Een momentopname van het landschap – een nieuwe kijk op landelijke, stedelijke en artistieke gebeurtenissen. In elk nummer van G+L presenteren we een verrassende, andere kijk op het landschap in de vorm van een momentopname. De favorieten van de redactie vindt u hier.
erkennen
Wat bloeit daar - Je moet twee keer kijken om te beseffen dat wat er in de toekomst in onze steden zou kunnen bloeien, geen echte bloemen zijn. De Nederlandse ontwerpster Matilde Boelhouwer noemt haar werk "Insectologie", waarmee ze de aandacht wil vestigen op de afname van de insectenpopulatie en deze tegelijkertijd wil tegengaan. Onder andere pesticiden en de wens van gemeentes en particuliere tuinbezitters voor weinig onderhoud vergend groen zorgen ervoor dat onze insecten steeds minder voedsel vinden. Op basis van uitgebreid onderzoek heeft Boelhouwer daarom samen met ingenieurs en wetenschappers drie soorten kunstbloemen ontwikkeld die qua vorm en kleur zijn aangepast aan de voorkeuren van de vijf belangrijkste bestuivende insecten: Bijen en zweefvliegen hebben een voorkeur voor Asteraceae, vlinders en motten Fabaceae, hommels Lamiaceae. Boelhouwer wil dat de kunstbloemen "bloeien" in delen van de stad waar natuurlijke planten geen kans hebben, en dat ze de insecten een voedselbron - suikerwater - bieden in geval van nood. (Foto: Janneke van der Pol)
Wolkenfietser: een mistig figuur glijdt door de stad - omringd door rook, damp, zeepbellen en luide muziek. Het is de kunstenaar Martin Nothelfer uit pretty bloody simple, die tot eind juli op zijn penny-farthing door München reed in een wolkenkostuum. Samen met drie medereizigers vestigde hij met de interactieve installatie de aandacht op de schadelijke luchtkwaliteit in de stad op sommige plekken. Het reizende kunstwerk reageert op zijn omgeving: als de grenswaarden voor de luchtkwaliteit worden overschreden, wordt de wolkenfietser omringd door dichte mist en sombere muziek. Is de luchtkwaliteit daarentegen goed, dan spuit de fietser glinsterende zeepbellen, begeleid door vrolijke muziek. Voor een luchtkwaliteit die op de lange termijn zeepbellen waardig is, raadt de kunstenaar aan om vaker op de fiets te stappen. (Credit: Christa Schiffer)
Zo bezien: Ondanks alle waarschuwingen van mariene ecologen blijft de visserij afhankelijk van aquacultuur. Ook al zijn er nu ecologische benaderingen van aquacultuur, de omstandigheden zijn op veel plaatsen problematisch: de gekweekte vissen lijden onder stress in de overvolle kooien en zijn vatbaar voor ziektes. Ze krijgen profylactische medicijnen waarvan de residuen het milieu vervuilen. In zijn serie "Fish Farms" biedt fotograaf Bernhard Lang een perspectief dat alle problemen bijna doet vergeten. Vanuit een helikopter legt hij een viskwekerij voor de kust van Griekenland vast. De netten en kooien zien eruit als vervormde wielen, als abstracte vormen uit een kubistisch schilderij. Terwijl de viskwekerij er vanuit vogelperspectief esthetisch en surrealistisch uitziet, verdwijnt alle esthetiek wanneer je het van onderaf bekijkt, vanuit het perspectief van de vissen. De foto maakt ons duidelijk: Major e longinquo reverentia - alles is mooi als je het van een afstand bekijkt. (Credit: Bernhard Lang)
Het goede voorbeeld geven: Of het nu gaat om zwarte jurken bij de Golden Globe Awards of witte rozen bij de Grammy Awards: verklaringen tegen vrouwenhaat en voor gelijke rechten zijn in opkomst. Nu schitteren ze ook in het Urban Nation Museum of Contemporary Art. Het kunstwerk is gemaakt als onderdeel van de #wasfrauenfordern-campagne van het tijdschrift Emotion. Het tijdschrift ondervroeg 10.000 vrouwen onder de 60 over het onderwerp gelijke rechten. Het resultaat: 71 procent van de vrouwen vindt dat ze geen gelijke rechten hebben. Op 21 oktober 2017 werd het neonambigram Now-Won voor het eerst verlicht voor de Reichstag in Berlijn. Mia Florentine Weiss koos de timing van de kunstinstallatie bewust. Het was bedoeld om de politici die betrokken waren bij de verkennende gesprekken eraan te herinneren om op te komen voor vrouwenrechten in Duitsland en wereldwijd. Een open vrachtwagen reed de neonletters vervolgens naar het Urban Nation Museum voor Hedendaagse Kunst in Berlijn. Daar stralen ze nog steeds en dienen ze als herinnering. (Credit: Mia Florentine Weiss)
