Maria Giuseppina Grasso Cannizzo

Architect Maria Giuseppina Grasso Cannizzo werkt al meer dan 40 jaar in haar geboorteland Sicilië. Er zijn echter niet veel projecten die ze in deze periode heeft kunnen realiseren. Toch zijn er buitengewone gebouwen van blijvende waarde ontstaan – grotendeels onopgemerkt door de gangbare architectuurpublicaties – die worden gekenmerkt door een gevoelige benadering van de locatie, de geschiedenis en de gewoonten van de bewoners.

Maria Giuseppina maakt een zeer gefocuste indruk als ze over haar werk praat. Je kunt zien dat ze haar werk als architect serieus neemt en een verantwoordelijkheid voelt tegenover de klanten. Ze heeft dan ook veel tijd nodig voor haar projecten – zoals de vier jaar durende renovatie van een vrijstaand huis uit de jaren 1920 in Ragusa. Hoewel het al enkele jaren geleden werd voltooid, beschrijft Maria Giuseppina het gebouw zelf als een van haar belangrijkste projecten, omdat het duidelijk haar architectonische aanpak laat zien: de architect begon met een modelbouwfase van acht maanden, waarin ze niets anders deed dan nieuwe elementen toevoegen en verwijderen, voordat ze het geleidelijk afbrak tot op de fundamenten. Zonder verder omhaal pakte ze met mes en schaar alles aan wat overbodig leek aan het gebouw.

De werkwijze van de Siciliaanse lijkt misschien onconventioneel. Dit beeld wordt ook ondersteund door haar houding en de manier waarop ze haar eigenaardigheden viert: Ver weg van alle grote steden werkt ze „aan het einde van de wereld“ en is ze „moeilijk bereikbaar“, zelfs per telefoon. Dit geeft haar een grote onafhankelijkheid. De volharding waarmee ze haar werk nastreeft leidt tot de zoektocht naar een architectuur die niet generiek is, die zich niet onderwerpt aan vormen of beelden of zelfs een icoon wil zijn. Voor Maria Giuseppina is architectuur het resultaat van een analyse van de betreffende locatie, de bouwopgave en de wensen en ideeën van de opdrachtgever.

Dit leidt vaak tot specifieke en soms radicale concepten. Het resulteert echter altijd in een gevoelige benadering van ruimte, materialen en licht. Bovendien maakt de architect met haar gebouwen geen aanspraak op eeuwigheid. Ze accepteert de constante verandering waaraan gebouwen tijdens het gebruik worden blootgesteld. Het besef van de vergankelijkheid van architectuur en de overtuiging dat het nieuwe nooit zomaar het oude mag imiteren, komen waarschijnlijk voort uit haar professionele begin als assistent van Franco Minissi op de leerstoel Restauratie aan de Universiteit La Sapienza in Rome. Minissi beschouwde restauratie niet als een historiserende cosmetische reparatie, maar als een kans om iets ouds te reactiveren.

Lees meer in Baumeister 7/2015

Foto’s: Hélène Binet