„Mensen hebben geen vertrouwen in de persoonlijke verantwoordelijkheid van burgers“

Barbara Buser van het in situ bouwbureau uit Basel, Zürich en Liestal was medeorganisator van de tentoonstelling Swim City. We spraken met de architect over rivierzwemmen als stedelijk fenomeen en vroegen haar waarom mensen in Duitsland – denk aan de initiatieven in Berlijn of München – het zo moeilijk hebben met hun rivierzwembaden.

In 2017 werd Benjamin David, stadsactivist in München, landelijk in de media geroemd om zijn reis naar zijn werk. Hij zwemt. Ongebruikelijk voor Duitsers, gemeengoed voor Zwitsers. s Zomers in Basel worden zelfs mensen in pak over de Rijn naar hun werk vervoerd. Barbara Buser, welke betekenis heeft water voor de levenskwaliteit in een stad?

Water is een belangrijk element in elke stad, of het nu in de vorm van fonteinen is, de nabijheid van een meer of zee, beken of rivieren. Water bepaalt de mogelijke ontwikkeling, vaak zelfs de vorm van een stad. Aan het water kun je de seizoenen intens beleven, een wandeling langs het water maken, ontspannen of sporten. In Bazel is de Rijn de grootste aaneengesloten stedelijke ruimte. Het is geweldig om je door de stad in de rivier te laten drijven en haar vanuit een ongebruikelijk perspectief te ervaren.

U was medeorganisator van de tentoonstelling „Swim City“. Wat was het doel van de tentoonstelling?

Het doel van de tentoonstelling was het verlangen van stadsbewoners aan te wakkeren om stedelijk water terug te winnen en te gebruiken. We wilden de inwoners van Basel, Bern, Genève en Zürich erop wijzen hoeveel geluk ze hebben dat ze in de rivier door het centrum van de stad kunnen zwemmen. Maar het ging er ook om de verschillende nationale en internationale initiatieven in Berlijn, Parijs en New York City te steunen en hen aan te moedigen om te blijven vechten voor het recht om in de rivier te zwemmen.

Welke inzichten heeft Swim City je gegeven voor je eigen werk als architect?

Ik heb me opnieuw gerealiseerd hoe vormend water is voor een stad, hoe belangrijk de interfaces tussen land en water zijn en dat deze met de grootste zorg ontworpen moeten worden.

Politieke taken en slechte waterkwaliteit

Zwemmen in de rivier is bijna ondenkbaar in Duitse metropolen. De vervelende discussies over rivierbaden in Berlijn en München zijn hier een goed voorbeeld van. Wat is volgens jou het probleem?

Drie punten. Ten eerste dat men er geen vertrouwen in heeft dat burgers verantwoordelijkheid nemen: het is gemakkelijker om zwemmen te verbieden dan regels op te stellen en verantwoordelijkheid te nemen. Ten tweede moeten de waterwegenwetten worden aangepast – een lastige politieke taak. En ten derde de waterkwaliteit – die vaak onvoldoende is na zware regenval in bijvoorbeeld Berlijn of Parijs.

Desondanks staan er in heel Europa een aantal rivierprojecten op stapel. Naar welke kijkt u vooral uit?

Elk project dat erin slaagt om zwemmen in de rivier (weer) een natuurlijk onderdeel van het dagelijks leven te maken. Ik heb mijn zwemkleding altijd bij me als ik op reis ben, zodat ik van elke gelegenheid om te zwemmen gebruik kan maken.

Een uitgebreid artikel over de tentoonstelling Swim City, waarin rivierzwemmen wordt erkend als een stedelijk fenomeen in Zwitserland, verscheen in G+L 06/2020 over het onderwerp water in de stad.

Barbara Buser is gediplomeerd architecte ETH en energiespecialist. In 1992 deed ze als eerste vrouw examen als kapitein op de Rijnveerboten in Bazel en sindsdien vaart ze regelmatig op de Münsterveerboot over de Rijn en terug. Sinds oktober 2014 blaast ze samen met haar toegewijde team de Markthalle en KLARA in Basel nieuw leven in onder het motto „eten, drinken, genieten“. Ze is al jaren betrokken bij verschillende projecten in Berlijn met „die Zusammenarbeiter“. Ze is ook lid van de vereniging Flussbad Berlin sinds de oprichting ervan.