouw van retentiedaken ondersteund door subsidieprogramma’s en wettelijke vereisten. Voorbeelden:

• Duitsland: Gemeenten zoals Hamburg bieden subsidies voor groene daken die ook als retentiedak worden gebruikt. Bovendien kunnen retentiedaken de afvalwaterheffing verminderen omdat ze de afvloeiingscoëfficiënt van een gebouw verlagen.
• Zwitserland: Wettelijke voorschriften over het vergroenen van platte daken bevorderen het gebruik van retentiedaken in stedelijke gebieden.
• VS: Steden zoals New York stimuleren groendaksystemen door middel van belastingvoordelen.

1. Centraal Station Berlijn: Het groendak van het centraal station bevat een geïntegreerd retentiesysteem dat grote hoeveelheden water opslaat en afvoert.
2. Nya Karolinska Solna Hospital in Stockholm: Dit ziekenhuis combineert retentiedaken met uitgestrekte groene dakoppervlakken die bijdragen aan het vasthouden van regenwater en klimaatregulering.
3. Bosco Verticale in Milaan: De groene gevels en daken van deze gebouwen dienen ook om water vast te houden en de afvoer ervan te vertragen.

Retentiedaken zijn een toekomstgericht concept om de uitdagingen van stedelijke verdichting en klimaatverandering aan te gaan. Ze bieden ecologische, economische en sociale voordelen en dragen bij aan de duurzame ontwikkeling van stedelijke gebieden. Ondanks de initiële investeringskosten zijn ze een waardevolle maatregel die aantrekkelijk kan worden gemaakt door subsidieprogramma’s en besparingen op de lange termijn.

Meer over dit onderwerp en onze STOP THE FLOOD-campagne vind je hier.