„Land is de moeite waard“

Meer mensen trekken terug naar het platteland – dat is een trend die federaal minister Klara Geywitz waarneemt. En volgens haar is het de moeite waard, zelfs als je uit het dorp komt. Het woningtekort in de grote steden kan hiermee echter niet worden opgelost. In dit interview legt Klara Geywitz uit wat er in plaats daarvan nodig is, welke uitdagingen al worden aangepakt op het platteland en waarom het leven op het platteland niet alleen Bullerbü is.

We hebben meer geluid nodig uit plattelandsgebieden – dat is wat u half januari zei tijdens de gemeentelijke dialoog in het Berlijnse Tagungswerk. Aandacht is een belangrijke factor in de strijd om middelen. U hebt een direct inzicht: Hoe aanwezig zijn de belangen van plattelandsgebieden en hun bevolking in politiek Berlijn?

Ze zijn echt altijd aanwezig. In elk ministerie vind je thema’s, structuren en initiatieven die uitsluitend gericht zijn op het platteland. Dat zag je ook bij de gemeentedialoog – die organiseerden we bewust samen met de federale ministeries van Landbouw, Binnenlandse Zaken en Transport en Digitalisering. We denken echt na over elk onderwerp vanuit een stedelijk/plattelandsperspectief. Ik weet dat wanneer mensen in dorpen of kleine steden horen over stadsvernieuwing en dakuitbreidingen op flatgebouwen, dat in eerste instantie ver weg is. Daar is de vraag eerder: kan ik mijn kinderen en kleinkinderen laten bouwen op de grond die ik beschikbaar heb? Dat gaan we nu mogelijk maken, bijvoorbeeld met achterlandontwikkeling. Of het sleutelwoord is klimaat en extreme weersomstandigheden: Ons programma „Aanpassing van stedelijke en landelijke gebieden aan klimaatverandering“ bevordert niet alleen het stadspark, maar ook heel specifieke omschakelingsmaatregelen in de gemeenten. We hebben bewust voor het eerst plattelandsgebieden in dit programma opgenomen. In de gemeente Mansfelder Grund-Helbra, die in de regenschaduw van het Harzgebergte ligt en nu al met droogte te kampen heeft, ligt de focus bijvoorbeeld op het revitaliseren van biotopen of eenvoudigweg op het beschaduwen van paden en gebieden in de buurt van nederzettingen. En last but not least denk ik dat het geen kwaad kan dat verschillende ministers, net als ik, uit het dorp komen en het in hun hart hebben gesloten.

In maart 2023 vertelde u de mediagroepFunke dat plattelandsgebieden een hoge levenskwaliteit bieden, vooral voor gezinnen met kinderen. Kunt u deze uitspraak toelichten? Over welke levenskwaliteit heeft u het? Wat betekent dit voor u – zelf een „dorpskind“?

Waar moet ik beginnen? De lucht is beter. Mensen kennen elkaar. De kinderen gaan één keer de hoek om en kunnen daar veilig en goed spelen. De gemeenschapszin is heel anders en op het platteland groei je op met zoveel praktische kennis die je meeneemt door het leven. Het plattelandsleven is veel werk en heeft weinig te maken met Bullerbü, maar je krijgt veel terug van het zweet dat je erin stopt. Overigens hebben we vorig jaar in Wittenberge de Small Town Academy opgericht. Deze zal de dialoog tussen kleine steden in Duitsland bevorderen en hen een stem geven in de politiek en de samenleving. Naast de kleine steden zelf zullen ook plattelandsgebieden, die nauw verbonden zijn met deze ankersteden, zeker een rol spelen.

En: Wat weerhoudt gezinnen er volgens u momenteel van om te verhuizen? Wat zijn de belangrijkste redenen?

Bedoelt u terugverhuizen naar het platteland? De cijfers laten eigenlijk een andere trend zien sinds het begin van de pandemie van het coronavirus. Veel mensen zijn in deze periode verhuisd. Niet iedereen is gebleven, maar velen wel, en er trekken nog steeds meer mensen weg. Niet alleen naar de beroemde buitenwijken van onze grote steden trouwens, maar ook naar kleine steden. Thuiswerken maakt het mogelijk. Ik ben Volker Wissing erg dankbaar dat hij de vervoersroutes, inclusief de spoorwegen, zo onder de loep heeft genomen, zoals geen enkele vorige minister van Verkeer dat in lange tijd heeft gedaan. Het verbeteren en moderniseren van de infrastructuur is eigenlijk nog tijdrovender en moeilijker dan het bouwen van huizen.

U bent ervan overtuigd dat het versterken van plattelandsgebieden de uitdagingen van de steden kan verlichten – vooral de woningnood in de steden. Laten we aannemen dat de meerderheid van de grote stadsgezinnen uw idee volgt en geleidelijk naar het platteland verhuist – is het dan niet gevaarlijk voor een kleurrijke stadsbevolking als in de toekomst „alleen“ jonge, veelverdienende alleenstaanden in de steden wonen?

Nou, ik zou altijd een vraagteken zetten bij veelverdieners, want als mensen jong zijn, zijn ze in opleiding, studeren ze of beginnen ze net met werken. Maar ik weet wat je bedoelt. Het is belangrijk dat ik nogmaals benadruk dat dit niet bedoeld is om het woningtekort in grote steden op te lossen. Ik beschrijf een feitelijke trend en kan alleen maar tegen iedereen zeggen: het platteland is de moeite waard. Maar we moeten de woningnood in stedelijke centra oplossen met nieuwe flats, alstublieft. Na meer flats, die het tekort oplossen, komt de markt, die een breder aanbod heeft voor velen, zodat we van een tekort naar een ontspannen en dus gunstige aanbodsituatie voor woningzoekenden kunnen gaan. Toegegeven, dit zal niet heel snel gebeuren, maar we werken er echt elke dag aan met veel steun en minder lasten voor de economie. We werken momenteel samen met andere federale ministeries aan een strategie voor het activeren van leegstand om structureel zwakke regio’s op het platteland aantrekkelijker te maken als woonlocatie en de leegstand daar tegen te gaan.

U hebt zich ingezet voor het vergemakkelijken van het leven op het platteland. Welke mogelijkheden heeft u hier als federale minister van Bouw om dit te promoten?

Ik verwijs u naar mijn vorige antwoord: het leven wordt niet gemakkelijk als je ’s morgens je tuin binnenstapt en alleen maar groen ziet. Voor de meeste mensen is het misschien mooier, maar het dagelijks leven is voor veel mensen overal een uitdaging. Ik zou nu een heleboel maatregelen en programma’s kunnen opnoemen, van het bevorderen van huiseigenaarschap voor gezinnen, wat zeker ook van belang is in plattelandsgebieden, tot het bevorderen van stedelijke ontwikkeling, wat al 50 jaar zo heet, maar waar net zoveel dorpen en kleine steden onder vallen. Alleen al 47 procent van het geld voor stedelijke ontwikkeling gaat naar plattelandsgebieden. Een voorbeeld hiervan is de stad Pößneck in Thüringen, die geld ontvangt uit het programma „Groei en duurzame vernieuwing“ voor de bescherming en renovatie van prominente stedelijke gebouwen. We hebben een aantal andere financieringsprogramma’s opgezet, die ik hier niet kan opnoemen, maar die duidelijk maken dat we net zo goed aan de steden denken als aan de plattelandsgebieden. Tot slot wil ik nog eens herhalen wat ik aan het begin heb gezegd: In Duitsland heeft het dorp zijn plaats in elk ministerie.

Je kunt meer lezen over het dorpsleven in ons julinummer.