Een mijlpaal verjaardag: 3500 vierkante meter bestrating wordt gras. Ter ere van de 400e verjaardag van het Plaza Mayor in Madrid veranderde kunstenaar SpY het centrale plein afgelopen herfst in een groen gazon. Vier dagen lang rolde de Spaanse stadskunstenaar een gazon met een diameter van 70 meter uit in een cirkel op het plein. Het doel van SpY's "Grass" project was om in zijn thuisstad een open ruimte te creëren die bewoners en de stad samen zou brengen. Hij bereikte dit met in totaal 100.000 mensen die de installatie bezochten, er speelden, zaten en bleven hangen. (Credit: Rubén P Bescós, SpY-urbanart.com)
Zonder onderscheid - 150.000.000 ton plastic: er drijft momenteel meer afval in de oceanen dan walvissen. In het kader van de Triënnale Brugge 2018 maakt StudioKCA ons hier op een alarmerende manier bewust van met de kunstinstallatie "Skyscraper (The Bruges Whale)": een walvis gemaakt van vijf ton plastic afval rijst op uit de gracht aan het Jan Van Eyckplein, krult zijn lichaam en blijft in deze positie staan. Blauw plastic voor de kop, vinnen en romp, wit plastic voor de buik - verzameld door vrijwilligers op de stranden van Hawaï. De boodschap van de kolos: we produceren te veel afval, kopen ondoordacht en gooien lukraak weg. Na de Triënnale zal de walvis verder trekken. Eén ding is zeker: hij mag niet terug naar waar hij vandaan kwam. (Credit: StudioKCA)
Sinds 1999 nodigt de Mies van der Rohe Foundation regelmatig kunstenaars en architecten uit om het paviljoen dat werd gebouwd voor de Wereldtentoonstelling van 1929 in Barcelona en dat is vernoemd naar zijn bouwer Mies van der Rohe, te transformeren met tijdelijke interventies. Met zijn installatie "Fifteen stones (Ryõan-ji)" creëerde de New Yorkse kunstenaar Spencer Finch een twee maanden durende verbinding tussen twee van zijn favoriete plekken in de wereld - en dus tussen de westerse en de verre oosterse cultuur: de Ryõan-ji tuin in Kyoto en het Mies van der Rohe paviljoen in Barcelona. Vergelijkbaar met de zentuin in Ryõan-ji (waar de stenen op een wit marmeren grindoppervlak liggen dat bijna even groot is), plaatste Finch in totaal 15 stenen in het wateroppervlak van het paviljoen op zo'n manier dat je, afhankelijk van waar je staat, steeds een andere opstelling waarneemt, maar nooit alle stenen tegelijk ziet. Zijn idee, dat in september en oktober te zien was om onder andere de Landschapsarchitectuur Biënnale te begeleiden, paste perfect bij de architectuur van Mies van der Rohe - bijna alsof de architect er zelf bij betrokken was geweest. (Credit: Anna Mas)
Goud is de lievelingskleur van de Amerikaanse president, die vanuit zijn Trump Tower direct zicht heeft op de "Vergulde Kooi" aan de zuidkant van Central Park. De vergulde metalen kooi is de grootste installatie in de tentoonstelling "Good Fences Make Good Neighbours" van mensenrechtenactivist en kunstenaar Ai Weiwei in New York. Met zijn werken, die verspreid zijn over meer dan driehonderd openbare ruimtes in vijf stadsdelen, richt Ai Weiwei zich op de vluchtelingencrisis en de daaruit voortvloeiende toegenomen maatschappelijke behoefte om af te sluiten en muren te bouwen. "De vluchtelingencrisis is een wereldwijde, humanitaire crisis", zei Ai Weiwei bij de opening van de tentoonstelling. Volgens hem zouden de grootste en machtigste landen in het Westen veel meer verantwoordelijkheid moeten nemen in deze crisis. Misschien geeft de Vergulde Kooi Donald Trump stof tot nadenken? (Credit: Foto: Courtesy of Ai Weiwei Studio/Frahm & Frahm, Foto: Jason Wyche, Courtesy Public Art Fund, NY)
