Restauratoren moeten vaak een evenwicht vinden tussen de wetenschappelijke eisen en de economische levensvatbaarheid van hun werk. Het feit dat budgetten altijd krap zijn, vooral in de culturele sector, maakt de concurrentie nog moeilijker. Het beroep wordt ook geconfronteerd met het gebrek aan bescherming van de beroepstitel.
Het pad van de Seine, het spoor van stenen, struikelblokken, veldstenen of keien: natuursteen restaureren is geen gemakkelijke onderneming. Maar natuursteen is zelden hard als steen, en soms is het de steen van de overtreding. Het is een delicate evenwichtsoefening tussen wetenschappelijke normen en economische efficiëntie. Helaas is het bijna onmogelijk om in een concurrerende omgeving te voldoen aan de gerechtvaardigde eisen van de erfgoedautoriteiten wat betreft de kwaliteit van de restauratiedocumentatie. Dit is echter ook onze eigen schuld als we de service niet kostendekkend aanbieden om onze kansen te behouden om de opdracht gegund te krijgen en niet het culturele monument.
We maken ons ook zorgen over het krappe culturele budget. Wat de kosten ook zijn, besparingen gaan meestal ten koste van het monument. Concurrentie heeft ook een averechts effect. Niet alleen steenhouwers kunnen immers roet in het eten gooien als het gaat om het onderscheid tussen vakmanschap en restauratie. Zijn we restauratoren of meesterrestauratoren? Hoe zit het met vrijgezelle restaurateurs? Mogen zij evenveel of even weinig restaureren als restauratoren in de ambachtelijke sector? Wie bepaalt de verantwoordelijkheden en wie controleert ze? Dit is waar de vaak gewenste consolidatie van het beroep van restaurator duidelijkheid zou kunnen verschaffen.
Deze mogelijkheid van beroepsbescherming is echter nog ver weg. Alleen in Mecklenburg-Vorpommern en Saksen-Anhalt bieden wetten voor restaurateurs enige duidelijkheid. Iedereen die hier in zijn bewezen specialisme (of specialismen) is opgenomen, heeft bewezen dat hij gekwalificeerd is om zichzelf restaurateur te noemen – een soort keurmerk en kwaliteitslabel dat zeker gelijkwaardig is aan het prekwalificatielabel. De registratie schept ook duidelijkheid in de afbakening van de werkgebieden ten opzichte van de handel. De klant kan zien wie geschikt zou kunnen zijn en heeft de zekerheid een specialist te vinden op het gebied van conservering en restauratie – en niet in restauratie. Bovendien is de restaurateur niet langer afhankelijk van de lokale monumentenzorg en hun lijsten, waar persoonlijke gevoeligheden vaak de ordersituatie bepalen in plaats van zorgvuldig verworven kwalificaties.
Een gestandaardiseerde federale regeling is niet te verwachten, aangezien de deelstaten soevereiniteit hebben over cultuur. De invoering van een restauratiewet in andere deelstaten is tot nu toe mislukt door politieke machtsspelletjes. De beslissende factor hier is wie het wetsvoorstel indient, maar een verandering in de machtsverhoudingen kan snel een einde maken aan de lange en moeizame weg. Het vergt veel enthousiasme en onbaatzuchtige toewijding aan het beroep, dat moet je je realiseren. Het beroep is een roeping en geen noodzakelijk kwaad om de kost te verdienen. Wij restaurateurs worden zeker niet rijk van steen. Het is belangrijk om precies af te wegen welke aanpak, welke methoden en welke materialen onder welke omstandigheden gebruikt moeten worden. Dit laat de complexiteit van het onderwerp zien, waarbij verschillende invloeden een rol spelen.
Veel processen voor monumentenzorg kunnen niet worden gecatalogiseerd, kunnen niet in DIN-normen worden geperst. Sommige diensten kunnen helemaal niet worden beschreven en moeten toch worden aanbesteed. Daar gaan je haren van overeind staan of, erger nog, ze worden grijs. In de vakpers wordt soms gesproken over verbouwing, renovatie of restauratie, allemaal in een bonte mengeling. Reconstructie kan worden omschreven als het herstel van een verloren staat, maar niet als restauratie in dit land, hoewel we hetzelfde grondwoord hebben. Dit zorgt voor de subtiele verschillen in dit specialisme, waar gevoeligheid net zo belangrijk is als in de dagelijkse uitvoering van professionele taken. Samenwerking en wederzijdse ondersteuning zijn een haalbare aanpak. We zullen de steen der wijzen niet vinden, maar wel betere oplossingen voor het behoud van onze monumenten en gedenktekens.