Een nieuwe locatie voor de Olympische Spelen
Het Olympisch Park, gelegen tussen Schwabing en Nymphenburg, is ook erg populair. Daar, op het Oberwiesenfeld, waren militaire installaties en, sinds 1909, een vliegveld. Er was genoeg ruimte om het oorlogspuin uit het stadscentrum op te stapelen tot een imposante berg. Hier zouden de Olympische Spelen worden gehouden in een groene omgeving. In een sportpark dat, als een compleet nieuw landschapsconcept, het park en de architectuur van de sportfaciliteiten moest samenvoegen tot een harmonieus geheel. Het was ook bedoeld om een complete breuk te laten zien met de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn. Terwijl het toen een demonstratie was van de totalitaire staat, was het in München, de voormalige hoofdstad van de beweging, de bedoeling om democratische houdingen te manifesteren.
Het architectenbureau Behnisch & Partner uit Stuttgart realiseerde zijn ontwerp op het drie vierkante kilometer grote terrein. Landschapsarchitect Günther Grzimek was verantwoordelijk voor de groenplanning voor de Schuttberg en het sportcentrumgebied. De landschapsarchitecten Wolfgang Miller en Hans Lutz uit Stuttgart waren verantwoordelijk voor het gebied van het Centraal Universitair Sportcentrum (ZHS) met de open ruimtes tussen het Olympisch Dorp en het Olympisch Park.
De moordaanslag in het Olympisch Park
De Olympische Zomerspelen van 1972 hadden de geschiedenis in kunnen gaan als een „vrolijk“ evenement. Dit werd tenietgedaan door de aanslag op de Israëlische atleten op 5 september en de onthoofde reactie van politici en politie. „De spelen moeten doorgaan“ was de slogan van IOC-voorzitter Avery Brundage. En inderdaad, het Olympische idee overleefde, zij het onder streng beveiligde omstandigheden.
De balans opmaken van de TU
Dit jaar vieren we dat het Olympisch Park in München 40 jaar bestaat. Een gelegenheid voor de faculteit architectuur van de TU München om de balans op te maken. Het Olympisch Park in München wordt immers wereldwijd erkend als een perfect geheel van architectuur en landschap. Deskundigen kwamen op 25 en 26 oktober bijeen om dit bijzondere geval van democratisch groen te bespreken. Wat gemakkelijk een navelstaardersessie had kunnen zijn, ontwikkelde zich tot een veelzijdige en toekomstgerichte inventarisatie. De toekomst van Olympische sportfaciliteiten, die bedoeld zijn voor een paar dagen en vaak een onzeker volgend gebruik tegemoet gaan, vraagt om een goede planning.
Vandaag de dag spreken we, net als in Londen, van „legacy“, van wat er overblijft en waar de bevolking bezit van kan nemen. In München is het park een bestseller gebleken. Zelfs tijdens de Spelen omarmden de burgers het en vandaag de dag is het nog steeds populair. Het is het gevarieerde park van een nieuwe generatie die werd aangemoedigd om op het gras te lopen. Hoewel dit vandaag de dag vanzelfsprekend is, was het 40 jaar geleden nieuw. Zelfs in 1983, toen Grzimeks tentoonstelling en boek „Die Besitzergreifung des Rasens“ veel aandacht trokken.
Een totaal kunstwerk – het Olympisch Park
In het Olympisch Park rees de vraag naar duurzaam gebruik toen FC Bayern München, verwend door het succes, zijn eigen stadion betrok en het Olympisch Stadion en de andere sportfaciliteiten uit de schijnwerpers verdwenen. Na verloop van tijd verwaterde het ingenieuze ontwerpconcept van de architecten en landschapsarchitecten tot het punt waarop de oorspronkelijke tribunes van het stadion werden verkocht. Lange tijd bleef het gevoel van het Olympisch Park als kunstwerk onderontwikkeld. Als gevolg daarvan duurde het lang voordat een onderhoudsprogramma voor het park werd aangepakt – dit zal naar verwachting binnenkort worden afgerond en aan het publiek worden uitgelegd.
Een team van ontwerpers onder leiding van Otl Aicher creëerde een bindend kleurenschema dat frisse en positieve emoties moest oproepen bij bezoekers en atleten. De consequent gestileerde pictogrammen waren ook een poging om internationale communicatie zonder taal mogelijk te maken. Rood, een kleur die vaak werd misbruikt door totalitaire staten en ook dominant was op de Spelen van 1936 in Berlijn, was taboe voor de grafische ontwerpers van Aicher.
Wie is de eigenaar van het Olympisch Park?
Van wie is het Olympisch Park? Deze vraag uit de paneldiscussie tijdens het TU-evenement„Democratisch groen – 40 jaar Olympisch Park München“ is eenvoudig te beantwoorden als je de uitspraken van de panelleden bekijkt: Het behoort toe aan de inwoners van München en hun gasten en het is de plicht van de stad, of zelfs van de Vrijstaat Beieren, om dit erfgoed te behouden. Elisabeth Merk, gemeenteraadslid voor stadsplanning, was niet de enige die vond dat het Olympisch Park van München alles in zich heeft om door UNESCO erkend te worden als werelderfgoed. Een idee dat zeker verder moet worden uitgewerkt, ook al deed de lijst met handtekeningen in de foyer sterk denken aan spontane studentenacties.
Foto’s: Lukáš Hron/Wikipdedia.org, Archief Günther Grzimek/TU München