Groen hart: De jungle is terug in de grote stad: het "Groene Hart", ontworpen door landschapsarchitecten Gustafson Porter + Bowman, vormt het centrum van het nieuwe hoogbouwcomplex Marina One in Singapore van Ingehoven architecten. Het concept is gebaseerd op het natuurlijke klimaat en de hoogteveranderingen van een regenwoud: De driedimensionale tuin strekt zich uit over meerdere verdiepingen. Meer dan 350 verschillende soorten bomen en planten en een groot wateroppervlak dat de lucht weerspiegelt, zorgen voor een natuurlijke recreatieruimte voor bewoners en bezoekers op een oppervlakte van ongeveer 3700 vierkante meter, wat bijdraagt aan een beter microklimaat en een grotere biodiversiteit. (Krediet: HG Esch)
Asperge tips: Voor tegenstanders van windmolenparken betekenen windturbines vaak "het landschap asperges laten maken". Zij zien ze als een ongewenste verstoring van het landschap. Voor de Duitse fotokunstenaar Ulrich Mertens staan ze daarentegen symbool voor hoop en vooruitgang op het gebied van klimaatbescherming. Voor zijn kunstproject "Wind in Sight - Landscape in Transition" fotografeerde hij tien jaar lang landschappen en stedelijke ruimtes vanaf de gondeldaken van moderne windturbines om de overgang van fossiele en nucleaire energieopwekking naar windenergie te documenteren. Er staan nu meer dan 29.000 windturbines in Duitsland. Ze zijn goed voor ongeveer 19 procent van de elektriciteitsproductie. De close-ups en ongewone perspectieven van windturbines en rotorbladen van de Mertens fabriek bieden echter een ander perspectief. Het beeld van de natuur weerspiegelt onze sociale en industriële transformatie. Misschien verandert het beeld van de aspergeachtige windturbine ook in een schilderachtig element - zoals de windmolens in de landschapsschilderijen van vroeger. (Credit: © Ulrich Mertens)
Golf van verontwaardiging: medio september riepen enkele duizenden demonstranten aan de rand van het Hambach Woud op om een einde te maken aan de opwekking van elektriciteit uit steenkool. Het bos ten westen van Keulen is nog maar een paar maanden een ontginningsgebied voor bruinkoolwinning en is nu al nauwelijks als zodanig herkenbaar. Het is dus geen wonder dat mensen terugvechten. Zelfs de politie moet ingrijpen. Kolenwinning verandert het landschap van Duitsland. Zelfs in het oosten van het land, waar fotograaf Tom Hegen een dagbouwmijn vastlegt waarin de hoogte en diepte van het landschap vervagen. De schaafwonden doen denken aan een abstracte golf op een verre planeet. Het beeld komt uit Hegens "The Coal Mine Series" en is te vinden in zijn boek "HABITAT", een verzameling foto's die de menselijke invloed op het landschap in beeld brengen. De beelden roepen vragen op over onze verantwoordelijkheid voor de planeet en - op een deprimerende en tegelijkertijd indrukwekkende manier - mobiliseren ze ons om te protesteren. (Credit: Tom Hegen)
Vrij gebied: Mensen zijn gefascineerd door het opdelen van complexe ruimten in duidelijk gescheiden gebieden en ze zo beheersbaar te maken, hoe virtueel en fantasieloos grenzen ook zijn. "Er is in alle tijden sprake geweest van meedogenloze landroof [...]. Territoriaal gedrag is dierlijk, dus het zit ook in de natuur van de Homo sapiens," zegt Thomas Huber, die samenwerkt met zijn collega-kunstenaar Wolfgang Aichner als het in München gevestigde kunstenaarsduo GÆG (Global Aesthetic Genetics). Voor hun huidige project "Linear" zwierven ze in hun zakelijke outfits door de woestijnen, prairies en bergen van Amerika en trokken ze een lijn in de aarde met een reusachtige zilverkleurige biros. Ze verklaarden het rechthoekige gebied dat ze op deze manier markeerden tot "Vrij Territorium". Het duo vat het minder op als een geografische entiteit dan als een invloedssfeer, zoals geclaimd door banken en grote bedrijven. Lineair staat voor de poging om de geo-economische orde te herdefiniëren. Want, volgens Aichner: "Statehood is yesterday's news." (Credit: GÆG (Global Aesthetic Genetics))
