Nieuw Luxwerk technologiepark gepland in Siemensstadt Berlijn

Na de sluiting van de historische Osram-glasfabriek in de Berlijnse wijk Spandau plant David Chipperfield Architects hier een nieuwe stadswijk. Het Luxwerk maakt deel uit van Siemensstadt en toont de zoektocht naar hedendaagse industriële architectuur. Lees hier alles over het masterplan.

Siemensstadt in Berlijn krijgt een nieuw technologiepark met een eigen torenflat. Het zogenaamde Luxwerk wordt onderdeel van de industriële wijk. Het komt in de plaats van de historische Osram-glasfabriek die in 1927 werd ontworpen door Waldemar Pettri. David Chipperfield Architects heeft de opdracht gekregen om een eigentijdse industriële architectuur te creëren. In hun masterplan zijn de locatiegebonden kenmerken zichtbaar en tegelijkertijd geherinterpreteerd. Het doel is om een nieuwe, toekomstgerichte industriële locatie te creëren in het westen van Berlijn.

Voor de komende jaren is een 60 meter hoog gebouw met twaalf verdiepingen gepland. Als onderdeel van het Luxwerk zullen ook laboratoria en productiefaciliteiten worden gebouwd. David Chipperfield Architects en Eike Becker hebben het bijbehorende masterplan gepresenteerd. Dit voorziet in ongeveer 90.000 vierkante meter commerciële ruimte aan de Nonnendammallee. Naast de hoogbouw komen er ook zes „hybride gebouwen“ voor flexibel gebruik.

Het monumentale glasfabriekcomplex, waar Osram in 1927 begon met de massaproductie van gloeilampen, moet blijven staan. Het plan is om het iconische gebouw op te knappen en vervolgens te verhuren aan bedrijven. Eigenaar en opdrachtgever is de investeringsgroep Aventos, gevestigd in München en Berlijn. De eerste ruimtes zouden vanaf de zomer van 2023 beschikbaar moeten zijn. De kosten zullen naar verwachting rond de 250 miljoen euro liggen.

De plannen voor het Luxwerk zijn het resultaat van een uitgebreid workshopproces waarbij vijf architectenbureaus, het district Spandau, het Staatsbureau voor Monumentenzorg en overheidsinstanties betrokken waren.

De Luxwerk Campus is ontworpen om flexibele ruimte te bieden aan toekomstgerichte bedrijven. Volgens de website ziet Luxwerk zichzelf als een „enabler“ en biedt het de beste voorwaarden voor productief werk. De geschiedenis van innovatie en productie moet inspireren tot nieuwe innovaties. Units zijn beschikbaar vanaf een grootte van 1.000 vierkante meter en kunnen op verzoek ook worden opgedeeld. De plafondhoogte is maximaal 12 meter en de stroomcapaciteit is 21 MW.

Gebaseerd op de 100-jarige traditie van innovatie in Berlijn op deze locatie, voorziet het masterplan in architectuur die zowel historisch geïnspireerd als modern is. Het glazen Osram-gebouw vormt het centrum van de campus, maar zal worden vervangen door de hoogbouw en zes flexibele gebouwen. Dit zijn de mogelijke bestemmingen voor de Luxwerk-locatie:

• Laboratorium: investeerder Aventos biedt ruimte voor experimenten, tests, eerste producties en diverse apparatuur.
• Kantoren: Hoogwaardige kantoorruimte stelt mensen in staat om te werken in een moderne, duurzame omgeving.
• Werkplaatsen: zowel productie als reparatie en productie zullen mogelijk zijn bij Luxwerk.
• Productie: Er is ook ruimte voor stedelijke productie in het nieuwe technologiepark.
• Magazijn & logistiek: Ruimte voor planning, controle en bewaking van eigen goederen en goederen van derden is beschikbaar voor materiaalbeheerbedrijven.
• Onderzoek & ontwikkeling: In nieuwe, innovatieve ruimtes kunnen ideeën worden gevonden en gegenereerd.

Tegelijkertijd is de Luxwerk locatie goed verbonden: Het metrostation Paulsternstraße ligt direct voor de deur. Het treinstation Spandau ICE ligt op slechts zes minuten rijden van de U7. De locatie biedt ook 200 parkeerplaatsen, catering op locatie en duurzame initiatieven zoals e-mobiliteit, slimme meters, een ruimte voor bijen en het gebruik van recyclebare producten.

Het noordwesten van Berlijn heeft een lange industriële traditie. In 1927 werd de eerste bouwfase van de fabriek voor machineglas van Osram geopend met een bebouwde oppervlakte van ongeveer 4.700 vierkante meter. Aanvankelijk werkten hier 70 tot 80 mensen. Ze produceerden dezelfde hoeveelheid lampen als in andere fabrieken, waarvoor 300 lampenblazers en in totaal 500 werknemers nodig waren. Dit was de eerste geautomatiseerde productiefaciliteit voor gloeilampen in Europa.

Na de Tweede Wereldoorlog kreeg Osram te maken met oorlogsschade, maar ook met de onteigening van lokale bedrijven, het verlies van alle buitenlandse vestigingen en problemen met handelsmerkrechten. Kort na het einde van de oorlog begonnen de werknemers echter met de wederopbouw van het bedrijf. Na het einde van de Berlijnse blokkade in mei 1949 kon het bedrijf de productie hervatten.

In het begin van de jaren 1970 bouwde Osram een nieuwe hal en installeerde nieuwe technologie. Na een investering van zes miljard DM werd het Maschinen-Glaswerk de modernste fabriek voor buisglas in Europa. In 1990 werden sommige gebouwen van de voormalige Maschinen-Glaswerkfabriek op de monumentenlijst geplaatst. Door de omschakeling naar verlichting op basis van halfgeleiders is Osram de laatste jaren geleidelijk gestopt met de productie van glazen buizen in Spandau.

De nieuwe wijk „Siemensstadt²“ met kantoren, fabrieken, onderzoeksfaciliteiten en enkele duizenden appartementen wordt momenteel gebouwd vlak naast de Luxwerk-site. Er worden ook een school, kinderdagverblijven en een mobiliteitshub voor autonoom rijden gebouwd. Een hoog gebouw dat oorspronkelijk gepland was voor het midden van het terrein is onlangs geannuleerd. Op de naburige Luxwerk site komt nu wel een hoogbouw.

Het Siemensstadt²-terrein beslaat ongeveer 73 hectare. De Nonnendammallee loopt er doorheen als een belangrijke verkeersader. Vandaag de dag is het gebied vooral de thuisbasis van administratie en industriële productie. Met dit project wil Siemens een wijk binnen een wijk creëren die duurzaam en energie-efficiënt is. In plaats van lange straten voorziet het bedrijf grote open ruimtes om wonen, cultuur en sociaal leven te combineren met de lokale werkomgeving.

Ook interessant: Berlijn werkt actief aan het versterken van zijn grote woonwijken.