„De schoonheid van het terrein zal ook na het evenement blijven bestaan,“ zegt George Hargreaves, Design Director bij Hargreaves Associates. De Amerikaanse landschapsarchitecten zijn specialisten als het gaat om de Olympische Spelen: Bijna twee decennia geleden ontwikkelden ze het masterplan voor de Olympische locatie in Sydney. In 2012 realiseerden ze het Olympisch Park in Londen. Een terugblik op twee ongeëvenaarde grote evenementen.
Garden + Landscape: Terugkijkend, hoe was de planningservaring in Londen?
George Hargreaves: Moeilijke vraag. Het was een zeer complexe, gelaagde taak. Aan de ene kant moest het terrein bestand zijn tegen het explosieve gebruik tijdens de Spelen en aan de andere kant moest het biodiversiteit creëren. Het creëren van dit evenwicht is moeilijk.
G + L: Wat kenmerkt de Olympische locatie in Londen? Wat maakt het zo uniek?
G H: De rivier die door het terrein kronkelt was voor onze ingreep een lelijke greppel. We hebben twee dingen gedaan die volgens mij cruciaal waren: Ten eerste hebben we de rivierbedding verbreed en moeras langs de rivier gecreëerd. Door de rivierbedding te verbreden, creëerden we een duidelijker rivierlandschap, dat vandaag de dag uitnodigt om te vertoeven. We hebben ook het uitgegraven materiaal aan de randen opgestapeld, waardoor kleine eilandjes zijn ontstaan die het landschap een sculpturaal effect geven.
G + L: U bent ook verantwoordelijk voor het masterplan en de realisatie van het hele terrein voor de Millennium Olympische Spelen in Sydney. In hoeverre verschillen de Olympische Spelen van andere grote projecten?
G H: Niet zoveel als je zou denken. Andere projecten zoals stadspleinen of promenades langs het water, of ze nu in China of in de VS zijn, zijn ook onderhevig aan veel slijtage. De Olympische Spelen zijn gewoon intenser en meer gecomprimeerd. Terwijl jaarlijks 200.000 mensen een stadspark bezoeken, reizen 500.000 mensen naar de Olympische Spelen. Hoewel de schaal verschilt, is het algemene doel hetzelfde: mensen aantrekken, samenbrengen, inspireren en bewust maken van hun omgeving. Uiteindelijk is het het landschap dat telt. De rijkdom van het groen, de biodiversiteit en de schoonheid van de plek blijven – zelfs na een groot evenement.
G + L: Was de planning voor Sydney heel anders dan die voor Londen?
G H: Heel erg, want we hebben de Olympische locatie in Sydney ontworpen en gerealiseerd van 1996 tot 1999, twee decennia geleden, vóór 11 september. Het veiligheidsbewustzijn was toen heel anders dan nu en het latere gebruik was nog niet van groot belang. We moesten het gebied voorbereiden op de Spelen, meer niet. Er werd niet veel nagedacht over het gebruik na de Spelen. In Londen moesten we echter niet alleen het park ontwikkelen, maar ook kijken naar de transformatie na de wedstrijden. We bouwden aan de toekomst.
G + L: Hoe zien de parken er vandaag uit? Hoe zit het met hun latere gebruik?
G H: Sommige van de tijdelijke sportfaciliteiten werden na de Spelen omgebouwd tot parken en zijn nu erg populair. Andere gebieden daarentegen zijn door naburige instellingen in een ander jasje gestoken. De universiteit zal in de toekomst voormalige Olympische terreinen bezetten. Er zijn ook veel nieuwe woonwijken gecreëerd. In tegenstelling tot Sydney had Londen een duidelijk omschreven plan voor het latere gebruik. Beide locaties voorzagen echter in woon- en ontwikkelingsgebieden zodra de drukte was verdwenen. Voor Londen werd deels een nieuw transportnetwerk gecreëerd, waardoor het gebied beter verbonden en dichter bevolkt is. Het is daarom beter geschikt als ontwikkelingsgebied.
G + L: Welk effect hebben grote evenementen op open ruimtes? Wat betekenen ze voor een stad?
G H: Voor een evenement als de Olympische Spelen wordt het transportnetwerk uitgebreid en worden hele wijken gecreëerd. Een stad in de stad. De bevolking profiteert op de lange termijn van deze ontwikkeling, omdat de open ruimte blijft bestaan. Het wordt de mensen niet afgenomen. Ze kunnen zich de stedelijke ruimte toe-eigenen en in hun eigen belang veranderen en vormgeven. Het mag echter niet onevenredig groot zijn, maar moet in verhouding staan tot het evenement en het latere gebruik ervan.
G + L: Zijn grote evenementen dan eerder een vloek of een zegen?
G H: Dat is een grote vraag. In het geval van Londen, zeker een zegen, omdat er een nieuw treinstation, een park, groene ruimten en stadions werden gecreëerd die nog steeds in gebruik zijn. De Olympische Spelen waren er, maar op de een of andere manier ook weer niet. Het geld dat voor en tijdens de Spelen werd uitgegeven, had zeker ergens anders voor kunnen worden gebruikt. Maar naar mijn mening werden er speciale plaatsen, unieke plaatsen gecreëerd. Ik heb de afschuwelijke loop van de gebeurtenissen in Athene kunnen zien: Na de Spelen stortte het gebied in. De ruimte werd niet meer gebruikt, een braakliggend terrein dat niemand meer nodig had. Het was een vergelijkbaar verhaal in Barcelona. Hergebruik is een belangrijk aspect.
G + L: Wat vindt u van de plannen voor de Olympische Spelen van 2016 in Rio?
G H: Ik weet er niet veel van, maar ik maak me zorgen. Ik ben bang dat het een herhaling wordt van wat er in Griekenland of Barcelona is gebeurd. Brazilië heeft zo veel tekortkomingen. Ontwikkelingslanden hebben zoveel andere problemen die moeten worden aangepakt. Zelfs opkomende landen als China hebben problemen met voormalige Olympische stadions. Het stadion in Beijing is bijvoorbeeld aan het wegroesten en de zwemarena stort in omdat het niet langer nodig is of onderhouden wordt. Ik ben enthousiast – maar ik vermoed iets slechts.
Je kunt meer lezen over de Olympische Spelen van 2016 in Rio de Janeiro in Garden+Landscape 06/2016 – Stad en Spektakel.
Foto’s: London Legacy Development Coporation
Het Wembley Stadium in Londen, waar de finale van EURO 2020 plaatsvond, is ook spannend. Meer van onze collega’s bij Baumeister.