Is alles wat we geleerd en onderwezen hebben over architectuurgeschiedenis verkeerd? Een lezing heeft twijfels opgeroepen bij onze columniste Ramona Kraxner.
Framing is iets wat we kennen uit de politiek, misdaadverhalen en rechtszaken. Framing gebeurt echter veel vaker dan je zou denken. Onlangs woonde ik een zeer interessante lezing bij. Het soort lezing waarbij je de zaal verlaat met een compleet nieuw perspectief en sensibilisering en je je alleen maar kunt verbazen over je eigen onwetendheid (en die van alle anderen).
De lezing ging over de transfiguratie van de geschiedenis. Door selectieve documentatie zijn feiten eeuwenlang inadequaat en simpelweg niet correct gepresenteerd. Om deze redenen is de geschiedenis van de architectuur zoals we die vandaag de dag kennen, onderwijzen en leren in het beste geval ontoereikend, in het slechtste geval fundamenteel verkeerd.
Als je bijvoorbeeld onderzoekt hoe het architectonisch modernisme in de Verenigde Staten arriveerde, kom je misschien te weten wat volgens onderzoekers het eerste moderne theater in de Verenigde Staten was. Je zou geen seconde denken dat deze informatie niet waar zou kunnen zijn. Het onderzoek op dit gebied is te intensief en te nauwkeurig om zo’n fout te laten insluipen en op lange termijn onontdekt te blijven. Maar, zoals we tijdens de lezing leerden, zijn er precies zulke fouten die herhaaldelijk worden gekopieerd en opnieuw bevestigd.
„We staan op de drempel van een nieuwe geschiedschrijving – niets minder dan dat.“
Veel juiste informatie wordt daarentegen nooit vastgelegd omdat we simpelweg de juiste taal, het juiste perspectief missen. Luisteren naar de lezing voelde als het lezen van een detectiveverhaal. Boeiend en ergerlijk tegelijk, spannend en frustrerend. De fundamenten van mijn vertrouwen in mijn eigen vak waren immers net aan het wankelen gebracht.
Hoe zijn deze fouten in architectuurhistorisch onderzoek dan ontstaan? Waarom reageren we met wantrouwen in plaats van te geloven in een baanbrekende ontdekking als we hiermee geconfronteerd worden? Eén ding werd duidelijk tijdens de lezing. We staan aan de vooravond van een nieuwe geschiedschrijving – niets minder dan dat.
Tegelijkertijd vroeg ik me af waarom de lezing, ondanks dat deze deel uitmaakte van een prestigieuze lezingenreeks aan een prestigieuze universiteit door een prestigieuze professor, zo weinig mensen trok. De rijen stoelen waren dun bezet. Aan de datum kon het niet liggen; de serie vindt altijd op donderdagavond plaats. Er was hier iets fundamenteel mis, het was bijna griezelig. Het kon dus alleen de omlijsting zijn, dacht ik ongelovig bij mezelf.
Het mysterieuze verhaal was opgelost: de docent was een vrouw – Despina Stratigakos, een professor in de architectuur en architectuurhistorica. Een grootheid in haar vakgebied en auteur van verschillende bekroonde boeken, waaronder „Hitler at Home“, Hitlers plannen voor een Arisch Noorwegen en vrouwelijke architecten in Berlijn rond de eeuwwisseling. Ze doet onderzoek naar diversiteit en gender aan de Universiteit van Buffalo. Haar lezing was getiteld „From Margins to Centre: Rethinking How We Write Women’s Architectural Histories“. Het publiek was voornamelijk vrouwelijk. Het is nu allemaal duidelijk, nietwaar?
P.S.: Zou je naar een lezing zijn gegaan met de titel „Is Everything We Learned and Taught So Far Simply Fake? A Much Needed New Approach on Historical Narrative in Architecture“?