Portret van Iwan Baan

De Nederlandse fotograaf Iwan Baan staat erom bekend het verhaal van plaatsen te vertellen. Vanaf oktober 2023 wijdt het Vitra Design Museum in Weil am Rhein zijn eerste grote overzichtstentoonstelling aan de kunstenaar.

Iwan Baan, geboren in 1975, is een bekende fotograaf uit Nederland. Hij staat bekend om beelden die het verhaal vertellen van leven en interacties in architectuur. Zijn specialiteit is het vertellen van het verhaal van een plek, waarbij hij breekt met de traditie om architectuur te tonen als iets statisch en leeg. In plaats daarvan laten zijn foto’s het gebruik van een ruimte zien. En niet alle foto’s van Baan tonen architectuur met een bekende architect. Hij is ook geïnteresseerd in informele en historische structuren. Op 21 oktober 2023 opent de eerste grote overzichtstentoonstelling gewijd aan zijn werk sinds het begin van de jaren 2000 in het Vitra Design Museum in Weil am Rhein, Duitsland.

Baan groeide op buiten Amsterdam en studeerde fotografie aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Zijn liefde voor fotografie gaat terug tot zijn twaalfde, toen hij zijn eerste foto kreeg. Na zijn studie verdiepte hij zich in documentaire fotografie. Nadat hij in New York en Europa in de uitgeverij en fotografie had gewerkt, richtte hij zich op het laten zien hoe individuen, gemeenschappen en samenlevingen hun gebouwde omgeving vormgeven en ermee omgaan.

Hoewel Baan geen formele opleiding in architectuur heeft genoten, getuigt zijn werk van een scherp oog. Veel van zijn beelden weerspiegelen de vragen en perspectieven van het individu in relatie tot architectuur en ruimte. Met zijn artistieke benadering heeft Baan architectuur een toegankelijke stem gegeven die het makkelijker te begrijpen maakt.

Zijn samenwerking met de Nederlandse architect Rem Koolhaas in 2004 was een inspiratie voor Baan: Koolhaas staat erom bekend dat hij het culturele leven van een stad omarmt wanneer hij er een gebouw ontwerpt. Deze ideologie werd al snel duidelijk in de fotografie van Baan, bijvoorbeeld in foto’s uit Beijing: hij ontwikkelde een esthetiek waarin de mens centraal staat en die betrekking heeft op de snel groeiende en veranderende structuren van de stad, maar ook op het leven op de bouwplaatsen en de arbeiders.

Baan kreeg al snel internationale erkenning en breidde zijn klantenbestand uit. Hij reisde de hele wereld over om aan opdrachten te werken, terwijl hij een studio in Amsterdam aanhield. Hij fotografeerde onder andere de Burj Khalifa in Dubai, Zaha Hadid’s MAXXI Museum in Rome en Thom Mayne’s Federal Building in San Francisco. In 2008 organiseerde een Londense architectuurschool zijn eerste solotentoonstelling, waarin foto’s uit Beijing en een door Baan ontwikkelde 3D-techniek centraal stonden.

Iwan Baan’s fotografie toont een passie voor documentaire en ruimte. Zijn beelden tonen het vermogen van de mens om zich beschikbare objecten opnieuw toe te eigenen om zo een thuis te vinden. Zijn werk over informele gemeenschappen toont de menselijke vindingrijkheid in het gebruik van traditionele architectuur en het ontwerp van plaatsen. Iwan Baan ontving een Gouden Leeuw voor Beste Installatie op de Architectuurbiënnale van Venetië in 2012 voor zijn serie beelden van de Torre David woonwijk in Caracas.

Tegenwoordig willen architecten als Rem Koolhaas, Herzog & de Meuron, Zaha Hadi Architects, Toyo Ito en anderen met Baan samenwerken om hun werken een gevoel van plaats en geschiedenis te geven. De Nederlandse fotograaf was de eerste winnaar van de Julius Shulman Award voor fotografie en werd geëerd met de AIA Stephen A. Kliment Oculus Award. Hij heeft ook bijgedragen aan verschillende boekprojecten.

Zijn werk verschijnt ook op de pagina’s van architectuur-, design- en lifestylepublicaties, van de Wall Street Journal tot Architectural Digest en de New York Times. Iwan Baan werd door Il Magazine dell’Architettura uitgeroepen tot een van de 100 meest invloedrijke mensen in de hedendaagse architectuur.

De fotografie van Iwan Baan plaatst gebouwen altijd in een lokale culturele context. Zijn interesse in de diversiteit van mensen, plaatsen en ruimtes over de hele wereld is duidelijk zichtbaar in zijn stijl. Baan noemt Martin Parr en Mitch Epstein als fotografen die hem sterk hebben geïnspireerd. „Ik wil altijd het verhaal van een plek vertellen. Om dat te doen, moet ik de context leren kennen. Ik moet er echt bij zijn, het ritme van een ruimte observeren om het licht, de mensen, de geluiden en alle andere bijzonderheden te begrijpen,“ legde hij uit in een interview in 2021.

Op 21 oktober opent de tentoonstelling Iwan Baan. Moments of Architecture geopend in het Vitra Design Museum in Weil am Rhein, ter ere van Baans vermogen om het verhaal van een plek te vertellen. De foto’s tonen plaatsen zoals de stenen kerken van Lalibela in Ethiopië, die geen bekende architect hebben, maar ook beroemde gebouwen. Zoals Baan het zelf zegt, is hij geïnteresseerd in wat er met een gebouw gebeurt nadat de architecten het hebben verlaten. Deze menselijke focus maakt hem tot een van de grootste levende architectuurfotografen.