Online serie: Toekomstige bouwcultuur – Verklaring Markus Harzenetter

Welke bijdrage kan de erfgoedconservering en restauratiewetenschap leveren met het oog op de verslechterende klimaatsituatie, de schaarste aan grondstoffen en de energiecrisis? We vroegen experts uit verschillende disciplines om hun mening hierover. Lees hier de verklaring van prof. dr. Markus Harzenetter, voorzitter van de Vereniging van monumentenzorg in de deelstaten (VDL)

Meerdere crises dwingen ons momenteel tot herbezinning. Er is de pandemie, overstromingen, bosbranden en oorlog. Hoe willen we in de toekomst leven en bouwen? We staan voor veel nieuwe uitdagingen die complexe overwegingen en oplossingen vereisen. En juist hier is er vraag naar de kennis en vaardigheden van het diverse en interdisciplinaire veld van erfgoedconservering. Welke bijdrage kan de erfgoedconservering en restauratiewetenschap leveren met het oog op de verslechterende klimaatsituatie, de schaarste aan grondstoffen en de energiecrisis? We vroegen experts uit verschillende disciplines hiernaar. De antwoorden kun je in de toekomst lezen in onze nieuwe online serie Zukunft Baukultur. Elke week zullen we een verklaring van een specialist publiceren op www.restauro.de. We beginnen onze serie met Prof. Dr. Markus Harzenetter, voorzitter van de Vereniging van monumenten in de deelstaten (VDL).

Hoe het leven zich in de nabije of verre toekomst ook afspeelt, het zal zich grotendeels afspelen in bestaande gebouwen. Welke nieuwe plannen er de komende jaren ook worden ontwikkeld en hoe ambitieus de nieuwbouwdoelstellingen van de Duitse regering ook zijn: Ruim 90% van de woningen en stadswijken waarin we in 2040 zullen wonen, is nu al gebouwd. Het zal daarom van existentieel en doorslaggevend belang zijn voor onze toekomstige leefsituatie hoe en op welk niveau we zorgen voor het behoud, de kwalificatie en passende ontwikkeling van onze bestaande woningen, buurten en steden. In verband met de onderhandelingen over het regeerakkoord van de huidige zogenaamde „stoplichtcoalitie“ heeft de Vereniging van monumenteninstanties in de Bondslanden (VDL) zich al gepositioneerd met de duidelijke uitspraak „Monumentenzorg is klimaatbescherming“ en zichzelf gedefinieerd als de avant-garde van een grondstofbesparende herstelmaatschappij.

Maatregelen aan monumenten bieden een breed spectrum aan oplossingen voor effectieve klimaatbescherming in het hele gebouwenbestand en daarbuiten: het verlengen van de levensduur, het minimaliseren van ingrepen en het creëren van identiteit als principes van monumentenzorg breiden de mogelijke oplossingen uit als beproefde culturele technieken waarmee we onze ontworpen omgeving kunnen behouden en verder ontwikkelen. Cultuurmonumenten zijn duurzaam, herbruikbaar, reparabel en bestaan uit duurzame materialen en constructies. Monumenten en erfgoedbehoud zijn daarom perfecte voorbeelden van groene cultuur.

Denken en handelen in termen van erfgoedbehoud betekent de gebouwde omgeving als een gegeven beschouwen, deze zorgvuldig evalueren en richtlijnen ontwikkelen voor een zorgvuldige omgang. De houding hierachter kan omschreven worden als een „cultuur van voorzichtigheid“.

Het specifieke aanbod van erfgoedconservatie is historische kennis over grondstofbehoudende en waardebehoudende constructie. In overeenstemming met de „Verklaring van Davos: Een hoge bouwcultuur voor Europa (2018)“ kan deze kennis gebruikt worden in dialoog, vooral bij de ontwikkeling van modellen voor hedendaagse, toekomstgerichte planning en bouwen: (Art. 9) „Cultureel erfgoed is een centraal element van een hoge bouwcultuur. De manier waarop we cultureel erfgoed vandaag de dag gebruiken, onderhouden en beschermen, zal doorslaggevend zijn voor de toekomstige ontwikkeling van een hoogwaardige gebouwde omgeving.“