Een opvallend kritische blik op Oostenrijk
Er zijn maar weinig landen die de afgelopen jaren zoveel aandacht hebben getrokken als Oostenrijk met zoveel ogenschijnlijk zeer goede en moedige planningsimpulsen. Vooral de stad Wenen heeft zich in internationale vergelijkingen herhaaldelijk onderscheiden met haar buitengewone projecten. In het februarinummer onderzoeken we aan de hand van de steden Graz, Innsbruck, Linz en Wenen hoe vooruitstrevend de Oostenrijkse planning eigenlijk is, nemen we een kijkje bij de IBA Wenen en bespreken we de huidige uitdagingen in eigen land met Oostenrijkse planners.
Coop Himmelblau, Alles Wird Gut, querkraft – de namen van veel Oostenrijkse planningsbureaus alleen al zijn genoeg om je in een goed humeur te brengen, nietwaar? Ze laten gewoon een andere indruk achter dan de typische „achternaam + partner“ combinatie die veel andere Europese bureaus graag gebruiken.
En trouwens, is er de laatste jaren niet veel opwindend projectnieuws uit Oostenrijk gekomen? Vooral uit de hoofdstad Wenen? Seestadt Aspern heeft herhaaldelijk de aandacht getrokken, net als Westpark Wien, de vele groene daken hebben menig Duits politicus groen van jaloezie gemaakt, en dan was er vorig jaar nog de opening van de binnenstedelijke Ikea op het station Westbahnhof van Wenen!
Oké, politiek gaat het momenteel niet echt goed met Oostenrijk en Wenen, maar op het gebied van planning lijken het land en de hoofdstad echt veel goed te doen. Sinds oktober vorig jaar is er zelfs een klimaatticket waarmee je voor drie euro per dag gebruik kunt maken van al het openbaar vervoer in Oostenrijk.
Groen, innovatief en gedurfd – zo ziet de Oostenrijkse planning eruit. Tenminste van buitenaf. Een beetje te mooi om waar te zijn, nietwaar? Dat vonden wij ook en daarom besloten we in dit nummer van G+L een kijkje te nemen in het lokale plannings- en projectlandschap.
In een interview met Lilli Lička, landschapsarchitect en professor aan de BOKU in Wenen, gingen we voor dit nummer op zoek naar de huidige uitdagingen voor de Oostenrijkse planningsdiscipline. Wat blijkt: er zijn er nogal wat – in de eerste plaats is de kwestie van de juiste inhoud een behoorlijk probleem in de Oostenrijkse landschapsarchitectuur.
Net zo moeilijk: het landverbruik van Oostenrijk. Dat is een van de grootste in heel Europa. Het is goed dat er lokale bureaus zoals nonconform zijn die al jaren strijden voor een structurele verandering in de „landconsumptie“. Hoe dit er precies uit zou kunnen zien, kun je lezen in het pleidooi van nonconform-directeur Roland Gruber op de volgende pagina’s.
We vonden ook de observaties van onze auteur Rosa Schaberl over de ontwikkelingen op de Weense Naschmarkt bijzonder interessant. Het beroemde Weense plein wordt de komende jaren opnieuw ingericht. Maar vorig jaar vochten de SPÖ en de Groenen een kleine strijd uit over hoe dit herontwerp eruit zou moeten zien – met visualisaties. Ook elders bleek: PR en communicatie zijn een belangrijk instrument in de Oostenrijkse planning met niet onbelangrijke effecten.
En toch, ondanks de uitdagingen en pijnpunten, blijft ons respect voor de inzet van het Oostenrijkse projecten- en kantorenlandschap ongebroken. Maar we geven eerlijk toe dat we verrast waren door wat we leerden tijdens ons werk met dit tijdschrift. Eerst en vooral de opvallend kritische kijk van onze Oostenrijkse collega’s op de ontwikkelingen in hun eigen land.