Radicale schoonheid

In zijn Jacaranda huis werkt José Francisco García-Sánchez met spaarzaam materiaalgebruik en doordachte vormen. Hij plaatst zijn villa daarmee in de traditie van het Spaanse modernisme.

Zijn Jacaranda House is radicaal, zegt architect José Francisco García-Sánchez. Radicaal in zijn materialiteit, radicaal in zijn symboliek, in zijn verwijzing naar het landschap, in zijn abstractie, zelfs in zijn gebruik van natuurlijk licht. Het is ook indrukwekkend mooi, en dat zegt García-Sánchez niet zomaar.

De locatie van het Jacaranda huis is adembenemend. De villa ligt op een heuveltop met uitzicht op de Middellandse Zee in het Nationaal Park Cabo de Gata-Níjar, vlakbij de Andalusische havenstad Almería. Om op het steile perceel te kunnen bouwen, lieten de architect en de opdrachtgevers het terrassen aanleggen en de terrassen verstevigen met balates, de traditionele droge stenen muren.

De architect heeft een kubusvormig gebouw van twee verdiepingen geplaatst op het grootste van de terrassen. Bewoners hebben vanaf de begane grond toegang tot het terras met uitzicht op zee. Vervolgens hebben ze toegang tot de ruime buitenruimte van Villa Jacaranda. Deze sluit bijna naadloos aan op de grote woon- en eetruimte met open keuken, die bijna de hele begane grond in beslag neemt. Aan de andere kant loopt de buitenruimte over in een overloopzwembad. Daarachter opent zich het weidse landschap met de Middellandse Zee aan de voet van de heuvel.

De bovenverdieping ligt op de begane grond van het eerstvolgende hogere terras. De toegang tot het huis is dus vanaf hier. De in het huis geïntegreerde garage is ook vanaf dit niveau toegankelijk. De drie slaapkamers van het Jacaranda huis bevinden zich ook op de bovenverdieping.

José Francisco García-Sánchez gebruikt glazen ramen van vloer tot plafond om de begane grond van de villa aan twee kanten te openen. Daarom plaatste de architect vijf grote veelhoekige pilaren voor het raamfront aan de hellingzijde van het huis, die de belasting van de bovenverdieping dragen. Tegelijkertijd bieden ze bescherming tegen weersinvloeden voor de glazen wanden. Om dit te bereiken heeft García-Sánchez elk van de pilaren anders gevormd, zodat ze optimale bescherming tegen zon en wind bieden. De pilaren dienen ook als designelement. Afhankelijk van het perspectief lijken ze massief en solide of juist bijna slank. Op de bovenverdieping daarentegen dient een traliewerk van smalle vierkante pilaren met uitzicht op de vallei als zonwering voor de slaapkamers.

In totaal zijn er drie trappen die de verschillende verdiepingen van Jacaranda House met elkaar verbinden. Naast de hoofdtrap in het midden zijn er twee diensttrappen aan de uiteinden. Met deze indeling van de villa wil José Francisco García-Sánchez ook de klassieke bewegingsroutes in het huis, die een begin- en eindpunt hebben, in vraag stellen. In Jacaranda House kunnen theoretisch oneindig veel paden worden bewandeld via wisselende routes. Alle kamers kunnen ook via meer dan één ingang worden betreden of verlaten. Daarom moeten ze altijd tegelijkertijd als doorgangen worden opgevat. Deze vorm van doorgang, zegt de architect, draagt aanzienlijk bij aan het gevoel van wonen in het huis.

Alleen op het eerste gezicht lijkt de buitenkant van het Jacaranda House uniform. Dan valt op dat de architect de bakstenen en betonnen delen van de gevel in een witte kleur heeft verenigd. Terwijl de bovenverdieping is uitgevoerd in kleinschalig en onregelmatig metselwerk, zijn de andere delen van de gevel gemaakt van beton. De bekistingsvoegen herhalen echter de dwarse rechthoeken van de bakstenen op een grotere schaal, waardoor een formele verbinding tussen de twee gebieden ontstaat. Met deze combinatie van beton en baksteen verwijst José Francisco García-Sánchez naar een specifieke bouwtraditie in Spanje uit de jaren zestig en zeventig. De architect noemt met name Javier Carvajal, Fernando Higueras en Miguel Fisac als rolmodellen.

Overigens is het Jacaranda House niet alleen radicaal en mooi, het probeert ook duurzaam te zijn. Het wekt energie op met behulp van fotovoltaïsche panelen en verzamelt het water op de vele terrassen en patio’s.

Rood in plaats van wit, Portugal in plaats van Spanje: Ricardo Bak Gordon’s „Casa Azul“ is niet minder dramatisch dan het Jacaranda House.