Pasodoble: Versnelling en gemeenschap

Het Pasodoble gebouwencomplex in de buurt van Genève creëert leefruimte voor studenten en niet-studenten, mensen met en zonder handicap. Volgens Nomos Architekten moeten ze zichzelf allemaal zien als een gemeenschap en moeten binnenplaatsen dit ondersteunen.

De dans wordt uitgevoerd met trots opgeheven hoofden, de expansieve passen worden niet allemaal op dezelfde beat genomen en worden niet gelijkmatig maar versneld uitgevoerd. Dit zijn de kenmerken van de pasodoble. Een Spaanse dans uit de 19e eeuw die net zo internationaal is als de architectenvereniging Nomos, die zich hierdoor liet inspireren om een project vol contrasten te realiseren. Letterlijk vertaald betekent Pasodoble dubbele stap. De spanning, versnelling en gemeenschap die dit creëert is ook terug te vinden in het woonproject Pasodoble van Nomos Architekten in Lancy bij Genève.

Patio’s creëren gemeenschap

Dat architectuur inspiratie put uit andere kunstvormen is niets nieuws. Deze interpretatie van Spaanse dans voor zo’n complex project is dat echter wel.
De eisen voor het Pasodoble-project waren hoog: er moesten flats voor studenten, mensen met een verstandelijke beperking, gemeenschappelijke en sociale woningen worden gebouwd op één perceel. Daarnaast commerciële ruimte, een centrum voor fysieke training en revalidatie en ondergrondse parkeerplaatsen. Collectieve huisvesting staat vaak niet alleen onder financiële druk, maar ook onder ruimtelijke druk.

Dit type sociale huisvesting wordt meestal geassocieerd met monotonie en steriliteit. Architectenvereniging Nomos slaagt erin om dit type huisvesting een ongewoon positieve uitdrukking te geven. Nomos heeft met andere collectieve huisvestingsprojecten al aangetoond dat de schaarste aan middelen ook ruimte biedt voor creatieve oplossingen. In het project in Lancy, een kleine buurgemeente van Genève die steeds dichter naar de stad groeit, hebben de architecten 32 flats voor sociale huisvesting en 33 flats voor mentaal gehandicapten (SGIPA) gecombineerd met commerciële ruimte en een revalidatiecentrum. De binnenplaats is begroeid met een majestueuze, zonminnende cederboom.

Pasodoble in groen en wit

Het team onder leiding van Lucas Camponovo bouwde twee gebouwdelen op het 6.133 vierkante meter grote terrein om de verschillende functies van het complex te huisvesten. Gemeenschap is een van de centrale aandachtspunten van de architecten. En om uitdrukking te geven aan dit idee zijn de twee delen van het gebouw met elkaar verbonden door een enfilade van ritmisch verschoven patio’s. De begane grond biedt voldoende ruimte voor commerciële ruimtes en het medisch centrum, terwijl de appartementen zich daarboven bevinden.

Met een knipoog verwijzen de architecten naar typische elementen van de modernistische ziekenhuisbouw in de kleur en materialiteit van de buitengevels. Groene tegels zijn vandaag de dag nog steeds een herkenbaar kenmerk van ziekenhuizen, zoals het Cadix ziekenhuis van Robbrecht & Daem. Bij Pasodoble weerspiegelen de handgemaakte groene en witte keramische tegels uit Vietri Sul Mare in Italië niet alleen de omgeving, maar zorgen ze dankzij de kleurcontrasten ook voor oriëntatie in het gebouw. Schoonheid en functionaliteit hoeven elkaar niet uit te sluiten, maar kunnen hand in hand gaan. Ja, samen dansen op het ritme.

Dubbele stap met bogen

De typische dubbele pas van de pasodoble is ook terug te vinden in het ritme van de bogen. Het gewelfde portiek verenigt de twee delen van het gebouw, die iets uit elkaar staan als in een dans.

Met het project in Chemins des Paquerettes 21 – 29, dat in 2021 wordt opgeleverd, creëert Nomos niet alleen woonruimtes, maar ook een gemeenschap. De gedeelde appartementen van SGIPA en de studentenflats zijn georganiseerd als lineaire clusters. De andere flats zijn georganiseerd als kruistypes. Er wordt een gemeenschap gecreëerd doordat de leefruimtes gegroepeerd zijn rond de binnenplaats met de cederboom, en er worden retraites gecreëerd doordat de slaapkamers naar buiten kijken.