Landschapsexperiment - alle grenzen overschrijdend: in de Canadese Jardins de Métis/Reford Garden overschrijdt de who's who van het internationale tuinontwerp met tijdelijke installaties telkens weer alle noties van klassieke tuinkunst. Johan Selbing en Anouk Vogel, die in 2013 met "Courtesy of Nature" bezoekers uitnodigden om hun kijk op natuur en landschap te herzien, vormen hierop geen uitzondering: met hun installatie creëerden ze een buitenruimte vanuit een binnenruimte. Sinds 2000 zijn meer dan een miljoen bezoekers komen kijken naar de installatie op het International Garden Festival in Quebec. In de nieuwe publicatie "Experimenting Landscapes: Testing the Limits of the Garden" presenteert Emily Waugh 24 andere geselecteerde projecten van het festival naast het unieke paviljoen van Selbing en Vogel. Bekende critici en ontwerpers herinterpreteren bekende theorieën in essays en zetten ons lezers aan om ons perspectief op het landschap te heroverwegen. (Credit: Anouk Vogel, Johan Selbing © Studio Selva)
Boomhut utopie: wonen op stelten? Damien Assini, student architectuur aan de UCL Bartlett, laat het zien: Het is mogelijk. Voor een studentenproject ontwikkelde hij het concept van "zero carbon economy", modulaire wooneenheden boven zeeniveau met een futuristische uitstraling. Hij werd geïnspireerd door de planning van de hogesnelheidslijn HS2, die Londen met de Midlands zal verbinden en de infrastructuur en het land na Brexit zal versterken. Omdat hij niet overtuigd was van de voordelen van de route, ontwierp Assini een tegenvoorstel dat prioriteit geeft aan lokale behoeften. Het transformeert de route van HS2 in een groen stuk land waarlangs CO2-vrije steden moeten worden gebouwd. De huizen die boven het landschap zweven zijn bedoeld om de flora en fauna eronder weer meer ruimte te geven. (Credit: Ossip van Duivenbode/Damien Assini)
Blikvangers: De meeste zebrapaden in Europa zijn onopvallend en effen van kleur. Mensen steken ze dag in dag uit over zonder ze op te merken. Vorig jaar nam Londen daarom een risico en gaf kunstenaars de opdracht om de openbare ruimte langs Southwark Street te transformeren als onderdeel van het langlopende initiatief "Avenue of Art". Het doel was om te observeren hoe de alledaagse infrastructuur wordt waargenomen door voetgangers en automobilisten en hoe ze reageren op veranderingen. Een van de resultaten was het felgekleurde zebrapad ontworpen in "tribal pop style" door de Londense kunstenaar Camille Walala. Je kunt het niet meer missen - het maakt je dagelijkse woon-werkverkeer niet alleen kleurrijker, maar hopelijk ook veiliger (Credit: Camille Walala, Walala Studio)
Liefdesgroeten uit NYC: met 17.000 posts per dag waren ze de social media hit op Instagram in 2016: de drie x-vormige sculpturen op Times Square in New York City. Maar "XXX Times Square with Love" is meer dan alleen een kunstproject; het dient ook als stedelijk zitmeubilair op maat voor Times Square. Waarom? De ontwerpers van het Duitse bedrijf J. Mayer H. lieten zich inspireren door het plein zelf, dat op de kruising van Broadway en Seventh Avenue ligt. (Credit: Marsha Ginsberg)
De regenboogbrug: Over de regenboog lopen? Wie denkt dat dit alleen in een droom mogelijk is, krijgt in Montreal, Canada, ongelijk. In de voetgangerszone op Saint-Catherine Street steken kleurrijke bollen zes meter boven de mensen uit en bedekken de straat met een kleurrijk bladerdak. Een zelfdragende voetgangersbrug, gebouwd door de architecten en ingenieurs van Architekturama en Latéral, maakt de installatie "Eighteen shades of gay" van Claude Cormier et associés toegankelijk. Als het donker wordt, lichten de bollen op en opent de brug een spectaculair uitzicht op een kleurrijke rivier van lichtjes die zich een weg baant door de stad. Vanaf nu zal de FunambOule, zoals de architecten de brug noemen, elk jaar op een andere locatie worden geplaatst en bezoekers inspireren met nieuwe uitzichten (Credit: James Britain Photography).
