Er wordt nu al 20 jaar gewerkt aan het hoofdstation van de Nederlandse stad Arnhem. Ondanks de voortdurende bouwwerkzaamheden is het gebied toegeëigend door een gebruikersgroep die volgens de planner onvoorspelbaar is en vaak geen ruimte vindt: skaters. Een succes voor de verantwoordelijke landschapsarchitecten van Bureau B+B. Maar waar komt het vandaan?
door een subtiele
Kamers zonder koopverplichting
Afbeeldingen: ©Hufton+Crow
Het ontwerp van het station van Arnhem is het resultaat van meer dan twintig jaar gezamenlijk werk van de architecten UNStudio en de landschapsarchitecten van Bureau B+B. Het stelde de planners voor verschillende uitdagingen. Alleen al topografisch: het station ligt op de helling van het Veluwemassief en de ontwerpers moesten een hoogteverschil van 20 meter overbruggen. Ze slaagden hierin door een subtiel, voortdurend veranderend landschap te creëren. De gevouwen, golvende natuurstenen oppervlakken volgen grotendeels het terrein eronder, verbinden bezoekersstromen en zorgen voor een soepele overgang tussen de verschillende hoogteniveaus.
Het station ligt op de helling van het Veluwemassief en de planners moesten een hoogteverschil van 20 meter overbruggen. Ze bereikten dit door een subtiel, steeds veranderend landschap te creëren.
De gevouwen, golvende natuurstenen oppervlakken zorgen voor een soepele overgang tussen de verschillende hoogteniveaus, waarbij de houten banken zich vormen uit de randen van de schuine natuurstenen oppervlakken. Skaters gebruiken de natuurstenen banken voor hun trucs.
Uitzicht vanaf het "stadsbalkon".
Ontwerpgaten als kans voor toe-eigening
Foto’s: Frank Hanswijk
Als je niet snel op reis gaat, kun je het je ook gemakkelijk maken op de houten bankjes die tevoorschijn komen uit de randen van de glooiende natuurstenen oppervlakken in de rustige hoekjes van het stationsterrein. Je hoeft niets te kopen, want het is niet verplicht om iets te kopen om te gaan zitten in de ruimtes buiten het station. Dit is een van de redenen waarom het stationsplein van Arnhem zo levendig is. En het is op zijn beurt weer een verklaring voor het feit dat deze lokale mensen vaak behoren tot die bevolkingsgroepen die anders vaak uit de openbare ruimte worden verdrongen – zoals ouderen, jongeren, skaters of daklozen.
Het station van Arnhem laat dit zien: Hoe minder het doel van een openbare ruimte is gedefinieerd, hoe meer mogelijkheden gebruikers hebben om hun eigen ideeën te realiseren. Dit is vooral gunstig voor bevolkingsgroepen die vaak bewust worden uitgesloten bij het inrichten van de openbare ruimte. Het pleinontwerp profiteerde ook van het feit dat het ongeveer twee decennia duurde voordat het werd gerealiseerd. Hierdoor konden de gebruikersgroepen, die vaak gemarginaliseerd zijn, zich de ruimte op de lange termijn toe-eigenen.
Nieuwsgierig? Je vindt het volledige artikel over station Arnhem in het februarinummer 2019 van G+L.
Vertaald uit het Engels door Sigrid Ehrmann