Huisbazen in de stad: van sociale boeren tot inclusieve huisbazen

Wat is een stadsbaas precies? De gratis publicatie „Stadtwirte“ van Michael Scheer geeft antwoorden en geeft nationale en internationale actoren de kans om hun zorgen en projecten te presenteren. Lezers komen meer te weten over een groentetuin in Bremen, een straatkrant in Belgrado en de visie van Nina Hagen op het zelfbeschikkingsrecht voor geestelijk gehandicapten. Een boekbespreking.

Huisbazen van de stad! Het boek, een artistieke collage van Michael Scheer en conceptueel kunstenaar Angela Ljiljanić, is een vurig pleidooi dat roept: „Meer van dit“! Maar wat is een stadshost?

Michael Scheer, directeur van de Gesellschaft für integrative Beschäftigung, is er zelf een: hij verbouwt biologisch voedsel op een voormalige havenkade in Bremen. Hij heeft er mensen met lichamelijke en geestelijke handicaps in dienst en in het bijbehorende café; een sociale dienst die wordt gehonoreerd door de stad, die ook de tuin medefinanciert. De Gemüsewerft is ook een locatie voor open culturele evenementen.

Je zou kunnen zeggen dat een stadsboer iemand is die het verbouwen van voedsel terugbrengt naar de stad. Tegelijkertijd creëren ze een leefruimte waarin veel dingen mogelijk zijn – duurzaamheid door „veralgemening“ (Scheer) – en vooral sociale participatie.

Het boek „Stadtwirte“ werd gesponsord door Aktion Mensch met als doel dit type stedelijk landgebruik te verspreiden. Het resultaat is echter geen manifest, maar een wilde verzameling verhalen, projecten, mensen en gedachten. Het gaat slechts gedeeltelijk over verse groenten – maar (bijna) altijd over mensen en hun mogelijkheden om een zinvolle bijdrage te leveren. De redactie laat de hoofdpersonen zelf hun verhaal vertellen; ten eerste in de vorm van interviews en ten tweede door hoofdstuk voor hoofdstuk het auteurschap aan hen over te dragen. Op deze manier wordt het boek zelf een kunstwerk dat je boeit door zijn directheid.

De eerste halte op de reis, die 13 locaties in zes steden en vier landen aandoet, is de „Annalinde Leipzig“. Dit is de naam waaronder Dominik Renner en Philipp Scharf verse biologische groenten verbouwen in het centrum van Leipzig. Zij leveren aan de artistiek hippe, coöperatief gerunde pizzeria Pekar, waarvan de uitbaters ook hun zegje mogen doen. Dit is een bijzonder goed voorbeeld van hoe cultuur en groenteteelt elkaar aanvullen.

Stadsverhuurders in Bremen

We gaan verder naar Bremen, waar Scheer zelf vertelt over zijn „Gemüsewerft“. In een interview legt Markus Freybler uit hoe zijn ambachtelijke bier „Hopfenfänger“ de industriële concurrentie aankan en sociaal geëngageerd is: Hij betrekt zijn hop van de Gemüsewerft – een deel van zijn winst gaat daar naartoe.

Nog steeds in Bremen reis je naar een collectief zelfgebouwde participatieve culturele locatie aan een baai aan de Weser: het „Komplette Palette“ van Immo Wischhusen, een Duitse hiphopper, is onder andere een plek geworden voor mensen in een emotionele crisis. Ze kunnen er niet alleen palletmeubels verbouwen, maar ook zichzelf.

Nina Hagen, die verschijnt zonder project, maar met een duidelijk standpunt, pleit in een geëngageerd essay voor het zelfbeschikkingsrecht van geestelijk gehandicapten.

Training een verandering van perspectief

Na verdere stations in binnen- en buitenland is de sprong naar Belgrado indrukwekkend. In het kunst- en cultuurproject van het KM8-collectief in de achterstandswijk Savamala krijgen jongeren de kans om hun stad mee vorm te geven. Vlak ernaast presenteert Marko Tomašević de straatkrant Liceulice, die mensen in sociale moeilijkheden werk en inkomen biedt.

De laatste twee hoofdstukken zijn gewijd aan de twee bestsellers van het tijdschrift. De houding van de redacteuren komt hier volledig tot uiting: De twee jongeren vertellen over hun werk, hun dromen en hun tevredenheid zonder de lezer diagnoses van hun achterstand op te leggen. Wat overblijft is ooghoogte.

Conclusie: Het is niet alleen leuk om de individuele bijdragen te lezen. Wat fascinerend is aan deze potpourri van interviews en verhalen is dat de vorm alleen al overbrengt waar het de redacteuren om gaat: de onmiddellijke verandering van sprekers, die hun oprechte projecten en zorgen op een bijna intieme manier met ons delen, traint lezers om van perspectief te veranderen. En is dat niet een basisvaardigheid voor sociaal samenleven? Dus als je het succes van het boek wilt afmeten aan hoe het zijn boodschap overbrengt, kun je alleen maar concluderen: zeer geslaagd en een echte toegevoegde waarde.

Je kunt de publicatie hier gratis bestellen.