Politieke relevantie van de Documenta
Als de belangrijkste wereldtentoonstelling van hedendaagse kunst lokt Documenta elke vijf jaar nieuwe ideeën, concepten en gedachten uit over actuele gebeurtenissen in de wereld. Een van de blikvangers van dit jaar is een zogenaamd bescheiden marmeren tent tegenover de sublieme Akropolis in Athene.
Als je ver weg van de tent zou staan, zou het moeilijk te geloven zijn dat hij van marmer is gemaakt. Onder de hete Griekse zon werpt hij glanzende plooien alsof hij van stof is gemaakt. Op de achtergrond torent de Akropolis, de monumentale stadsvesting van Athene. De Canadese kunstenares Rebecca Belmont koos de Philopapposheuvel aan de overkant als „tentoonstellingsplek“ voor haar tent, met een vrij uitzicht en een licht perspectief op de eeuwenoude gebouwen van de Akropolis.
Belmore is een van de 160 kunstenaars op Documenta 14, de belangrijkste internationale tentoonstelling van hedendaagse kunst, die dit jaar niet zoals gebruikelijk uitsluitend in Kassel wordt gehouden. Adam Szymczyk, artistiek directeur, besloot tijdens de vijf jaar durende voorbereidingsfase tot een noviteit, een „dubbele Documenta“. Begin april werden installaties, performances en action art verspreid over parken, pleinen en musea in de Griekse hoofdstad voordat de tentoonstelling twee maanden later in Kassel van start ging. De werken zijn verschillend, maar de kunstenaars zijn bijna hetzelfde. De concepten van de werken kunnen ook onder hetzelfde motto worden samengevat. Ze zijn een reactie op de huidige, door conflicten geteisterde politieke situatie in de wereld, een onderzoek – zoals bij elke documenta – naar controversiële sociale kwesties. Welke plaats had in dit opzicht een betere tegenhanger voor de tentoonstelling in Kassel kunnen zijn dan het door crisis geteisterde Griekenland? Athene, het bureaucratische centrum van de financiële, economische en vluchtelingencrisis, wordt nu het creatieve centrum van zijn eigen verontwaardiging. „Leren van Athene“ is het leidende principe van Documenta 14: de rol van het oude Griekenland als de basis van de democratie en de geboorteplaats van artistieke expressie (theater en toneel, retoriek, beeldende kunst) mag niet worden vergeten.
De marmeren tent als symbool van toevlucht
Met haar marmeren tent integreert kunstenaar Belmore zichzelf in de thema’s die Documenta 14 domineren, zoals vlucht en migratie. Met fijne vaardigheid en nauwkeurig vakmanschap kneedde ze het marmeren blok tot een symbool van toevlucht en beschutting. Naast het grote aantal performances en actiekunst is de tent een van de weinige objecten die op een sculptuur lijkt en kan worden gecategoriseerd als een klassiek beeldend kunstwerk. Met het concept om een tent te ontwerpen op de Philopappos Heuvel tegenover de sublieme Akropolis en haar imposante gebouwen zoals het Parthenon, lokt de kunstenaar een contrast uit van extreme vanzelfsprekendheid: de aristocraten of de politiek machtigen, die soevereiniteit hebben over het lot van de mensen die een toevluchtsoord zoeken. Tegelijkertijd eist Belmont gelijkheid alleen al door haar materiaalkeuze – kostbaar marmer.
Documenta 14 loopt tot 16 juli 2017 in Athene. De marmeren tent zal langer te zien zijn en uiteindelijk verhuizen naar Kassel, waar het samen met alle andere werken tot 17 september 2017 te zien zal zijn voor bezoekers.