Met vlieghoogte

Op het eerste gezicht lijken luchtverkeer en natuurbehoud niet samen te gaan. Maar in Zürich gaan ze wel samen. De Zwitserse landschapsarchitecten Studio Vulkan creëren momenteel een natuurpark en recreatiegebied op de internationale luchthaven – „The Park“ of kortweg Butzenbüelpark. Het wordt omringd door auto- en landingsbanen en een enorm, multifunctioneel consumenten-, commercieel en conferentiecentrum – „The Circle“.

Internationale luchthavens zijn altijd plaatsen geweest waar architecten en ontwerpers durfden te innoveren. Het bekendste voorbeeld is misschien wel de TWA-terminal van Eero Saarinen op de luchthaven van New York City. Dit gebouw, gemaakt in de jaren 1960 en dat doet denken aan de vleugels van een vogel, is lange tijd een icoon geweest. Het valt nog te bezien of het nieuwe gebouwencomplex „The Circle“ en het bijbehorende recreatiegebied Butzenbüel op de luchthaven van Zürich ook in de geschiedenisboeken terecht zullen komen. Maar het is nu al indrukwekkend hoe het Zürichse landschapsarchitectuurbureau Studio Vulkan vermeende tegenstellingen met zijn project heeft weten te harmoniseren. Als het je lukt om een glimp op te vangen van het luchthaventerrein van Zürich van bovenaf, dan zie je een klein groen eiland midden in het grijs. Als in een orkaan vliegen de luchthavenfaciliteiten rond een groen oog: de heuvel Butzenbüel. Start- en landingsbanen, terminal- en dienstgebouwen, aanvoer- en snelwegen kenmerken de omgeving van het kleine groene gebied. Met 80.000 vierkante meter is het nieuwe Butzenbüelpark helemaal niet zo klein.

Butzenbüel is een heuvel waarvan de oorsprong teruggaat tot een gletsjer. Deze bracht materiaal naar deze plek tijdens de laatste ijstijd. In de jaren 1960 werd er opgegraven materiaal van de aanleg van de nabijgelegen snelweg aan toegevoegd. Nog eens tien jaar later gaven bomen, weiden en wetlands het gebied een nieuwe functie en werd het een natuurreservaat. Nu staat er weer een verandering voor de deur. Met de uitbreiding van de luchthaven en de bouw van het multifunctionele complex „The Circle“, ontworpen door de Japanse architect Riken Yamamoto, komt ook Butzenbüel in beeld. Studio Vulkan won de landschapsarchitectuurwedstrijd voor het herontwerp in 2017 en beheerste de uitdaging om aan de wensen van de opdrachtgever, Flughafen Zürich AG, voor een bruikbaar park te voldoen en tegelijkertijd de strenge eisen van natuur- en bosbehoud te respecteren.

Je kunt de volledige tekst lezen in G+L 12/2019.