Het hoogste houten huis voor studenten in München

Met de nieuwe residentie aan de Schwere-Reiter-Straße heeft de Münchener Studenten Union het momenteel hoogste houten gebouw in de Beierse hoofdstad gerealiseerd. Een project dat laat zien hoe houtbouw ook technisch en economisch kan worden gerealiseerd in bouwklasse 5.

Het architectenbureau hirner & riehl architekten stadtplaner bda, dat al meer dan 20 jaar werkzaam is in de houtbouw, kwam in 2017 als winnaar uit de bus van de door het Studentenwerk uitgeschreven wedstrijd. De bouw begon in 2021 en het project werd voltooid in 2024. Het bureau onder leiding van Martin Hirner en Dr. Martin Riehl realiseerde twee constructies van verschillende hoogte, met respectievelijk acht en vijf verdiepingen, die met elkaar verbonden zijn door een laagbouw van één verdieping. Op de laagbouw bevindt zich een groen dakterras. Samen met een bestaand studentenhuis vormen de nieuwe gebouwen een woonwijk voor studenten in Schwabing, dicht bij de opkomende creatieve wijk aan de Dachauer Strasse.

De residentie biedt in totaal 241 plaatsen voor studenten en ruimte voor vijf kinderen. Het bestaat uit 153 eenpersoonsappartementen met eigen keuken en badkamer, 14 gedeelde appartementen voor drie personen (36 plaatsen) en 16 gedeelde appartementen voor twee personen (32 plaatsen). Vier flats zijn drempelvrij en tien wooneenheden zijn bedoeld voor ouders met kinderen. Het aanbod wordt aangevuld met gemeenschappelijke ruimtes voor vrijetijdsactiviteiten zoals muziek maken, artistieke activiteiten en samen koken.

Met uitzondering van de basisvloer en de twee noodtrappen, werden alle dragende muren en plafonds in het interieur en de gevel gemaakt van lokaal vurenhout. Door het gebruik van 1.840 kubieke meter vurenhout kon meer dan 1.600 ton CO₂ in het gebouw worden opgeslagen. Martin Hirner benadrukt het belang van de materiaalkeuze: „De productie van cement genereert 8% van de wereldwijde CO₂-uitstoot; wij architecten moeten als drijvende kracht fungeren voor een snelle herbezinning bij iedereen die betrokken is bij de bouwindustrie en vooral bij de keuze van materialen.“

Naast de CO₂-besparing spreken ook de korte transportroutes, de eenvoudige verwerkingsopties, het lage en recyclebare afval en de bijna onbeperkte levenscyclus door hergebruik in het voordeel van hout als materiaal.

Brandbeveiliging voor een houten gebouw van klasse 5 vormde een bijzondere uitdaging. De oplossing bestaat uit twee onafhankelijke, gespiegelde trappenhuizen in massief gewapend beton, die dienen als aparte vluchtroutes. Statisch werd het gebouw opgetrokken als een R90-constructie in doorlopende massief houten constructie. De houten gevel voldoet aan de bijbehorende brandbeveiligingseisen voor buitenmuren.

Het gebouw is ontworpen voor langdurig gebruik en mogelijke verbouwingen. De plafonds van gelamineerd hout overspannen de middengang tot aan de buitenmuur en niet de vlakke scheidingsmuur tot aan de vlakke scheidingsmuur. Indien nodig kunnen dankzij dit ontwerp bijna alle vlakke scheidingswanden worden verwijderd zonder de dragende structuur te verstoren. De iets hogere materiaalkosten worden dus gecompenseerd door een hoge mate van flexibiliteit wat betreft de indeling.

De hangende houten gevel kan in een paar eenvoudige stappen volledig worden verwijderd en kan indien nodig worden vervangen door een ander materiaal. Bijna alle onderdelen zijn aan elkaar geschroefd of kunnen met weinig moeite uit elkaar worden gehaald, zodat de materialen later opnieuw kunnen worden gebruikt.

In tegenstelling tot veel moderne houten gebouwen met een voorgrijze houten gevelbekleding, plaatst de gevel van het studentenhuis kleurrijke accenten. Martin Hirner beschrijft dit als een aanpassing van de subtiele kleurrijkheid van de Schwabing Gründerzeit gebouwen met hun contrasterende kroonlijsten en geprononceerde raamkozijnen. Verschillend gekleurde wandpanelen, ver uitstekende rode brandstaven in de vorm van kroonlijsten en gekleurde raamkozijnen verwijzen naar deze historische modellen.

De bouwmethode met geprefabriceerde elementen maakte een efficiënt bouwproces mogelijk. Elke dag werden geprefabriceerde wand- en plafondelementen „just in time“ geleverd aan de montagehal van het houtbouwbedrijf en precies gemonteerd. Om de veertien dagen werd een complete vloer gebouwd, waarin het binnenwerk tijdens de bouw kon beginnen.

Dankzij een ingenieus mobiliteitsconcept kon worden afgezien van een ondergrondse parkeergarage, wat een kostenbesparing van 2,5 miljoen euro opleverde. Het concept omvat 49 autoparkeerplaatsen en 496 fietsparkeerplaatsen.

Het gebouw is gebouwd volgens de ENEV 2016 – KFW 55 norm. Warmte wordt geleverd via stadsverwarming/CHP, warm water wordt geleverd via een zoetwaterstation. Het bruto vloeroppervlak is 10.000 vierkante meter met een bruto volume van 30.000 kubieke meter.

De hoogste van de twee gebouwen (oostelijke toren) heeft acht verdiepingen met de bovenste verdieping van de gemeenschappelijke ruimte op 22 meter hoogte. Het gebouw is geclassificeerd als een ongereguleerd bijzonder gebouw.

hirner & riehl architekten und stadtplaner was verantwoordelijk voor de architectuur en de brandbeveiliging. Het structurele ontwerp werd uitgevoerd door Sailer Stepan und Partner (München) en Pirmin Jung (Sinzig). Het landschapsconcept werd ontwikkeld door lab Landschaftsarchitektur brenner (Landshut). IB Bauphysik & Akustik (Göppingen) was verantwoordelijk voor de bouwfysica en akoestiek, terwijl Konrad Huber (München) verantwoordelijk was voor de verwarming, ventilatie en sanitaire techniek. VE plan (Pfaffenhofen) was verantwoordelijk voor de elektrische planning.

Het project werd gesubsidieerd door het financieringsprogramma van het Beierse Staatsministerie voor Huisvesting, Bouw en Transport.

Lees ook: Woon- en kinderopvangcentrum in Olching door hirner & riehl architekten