Het werken met referenties is altijd van groot belang geweest voor ontwerpende architecten, omdat woorden alleen vaak niet nauwkeurig genoeg zijn om uit te drukken waar architectuur over gaat. Alleen het samenspel van woorden en beelden geeft een indruk van wat er achter een idee, achter een inspiratie schuilgaat.
Valerio Olgiati begon met deze observatie toen hij voor de Biënnale van 2012 meer dan 40 gerenommeerde collega’s vroeg naar de beelden die als basis dienen voor hun werk – beelden die in hen opkomen als ze aan architectuur denken. Deze verzameling resulteerde in de eerste editie van „The Images of Architects“ – inmiddels uitverkocht – die in 2013 werd uitgegeven door Quart Verlag en nu nieuw leven is ingeblazen door de jonge Zwitserse uitgeverij „The Name Books“.
In tijden waarin beelden elke minuut worden geüpload op Instagram en na een paar seconden weer verdwijnen op Snapchat, lijkt het bijna ouderwets dat iemand een boek uitgeeft dat niets minder dan een Musées Imaginaires zou moeten zijn en 350 beelden toont op 432 pagina’s – omdat de uitgestrektheid van het internet het mogelijk maakt om razendsnel je eigen galerijen te creëren, waarin het medium van het beeld een massamedium wordt dat naar believen kan worden gereproduceerd.
In dit opzicht is het idee van een denkbeeldig museum verleidelijk, omdat de organiserende hand van de redacteur een nauwkeurige collectie creëert die ook iets heel persoonlijks overbrengt. En het gebeurt niet zo vaak dat architecten hun eigen inspiratiebronnen onthullen. In ieder geval geeft de gepubliceerde collectie de lezer inzicht in de bewuste en onbewuste gevoelswereld van elke architect.
Elke architect mag tot tien beelden tonen, die de auteur interpreteert als verklaringen, metaforen, fundamenten, herinneringen en intenties. De conceptie van het boek vindt dus plaats op twee niveaus: Op het eerste niveau selecteert Olgiati de collega’s van wie hij vindt dat hun werk een belangrijke bijdrage levert aan de hedendaagse architectuurgeschiedenis. Op een tweede niveau laat hij het podium over aan deze collega’s door zich terug te trekken als redacteur en auteur. Alleen in een kort voorwoord richt hij zich rechtstreeks tot de lezer en legt hij de bedoelingen achter het boek uit. Wat volgt is een zeer onopvallende lay-out, een soort triade van kop, beeld en bijschrift, ingeleid door een korte biografie van de betreffende architect.
Naast illustraties zoals Peter Märkli’s studies van de verhoudingen van oude Egyptische reliëfsculpturen of Griekse tempels, zijn er ook parallellen in sommige referenties: zoals Valerio Olgiati’s keuze voor Borthwick Castle in Schotland en Aires Mateus‘ keuze voor Clara Castle in Ierland.
Het in elkaar grijpen van de beeldspectra opent volledig nieuwe verhaallijnen met betrekking tot de productie van architectuur. Aangezien er geen verdere toelichtingen bij de beelden worden gegeven, is het aan de lezer om contemplatieve beeldanalyses uit te voeren en te zoeken naar iconografische sporen van gerealiseerde gebouwen door de respectieve architecten.
De beelden van architecten
Onder redactie van Valerio Olgiati
De naam boeken, Chur 2015
432 pagina’s, 350 foto’s
www.thenamebooks.com