Het Luisenpark in Mannheim

Het Luisenpark in Mannheim is een van de locaties voor BUGA 2023, maar het grootste park van de stad heeft een bewogen en niet altijd positieve geschiedenis: lees hier meer over het park en de recente verbeteringen voor de Bundesgartenschau!

Het Luisenpark in Mannheim is een van de locaties voor de Bundesgartenschau 2023, waar de afgelopen jaren veel is geïnvesteerd om de kwaliteit van het park te verbeteren. Tegenwoordig is er een dierentuin, talloze kinderspeelplaatsen, een klankoase, vijvers voor boottochten en een groen avonturencentrum.

Het park bestaat uit twee delen: Het onderste deel van het Luisenpark is het oudste deel van het park en is gratis toegankelijk. In het bovenste, nieuwere deel moeten bezoekers entree betalen, maar er is ook een scala aan exotische tuinen, plantenkassen met vlinders, vissen, apen en krokodillen, dieren zoals koeien, schapen en flamingo’s in de open lucht en er zijn pinguïns te zien. Vooral het dagelijks voeren van de pinguïns is favoriet. Maar ook de bergbeek, de Chinese theeceremonie in de bijbehorende tuin en de gondelettas op de Kutzerweihers zijn erg populair.

Naast zes speeltuinen voor kinderen en een trampolineveld zijn er gratis ligstoelen en kiosken, restaurants, cafés en barbecueplaatsen. Bezoekers mogen hun eigen eten en drinken meenemen. Evenementen zoals concerten en het „Winterlicht“ in januari trekken het hele jaar door groepen bezoekers, net als de klankoase met zijn stiltegebied, de beeldenroute Heinrich-Vetter-Weg, de seizoensgebonden thematuinen en de diverse wilde dieren.

Meer dan 300.000 bloemen maken van het Luisenpark Mannheim een kleurrijk, vrolijk park. Deze pracht blijft ook na de Bundesgartenschau behouden. Het park is verdeeld in verschillende tuinen. Dit zijn onder andere de Chinese tuin, de mediterrane citrustuin en de medicinale plantentuin. In de klankoase, een rustige plek tussen hoge bomen, kun je in de open lucht naar muziek luisteren.

De plantenshowtuin trekt zelfs bij slecht weer veel bezoekers. Je vindt hier niet alleen exotische plantensoorten, maar ook honderden soorten vlinders, onderwaterruimtes, een boomvarenshuis en een subtropische hal met een safariaanbod. In de „Groene School“ leren kinderen meer over de regionale flora en fauna. Vakantiecursussen over ooievaars, vlinders en soortgelijke onderwerpen zijn populair.

Ooievaars zijn een bijzonder kenmerk van het Luisenpark, omdat de grootste witte ooievaarskolonie van een grote Duitse stad hier in het hart van Mannheim te vinden is. Deze dieren worden met uitsterven bedreigd: Halverwege de jaren 70 waren er nog maar 15 broedparen over in Baden-Württemberg. Het Luisenpark-team zet zich al meer dan 20 jaar in voor de bescherming van de witte ooievaar. In de tussentijd zijn er ongeveer 850 ooievaarskuikens geboren in het park. Geen wonder dat de mascotte van het park een witte ooievaar met de naam Anton is.

Het Luisenpark in Mannheim bestaat al sinds de jaren 1890. De plannen begonnen in 1886 op basis van de nalatenschap van Professor Dr Carl Fuchs. Hij legateerde 20.000 goudmark aan de stad op voorwaarde dat er een hedendaags openbaar en burgerlijk park van zou worden gemaakt „ten voordele van de gezondheid van de bevolking van Mannheim“. De Frankfurter tuinkunstenaar Franz Heinrich Siesmayer kreeg de opdracht voor de planning en ontwierp aanvankelijk het huidige lagere deel van het park. Tussen 1892 en 1894 werd deze ongeveer 12 hectare grote oude arm van de Neckar omgevormd tot een park in landschapsstijl in het centrum van de toen nieuwe hogere middenklasse „Oststadt“. Het kreeg onder andere decoratieve elementen, een restaurant en een sportveld.

