Landkrank – Boekbespreking

Socioloog Nikolaj Schultz geeft een naam aan het gevoel machteloos te staan tegenover de gevolgen van klimaatverandering: „landziekte“. In zijn boek onderzoekt hij de relatie tussen mensen en het milieu. Jingyi Li schrijft in een recensie over wat hij waarneemt, welke conclusies hij trekt en welke toegevoegde waarde planners uit het boek kunnen halen.

Associeer jij een kopje koffie ’s ochtends vroeg met watertekorten? Dan lijd je aan landziekte. Nikolaj Schultz, een socioloog aan de Universiteit van Kopenhagen, gebruikt een vakantieverslag om sociale conflicten en de interactie tussen mensen en de natuur uit te leggen.

Op 122 pagina’s en in 13 hoofdstukken schrijft Schultz een verhaal van ontmoetingen, observaties, emoties en gedachten. Deze spelen zich af op het Franse eiland Porquerolles in de Middellandse Zee. In „Landkrank“ vertelt hij de lezer wat hij leert van zijn ervaringen over de relatie tussen mensen en hun omgeving. Schultz combineert wat hij heeft gezien en gehoord met een sociologisch perspectief en creëert zo nieuwe perspectieven. Het boek begint met een beschrijving van de aanhoudende hitte in Parijs, die hem aanzet tot nadenken over de effecten van menselijk gedrag op het milieu. Op zoek naar verlichting besluit hij de metropool te ontvluchten en begint hij aan een reis naar het Franse eiland Porquerolles. Door gesprekken met de bewoners en gebeurtenissen die daar plaatsvinden, realiseert hij zich dat hij lijdt aan „landziekte“. Dit gebeurt wanneer mensen zich steeds meer bewust worden van de klimaatverandering, maar zich niet kunnen aanpassen aan de snelle sociale en economische veranderingen in de wereld.

De titel van het boek „Landkrank“ (Landziekte) wekt nieuwsgierigheid op. De eerste helft van het boek is deprimerend en geeft het gevoel dat mensen machteloos staan tegenover klimaatverandering. In de tweede helft van het boek bouwt de auteur weer hoop op door de geleidelijke bewustwording van de bewoners te beschrijven op het gebied van land, milieubescherming en nieuwe planningsmethoden. Alle hoofdstukken zijn ingedeeld volgens de thema’s natuur, filosofie en sociologie. Omdat er geen direct verband is tussen deze onderwerpen, is het mogelijk om in korte tijd zowel een hoofdstuk als de beschouwing van de auteur te lezen. Het essay vereist niettemin een basiskennis van sociologie en milieustudies. Schultz gebruikt veel antropologische, sociologische en geologische termen, die gemakkelijk terug te vinden zijn in een index. Dit biedt de mogelijkheid om de eigen kennis uit te breiden. Op een belangrijk moment vraagt een Porquerollaise aan de auteur om het strand te verlaten omdat het overvol is met toeristen en ze geen plek meer voor zichzelf kan vinden. Dit roept twijfels op bij de lezer of deze dialogen opzettelijk door de auteur zijn geschreven om de lezer te laten instemmen met de volgende beweringen. Wordt de stem van de minderheid of de meerderheid van de eilandbewoners vertegenwoordigd? Deze kritische vragen maken het boek bijzonder lezenswaardig.

Als „etnografisch“ essay is deze verzameling teksten een pleidooi voor wederzijdse erkenning tussen verschillende disciplines en spreekt daarmee alle planners aan. Het boek kan dienen als een stimulerende gids om planners nieuwe perspectieven te bieden voor sociale en ethische analyses in de landschapsarchitectuur.

„Landkrank“ van Nikolaj Schultz, uit het Engels vertaald door Michael Bischoff, werd in 2024 uitgegeven door suhrkamp.

De tekst werd geschreven in de „workshop wetenschappelijk schrijven landschapsarchitectuur“ aan de TUM Leerstoel Landschapsarchitectuur en Transformatie onder Prof. Udo Weilacher. Als onderdeel van het seminar selecteren studenten vakliteratuur en werken ze samen om individuele boekbesprekingen te schrijven.

We hebben hier nog meer boekbesprekingen voor je verzameld: Boekbesprekingen