Mail uit Rotterdam (4)

Voordat ik naar Rotterdam verhuisde, studeerde ik al twee jaar in Aken, waar België, Nederland en Duitsland samenkomen. Iedereen kent het fenomeen: als je iets voor de deur hebt, heb je meer dan één goede reden nodig om het van dichtbij te bekijken. Dus in die twee jaar reisde ik naar Singapore, Thailand en Italië, bezocht Frankfurt, Berlijn en Hamburg, maar leek nooit de tijd te vinden om mijn grappig sprekende buren echt te leren kennen. Ik heb nooit nagedacht over mogelijke culturele verschillen, behalve dat mijn tante uit Nederland als kind altijd hagelslag voor ons meebracht, en later drop. Er waren eindeloos veel grachten en eenden in Nederland en mijn neefjes en nichtjes waren ongelooflijk goed in schaatsen en fietsen, twee dingen die ik nooit echt onder de knie heb gekregen. Culturele verschillen mogen dan grotendeels denkbeeldig zijn, maar sinds ik hier in Rotterdam woon, heeft deze verbeelding een behoorlijk vaste vorm aangenomen en na een half jaar aan elkaar snuffelen, kan ik nu met trots mijn bevindingen presenteren:

Mijn beeld van de Nederlanders was hetzelfde als bijna elk beeld dat ontstaat met behulp van algemene kennis en vooroordelen: hoe beter je ze leert kennen, hoe meer het geheel uiteenvalt in zijn afzonderlijke delen. Dus terwijl ik op zoek was naar de Nederlanders, kwam ik in werkelijkheid een typische Rotterdammer tegen, die vervolgens een gewone Rotterdamse architect bleek te zijn. Uiteindelijk realiseerde ik me dat de mensen die ik leerde kennen tijdens mijn stage vooral werden gedefinieerd door de gemeenschap waarin ze leefden. In mijn geval leerde ik dus geen Nederlanders kennen, maar bijna uitsluitend MVRDV’ers. Het is als een studentenuitwisseling, waarbij je niet een land bezoekt, maar eerder een familie.

De typische MVRDV-medewerker is een hybride. Hoewel ieder individu zijn eigen nationaliteit heeft, met Nederlanders, Fransen, Chinezen en Duitsers in de meerderheid, communiceren ze in het dagelijks leven met elkaar in het Engels en zijn ze trots op de internationaliteit van het team. Ze zijn jong en creatief, of denken dat tenminste. Elk individu identificeert zich met het succes en falen van het team en ontwikkelt een trots die veel verder gaat dan hun eigen bijdrage. Als stagiair in 2015 was ik niet betrokken bij de onlangs voltooide Markthalle, maar ik vertelde trots aan iedereen die het maar wilde weten dat ik deel uitmaakte van „Team Markthalle“. Omdat zelfs het kleinste radertje in de MVRDV-machine zich zo onvoorwaardelijk identificeert met het succes van de studio, ontstaat er een licht euforische sfeer waar iedere medewerker enthousiast over is en waarmee overuren en prestatiedruk worden opgevangen. Het gevoel van saamhorigheid versterkt ook het stijlgevoel van het team, zodat de stijl van MVRDV snel eigen wordt, of ze nu willen of niet.

Als je lang genoeg in de microkosmos van MVRDV hebt geleefd, kun je conclusies trekken over de macrokosmos van Rotterdam, want het een is het resultaat van het ander. Dit besef is de werkelijk fascinerende ontdekking van mijn zoektocht: dezelfde trots die de Markthal bij mij, de stagiair, oproept, wordt ook gevoeld door de meeste Rotterdammers. Het is hun markthal in hun Rotterdam. Rotterdammers hebben een heel eigen gevoel voor stijl, dat elke bezoeker van de stad aan den lijve ondervindt. Je wordt je vooral bewust van deze stijl als je Rotterdam vergelijkt met Amsterdam, twee aartsrivalen die blij zijn met hun verschillen.

Na mijn stage bij MVRDV maakte ik een tiendaagse fietstocht door Nederland en ontdekte ik hoe groot en divers een klein land als Nederland kan zijn als je het vanaf de fiets bekijkt. Als ik echt serieus was geweest in mijn zoektocht naar de essentie van het Nederlandse, had ik mijn stage in Rotterdam moeten opvolgen met een stage in Amsterdam. Dan had ik, ondanks alle grondigheid, alleen de Nederlanders leren kennen en de Zeeuwen, Limburgers en Friezen onrecht aangedaan.

De Baumeister Academie wordt ondersteund door Graphisoft en BAU 2017