Het modernisme heeft onze steden gedood. Het heeft ruimtes beroofd van hun multifunctionaliteit en daarmee het stedelijk leven beroofd van een doorslaggevende kwaliteit. Sophie Wolfrum, voormalig hoogleraar stedenbouw, en haar 66 coauteurs noemen deze kwaliteit van multifunctionele ruimtes voor vrije en spontane toe-eigening porositeit. Volgens de auteurs is het begrijpen van dit concept noodzakelijk om een progressieve stedelijke agenda te creëren.
Het begrip porositeit
De publicatie verwijst naar een essay van Walter Benjamin en Asja Lacis uit 1925, waarin het idee van de poreuze stad naar voren kwam als een literaire metafoor. De auteurs gebruikten de term om het levendige karakter van de stad Napels te beschrijven. Dit is het resultaat van de samensmelting van de sociale en fysieke stedelijke ruimte. In 2018 publiceerde de faculteit Architectuur van de Technische Universiteit München het boek „Porous City: From Metaphor to Urban Agenda“ van Wolfrum. Op 300 pagina’s probeert de verzameling van 62 essays – sommige geschreven door teams van auteurs – te verduidelijken wat het concept van porositeit betekent voor stedelijke planning.
Auteurs uit verschillende vakgebieden zoals stedenbouw, architectuur, landschapsarchitectuur en kunst delen hun gedachten over porositeit. Af en toe worden de onderwerpen geïllustreerd met beelden, meestal foto’s. De teksten zijn onderverdeeld in zes categorieën. Allereerst zijn er beschouwingen over het concept, de onderwerpen van architectuur en stedenbouw, ruimtelijke productie en actie. Vervolgens behandelen de auteurs stedelijke regelgeving en planning, stedelijke territorialiteit en strategieën, en het erkennen van porositeit.
Het boek legt niet alleen de oorsprong van het begrip uit. De auteurs brengen het ook in verband met architectuur en stedenbouw. Dit maakt het begrijpelijker. De essays helpen om vanuit de oorspronkelijke metafoor typologieën en een agenda voor de stedelijke praktijk te ontwikkelen. Het werk is vooral overtuigend in zijn zorgvuldige onderzoek naar hoe porositeit ontstaat en hoe het kan worden bevorderd in openbare stedelijke ruimten. Het beschrijft ook de bijbehorende fundamentele, onmisbare kwaliteiten voor de stad.
Doelstellingen van het boek
Een van de doelen van het boek was om het onderwerp vanuit verschillende perspectieven te belichten. Gezien de verschillende disciplines van de auteurs is dit gelukt. Toch zou meer dan één tekst van een socioloog het discours nog meer verrijkt hebben. Het onderwerp is ook sterk verbonden met sociale processen. Met een achtergrond in landschapsarchitectuur lijkt de kwestie van porositeit een vanzelfsprekendheid. Dit wordt duidelijk wanneer we kijken naar de essays die geschreven zijn door landschapsarchitecten. Dit roept de vraag op of porositeit überhaupt een belangrijk concept is. Kortom, het boek doet wat het belooft en stelt een agenda voor de poreuze stad van morgen voor.
De publicatie biedt een begrijpelijk onderzoek naar het begrip porositeit, de oorsprong ervan en de betekenis voor de hedendaagse stedenbouw. Door de interdisciplinaire aard van het onderwerp wordt dit boek ook aanbevolen voor alle betrokken beroepsgroepen. Het zet aan tot nadenken over wat stedelijk leven is, waar de kwaliteit ervan ligt en hoe de verschillende beroepsgroepen moeten samenwerken om recht te doen aan de complexiteit van een poreuze stad.
De tekst is geschreven in de „scientific writing workshop landscape architecture“ aan de TUM LeerstoelLandschapsarchitectuur en Transformatie onder leiding van Prof. Udo Weilacher. Als onderdeel van het seminar selecteren studenten gespecialiseerde literatuur en werken ze samen aan individuele boekbesprekingen.
Ook interessant: het boek „Stadtstrukturen im Stresstest“. Lees onze recensie hier.