Het Luisenpark voldeed daarmee aan de eisen van de schenker. Tegelijkertijd diende het om de geplande villa’s in de randgebieden aantrekkelijker te maken. De nieuwe „adellijke wijk“ van Mannheim kreeg zo veel leven. Aanvankelijk was het recreatiegebied van het park in de eerste plaats gereserveerd voor de bewoners van de villawijk. De naam van de groene ruimte was bedoeld als eerbetoon aan groothertogin Luise von Baden, dochter van keizer Wilhelm I.

In 1897 gaf de gemeenteraad van Mannheim toestemming voor een uitbreiding van het park naar het oosten, het huidige Luisenpark. Siesmayer was opnieuw verantwoordelijk voor de planning. Het moerassige gebied was niet geschikt voor bewoning en was daarom bedoeld als bospark met speeltuinen en waterpartijen. De bouw begon in 1897 en duurde ongeveer zeven jaar.

Slechts een paar jaar later werd het oostelijke deel van het Luisenpark opnieuw aangelegd: De stad bouwde een palmenhuis en een stadskwekerij voor de „Grote Kunst- en Tuinbouwtentoonstelling“ in 1907. Kleinere watergebieden werden in 1927 samengevoegd tot een grotere vijver in het westelijke deel van het Bovenpark en genoemd naar de toenmalige burgemeester Kutzer. Er ontstonden echter problemen door onvoldoende afdichting en schommelingen in het waterpeil van de Neckar, waardoor de vijver een modderig gat werd in plaats van een mooie watervlakte, vooral bij eb. Waterpeilverschillen tot negen meter maakten het onmogelijk om de oevers permanent vorm te geven.

Na de Tweede Wereldoorlog werden er ook veranderingen aangebracht aan het Luisenpark in Mannheim. Na de verwoesting tijdens de oorlog werd het Palmhuis omgebouwd tot een nieuw plantenshowhuis met een nieuw ontworpen omgeving. Het nieuwe huis, dat open was voor het publiek, bevatte ook volières en aquaria. Van 1959 tot 1969 werden er grote regionale tuintentoonstellingen gehouden en in 1975 werd de eerste Bundesgartenschau in Mannheim gehouden. De landschapsarchitecten Bödeker, Boyer, Wagenfeld & Partner kregen de opdracht voor dit evenement. Zij richtten de kerngebieden in het Luisenpark opnieuw in. De naburige telecommunicatietoren was ook voltooid bij de start van de BUGA in 1975, net als de „Aerobus“ hangbaan over de Neckar. Verbeteringen aan de Kutzerweiher vijver, een uitwerking van open ruimtes en een uitbreiding van de randbeplanting zijn overblijfselen van deze BUGA. Vandaag de dag ziet het park er nog steeds hetzelfde uit, maar is het veel dichter begroeid.

Tegenwoordig is het nieuwe parkcentrum van het Mannheimse Luisenpark het hart van de populaire groene ruimte en een belangrijk onderdeel van de Bundesgartenschau 2023, waarvoor de stad een gebied van bijna twee hectare volledig opnieuw heeft aangelegd. Vóór de BUGA kon een deel van dit gebied alleen voor interne doeleinden worden gebruikt. Nu zijn hier bijvoorbeeld de onderwaterwereld, de vrij rondvliegende volière en het pinguïnverblijf te vinden.

BEZ + Kock Architekten waren samen met Köber Landschaftsarchitektur grotendeels verantwoordelijk voor het ontwerp van het nieuwe parkcentrum in het Luisenpark. Het was vooral belangrijk om de dieren de best mogelijke levenskwaliteit te bieden. Het pinguïnzwembad dient ook om de piektemperaturen in de zomer op te vangen. Elementen van dierverzorging en technologie zijn ondergebracht in een heuvel zodat bezoekers geen barrières ervaren.

Voor een bezoek aan de BUGA is een ticket nodig, dat onder andere toegang geeft tot het Boven Luisenpark. Dagkaarten kosten 28 euro voor volwassenen en abonnementen voor de BUGA kosten 145 euro. Het Luisenpark beneden is nog steeds gratis toegankelijk.

Lees meer: Lees hier meer over BUGA Mannheim 2023.