Elegant doolhof: Talloze witte steles schieten als fonteinen uit de grond in het hart van de Franse kuststad Montpellier: een dynamische compositie tegen een historische achtergrond. De makers van de tijdelijke kunstinstallatie? Het architectuurcollectief ØNA. Ter gelegenheid van het "Festival des architectures vives" creëerden de vier architecten een doolhof van stalen palen van verschillende hoogtes die de verticaliteit van de omringende historische zuilen weerspiegelen. Sinds twaalf jaar wordt het historische centrum van Montpellier elk jaar een week lang omgetoverd tot een platform voor opkomende architecten. Hier ontmoeten oud en nieuw elkaar, statisch en dynamisch en traditie en innovatie elkaar. ØNA bemiddelt tussen deze tegenstellingen met hun installatie. Met succes: ze wonnen de "Pavillon di FAV 2017" prijs. (Credit: Paul Kozlowski © photoarchitecture.com)
Spelen met licht: overdag schaduw bieden, 's nachts een bron van licht - de installatie op de binnenplaats van MoMa PS1 van Studio Jenny Sabin is niet alleen een blikvanger, maar ook een bijdrage aan de aanpassing van een voorbeeldige stedelijke ruimte aan de klimaatverandering, zij het zonder groen. De lichtgewicht structuur van gerecycled textiel absorbeert en slaat zonlicht op om het in het donker weer af te geven. Daarnaast zorgt nevel voor een aangenaam microklimaat onder het dak, dat wordt ondersteund door gerecyclede spoelen (Credit: Atelier Bernard Lassus, Pablo Enriques).
Kunst met diepte: het Museo Atlántico heeft niet veel met een museum te maken. Hier heb je een duikbril nodig om het van dichtbij te bekijken, want de kunstwerken bevinden zich onder water - voor de kust van Lanzarote. Voor het project maakte kunstenaar Jason deCaires Taylor ongeveer 300 figuren van milieuvriendelijk, PH-neutraal beton en liet ze zinken tot een diepte van 14 meter. In de komende honderd jaar zullen ze een kunstmatig rif creëren en zeeleven ondersteunen (Credit: Jason Taylor, www.jasondecairestaylor.com)
Een wolk van plastic: koffie uit papieren bekertjes, pakjes van online postorderbedrijven, diepvriesproducten en kant-en-klaarmaaltijden: Wij Duitsers zijn meesters in het produceren van afval. Maar niet alleen wij gebruiken veel verpakkingsmateriaal - onze Europese buren doen dat ook. Het Spaanse creatieve collectief "Basurama" heeft het afvalprobleem aangepakt en de tijdelijke kunstinstallatie "Navidad en RE - REducimos, REutilizamos, REcelebramos" gecreëerd. Het doel was om de aandacht te vestigen op de enorme hoeveelheden afval die elk jaar tijdens de kerstperiode worden geproduceerd. Het resultaat - een zee van witte en blauwe plastic flessen, 6.000 om precies te zijn, op 75 slingers, bedekte een plein in het centrum van Barcelona rond Kerstmis 2016. Het initiatief omvatte ook twee workshops getiteld "Je bent wat je weggooit". Heeft de wake-up call gewerkt? Wie weet (Credit: basurama.org CCBY-NC-SA 4.0)
Opgaan in het landschap: de context maakt de architectuur, althans in het beste geval. Een voorbeeld hiervan is het woongebouw "Mirage" van Kois Associated Architects uit Athene, dat in 2016 de Amerikaanse architectuurprijs won. Hier zegt de naam alles: de architecten zijn erin geslaagd om het gebouw te laten samensmelten met het omringende landschap door de natuur te weerspiegelen. Het privéverblijf ligt op het kleine en rotsachtige Cycladische eiland Tinos op een steile helling met uitzicht op de Egeïsche Zee. Ontwerpelementen zijn onder andere de droge stenen muren die typisch zijn voor het eiland en glas, dat de overgangen tussen het gebouw en het landschap lijkt op te lossen. Maar het is vooral het overloopzwembad op het dak dat naadloos lijkt over te gaan in het eeuwige blauw van de omringende zee en de Griekse lucht, waardoor de architectuur eronder schijnbaar onzichtbaar wordt. Naast het visuele effect dient het reflecterende wateroppervlak ook als thermische isolatie, bescherming tegen fel zonlicht en warmtedoorlaatbaarheid.
(Afbeelding: Mirage door Lois Associated Architects, Credit: Hoofdarchitect: Stelios Kois, Projectleider: Nikos Patsiaouras, Ontwerpteam: Filipos Manolas, Gaby Barbas, Giannakis Konstantinos, Antriana Voutsina)