Hoe kan het werelderfgoed Pompeii duurzaam voor verval behoed worden? Wetenschappers van de Technische Universiteit München (TUM), het Fraunhofer Gesellschaft en het ICCROM onderzoeken deze vraag de komende tien jaar met het „Pompeii Sustainable Preservation Project“.
De uitbarsting van de vulkaan Vesuvius in 79 na Christus bedolf Pompeii onder massa’s rots en lava en hield het eeuwenlang in stand. Grote opgravingen begonnen pas in de 18e eeuw en legden de oude stad stukje bij beetje bloot. Elke opgraving brengt nieuwe vondsten met zich mee en staat hoog aangeschreven bij onderzoekers en het publiek. De conservering van de opgravingen en het behoud op lange termijn van deze unieke site voor het nageslacht worden daarentegen verwaarloosd. Veel vondsten zijn naar musea gebracht, maar vooral de opgegraven muren en hun uitgebreide decoraties zijn niet voldoende geconserveerd en raken steeds meer in verval. Vanaf 2014 willen de wetenschappers van het „Pompeii Sustainable Preservation Project“ zich wijden aan een blok huizen in Pompeii, een zogenaamde insula, als onderzoeksobject en het volledig conserveren, van de uitgebreide muurschildering tot de kleinst bewaarde muur. „Het begint bij de drainage en stopt niet met nieuw ontworpen beschermende structuren,“ zegt Erwin Emmerling, professor aan de leerstoel voor restauratie aan de Technische Universiteit van München.
Preventieve restauratie is een nieuwe en belangrijke aanpak. „Deze bestaat nog niet in een geschikte vorm. We willen uitvinden hoe doorlopende restauratie eigenlijk werkt,“ zegt Emmerling. Er zullen eenvoudige, klassieke materialen zoals kalk worden gebruikt. Grote gereedschappen zoals kranen kunnen niet worden gebruikt in de smalle steegjes van Pompeii. De onderzoekers zijn van plan om nanotechnologieën te gebruiken om de vloeibaarheid van de kalk te vergroten en zo de fresco’s te stabiliseren door ze op te vullen. De wetenschappers willen de bovenste kleurlaag van de schilderingen behouden met kalk en siliciumverbindingen. Naast restaurateurs en archeologen zullen ook tal van onderzoekers uit andere disciplines meewerken aan het „Pompeii Sustainable Preservation Project“. De oude stad zal namelijk nauwkeurig in kaart worden gebracht en de staat ervan zal worden vastgelegd met behulp van luchtfoto’s. Seismische metingen zullen informatie opleveren over de toestand van de stad. Seismische metingen zullen informatie opleveren over toekomstige spanningen op het monument, zodat de bewaarde onderdelen deze trillingen in de toekomst kunnen weerstaan. Hiervoor zijn ook civiel ingenieurs en bouwkundig ingenieurs nodig. Er zijn ook plannen om geschikte gebieden van Pompeii opnieuw te begroeien en het project als geheel zal dienen als opleidingscentrum voor restauratoren van over de hele wereld.
De centrale projectpartners van het „Pompeii Sustainable Preservation Project“ zijn de Technische Universiteit van München met de leerstoel Restauratie, Kunsttechnologie en Conservatiewetenschap, het Fraunhofer-Gesellschaft met het Fraunhofer IBP en het bij UNESCO aangesloten Internationaal Centrum voor de Studie van het Behoud en de Restauratie van Cultureel Eigendom (ICCROM). Deze instellingen leiden het project in samenwerking met de Soprintendenza Speciale per i Beni Archeologici di Napoli e Pompei en het Istituto Superiore per la Conservazione ed il Restauro, dat deel uitmaakt van het Italiaanse Ministerie van Cultuur. De School of Geography and the Environment van de Universiteit van Oxford, het Departement Oude Geschiedenis van het Historicum van de Ludwig Maximilian Universiteit van München (LMU München), het Duits Archeologisch Instituut (DAI) in Rome, de Universiteit van Pisa en het Istituto per i Beni Archeologici e Monumentali van het Consiglio Nazionale delle Ricerche (CNR) ondersteunen het project als onderzoekspartners.