Hiroshima, Kyoto en Osaka zijn een welkome afwisseling van Tokio, maar waarom is dat? Wat onderscheidt de andere metropolen van Japan van Tokio en waarom voelen mensen zich daar meer thuis?
Maar eerst wil ik je een inzicht geven in de vergelijkbare steden. Te beginnen met Osaka, de op twee na grootste stad van Japan, bekend om zijn uitstekende eten en belangrijk vanuit architectonisch oogpunt, omdat Tadao Ando zich in deze stad vestigde en er de meeste van zijn projecten realiseerde. Het hoofddoel van mijn rondreis door Osaka was dan ook om in twee dagen zoveel mogelijk van zijn gebouwen te bezoeken. Op mijn lijstje stonden daarom vijf indrukwekkende gebouwen, het Hyogo Prefectrual Museum of Arts, de Watertempel, het Awaji Yumebutai complex, het Sayamaike Museum en de Church of Light. Ik nam genoeg tijd om de gebouwen te ontdekken, te bekijken en te fotograferen en reisde tegelijkertijd door Kobe en het eiland Awaji.
Ondanks de vergelijkbare hoeveelheid verkeer en gebouwen maakt de stad zelf een gezondere indruk dan Tokio, wat niet in de laatste plaats te danken is aan het feit dat veel openbare ruimten door bewoners worden gebruikt om te sporten, dansen of andere gemeenschappelijke activiteiten te ondernemen. Je krijgt het gevoel dat de bevolking vriendelijker en ruimdenkender is, mensen kijken je minder argwanend aan en er wordt zelfs vrolijk gelachen in het openbaar vervoer.
Nu naar Kyoto, de stad van de tempels, maar vooral de stad van het toerisme. Wie zijn zinnen zet op deze toeristentrekker, moet niet verbaasd zijn over de drukte rond de boeddhistische tempels en shintō-schrijnen. Maar achter deze façade schuilt een indrukwekkende stad. Ondanks het inwonertal van ongeveer anderhalf miljoen krijg je eerder het gevoel dat je in een landelijke regio bent dan in een grote stad. Dit is niet in de laatste plaats te danken aan de wettelijke maatregelen om de historische stadsstructuur te behouden. Als gevolg hiervan is Kyoto grotendeels onderworpen aan een bouwhoogtebeperking, zijn er strikte beperkingen op buitenreclame en regels voor het mengen van commerciële en woongebieden. Dit alles is bedoeld om te voorkomen dat Kyoto zich ontwikkelt tot een moderne, gezichtsloze metropool. Wat op mij persoonlijk de meeste indruk heeft gemaakt, afgezien van de religieuze gebouwen, is het behoud van traditionele ambachten in deze stad; op veel plaatsen kun je een glimp opvangen van de kleine fabriekjes en geselecteerde producten kopen.
Tokio daarentegen is er niet in geslaagd om veel van deze dingen te behouden. De industriële vooruitgang heeft deze stad in korte tijd overspoeld en veranderd in een koude machine van moderniteit. Mensen leven dicht op elkaar in hun eigen microkosmos, maar werk staat centraal. De prikkelende vooruitzichten op een succesvolle carrière trekken steeds meer Japanners naar de megametropool.
Toch ben ik ook ongelooflijk gefascineerd door deze stad. Ik heb een haat-liefdeverhouding met Tokio. Aan de ene kant biedt het een ongelooflijk aanbod aan cultuur en onderwijs, maar aan de andere kant is het afschrikwekkend en eenzaam.
De Baumeister Academie wordt ondersteund door Graphisoft en BAU 2017