De Vitra Campus in Weil am Rhein heeft veel te bieden: het Vitra Design Museum van Frank Gehry, het VitraHaus van Herzog & de Meuron – en sinds kort ook een tuin ontworpen door Piet Oudolf. De Nederlandse tuinontwerper heeft de open ruimte voor het VitraHaus ontworpen met een van zijn typische plantencomposities. En zorgt ervoor dat de Vitra Campus elk seizoen een nieuwe verrassing in petto heeft.
De Vitra Campus ligt in Weil am Rhein, vlakbij het drielandenpunt tussen Zwitserland, Duitsland en Frankrijk. Enerzijds is dit de productielocatie van de Zwitserse meubelfabrikant Vitra. Maar dat niet alleen: het is ook de thuisbasis van een unieke tentoonstellingsruimte.
De geschiedenis van de meubelfabrikant – en de locatie – is hier cruciaal. Vitra werd opgericht in 1934 en produceerde tot 1950 in Birsfelden, Zwitserland. Daarna verplaatste de fabrikant zijn productie naar Weil am Rhein, Duitsland. 31 jaar later verwoestte een brand een groot deel van de productieruimte en de eigenaars van Vitra besloten om de site opnieuw op te bouwen.
De wederopbouw zou echter niet zomaar plaatsvinden. Vitra gaf gerenommeerde architecten de opdracht om verschillende gebouwen te ontwerpen. De lijst leest als een who’s who van de architectuur: Frank Gehry ontwierp het Vitra Design Museum, Zaha Hadid de brandweerkazerne, Tadao Ando het congrespaviljoen, Álvaro Siza de promenade, Herzog & de Meuron het VitraHaus en Renzo Piano de wooneenheid „Diogene“. En dat zijn nog niet eens alle namen die met een ontwerp op de Vitra Campus vertegenwoordigd zijn.
Zo kunnen bezoekers van de Vitra Campus kennismaken met vele unieke ontwerpen – en dat allemaal op één plek. Liefhebbers uit de hele wereld reizen naar Weil am Rhein om de vele werken van gerenommeerde architecten en ontwerpers te bekijken. Op de Vitra Campus combineren ze een bezoek aan het museum met een wandeling over de promenade – en bezoeken dan het VitraHaus om inspiratie op te doen voor hun huizen.
Tot nu toe concentreerde de ervaring zich vooral op architectuur en kunstwerken – op het gebied van open ruimteplanning had de Vitra Campus met het museum, de brandweerkazerne en de wooneenheid niet veel te bieden. Vorig jaar kwam daar echter verandering in. Nu wacht de bezoekers elk seizoen een nieuwe verrassing. Tenminste sinds op de open ruimte voor het VitraHaus een tuin van de Nederlandse tuinontwerper Piet Oudolf is aangelegd.
De tuin is in feite een „vaste plantentuin“. Dit betekent dat de tuin is ontworpen om overblijvend te zijn; de planten hoeven niet elk jaar te worden vervangen. En toch verandert hij met de seizoenen mee, zodat één bezoek niet genoeg is om hem te begrijpen. Oudolf ziet de tuin echter niet als een contrast met de architectuur. Hij wil de planten gebruiken om de aandacht op de grond te vestigen en nieuwe perspectieven te openen – bijvoorbeeld op architectuur.
In de tuin gebruikte Piet Oudolf planten die snel groeien en rijpen. Daardoor was het beplante gebied al in de herfst van 2020 uitgegroeid tot een indrukwekkende tuinervaring – ook al werd hij pas in mei van dat jaar aangelegd. De tuin heeft niets te maken met een nauwkeurige baroktuin, maar lijkt meer op een goed georganiseerd stuk wildernis. Toch heeft Piet Oudolf het nauwkeurig gepland. Zijn beplantingsplannen verraden de nauwgezetheid waarmee hij zijn tuinen samenstelt: De volledige locaties van de planten zijn erop gemarkeerd. Hij heeft in totaal 30.000 planten geplant in Weil am Rhein.
Voor de tuin voor het VitraHaus heeft Oudolf bouwwerken zoveel mogelijk vermeden – de planten staan centraal. Hij creëert als het ware een podium voor ze, want zoals hij in een interview met David Streiff Corti onthult, ziet hij planten als karakters, onafhankelijke persoonlijkheden met verschillende verschijningsvormen en gedragingen. Hij gebruikt ze dienovereenkomstig en voegt ze samen. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat hij een balans creëert tussen planten die in bloei staan en planten die alleen als zaadkoppen bestaan.
Hij creëert ook de illusie van wildernis door planten met verschillende bloeitijden en levenscycli te combineren. Op deze manier accentueert hij zowel verval als het hoogseizoen. Hij geeft echter ook de voorkeur aan planten die lang onderschat zijn als tuinplanten. Dit zijn onder andere grassen – ze zien eruit als verwildering, maar verspreiden zich niet ongecontroleerd. Dit was een probleem toen liefhebbers van wilde tuinen in de jaren 1960 wilde planten gebruikten: Individuele dominante plantensoorten verdrongen alle andere.
In plaats van bebouwde structuren lopen er nu paden door het zogenaamd wilde landschap. Deze lopen niet in rechte lijnen of leiden naar een specifiek punt. In plaats daarvan sturen ze bezoekers op een ontdekkingstocht zonder bestemming en stellen ze hen in staat om van perspectief te veranderen. Zo ontdekken ze de verschillende beplante zones van de tuin, die verschillende ervaringen voor de zintuigen bieden. Piet Oudolf creëert zo een ervaring die zowel emotioneel als esthetisch van aard is.
En aan esthetiek is gedacht, zowel in de tuin als in de omgeving. Vanuit de Piet Oudolf Tuin kijk je ook uit over verschillende gebouwen en kunstwerken op de Vitra Campus. Aan de ene kant staat het VitraHaus van Herzog & de Meuron. Direct naast de tuin staat de Dome van Richard Buckminster Fuller. In de verte, maar gemakkelijk te herkennen, staat de 30 meter hoge Vitra Slide Tower van de Duitse kunstenaar Carsten Höller. Een 38 meter lange glijbaan leidt terug naar de grond.
Naast het Vitra Design Museum en de tuin van Piet Oudolf biedt de Vitra Campus nog meer. Bijvoorbeeld de„24 Stops“loopbrug die rechtstreeks naar de Fondation Beyeler leidt – een project van IBA Basel.
De Vitra Campus (VitraHaus, Interieurstudio, Vitra Design Museum, café, winkels, galerie en Schaudepot) is dagelijks geopend van 12.00 tot 17.00 uur. De gebruikelijke hygiënevoorschriften zijn van toepassing. Meer informatie vind je op de Vitra Campus website.
Daarnaast: Heerlener SCHUNK toont sinds begin juni 2021 werk van tuinarchitect Piet Oudolf en LOLA Landscape Architects. We hebben samengevat wat je kunt verwachten in de tentoonstelling „Landschapswerken met Piet Oudolf en LOLA: Op zoek naar Sharawadgi„.
