Zelfs zes jaar na de aanslag op het Noorse eiland Utøya is er nog geen einde gekomen aan de discussie over het „juiste“ gedenkteken voor de tragedie. Sinds 2016 heeft de Zweedse kunstenaar Jonas Dahlberg plannen gemaakt voor het ontwerp van een „Memorial Wound“ om de slachtoffers van de aanslag te herdenken. De Noorse regering heeft zijn ontwerpen nu afgewezen.
Het ontwerp van Dahlberg voorzag in een gangpad van enkele meters breed door het landschap © Visualisation Jonas Dahlberg Studio
Het schiereiland Sørbråten was gepland als locatie voor het gedenkteken © Visualisatie Jonas Dahlberg Studio
Vanaf de bezoekersgalerij aan de landzijde van het monument kijkt men naar de namen van de slachtoffers op de tegenoverliggende muur © Visualisatie Jonas Dahlberg Studio
Visualisatie Jonas Dahlberg Studio
Visualisatie Jonas Dahlberg Studio
Achtergrond
Op 22 juli 2011 viel de Noorse terrorist Anders Behring Breivik een zomerkamp aan van de jongerenorganisatie van de Noorse Arbeiderspartij (AUF). De plaats delict: het kleine eiland Utøya in Tyrifjord, een meer 45 minuten ten westen van Oslo. Breivik doodde 69 van de ongeveer 600 mensen die op het eiland waren. Nog eens 110 mensen raakten gewond voordat de politie een einde kon maken aan de schietpartij. Tachtig procent van de slachtoffers waren jongeren tussen de 14 en 19 jaar uit alle delen van Noorwegen. De tragedie schokte het hele land.
Dahlbergs ontwerp
In de zomer van 2013 vond een open internationale wedstrijd plaats om het gedenkteken te ontwerpen. In oktober van datzelfde jaar werden acht geselecteerde bureaus gevraagd om een definitief ontwerp in te dienen. De Zweedse kunstenaar Jonas Dahlberg won de wedstrijd in februari 2014 met een ontwerp dat hij „Wond van Herinnering“ noemde. Zijn idee was om een 3,50 meter breed gangpad door de landtong te snijden, waardoor de punt van Sørbråten zou worden afgesneden.
Harde kritiek en afwijzing
De publicatie van het winnende ontwerp leidde tot een verhit debat over de locatie en het ontwerp. Vooral omwonenden klaagden dat het gedenkteken hen zou dwingen elke dag naar de „wond“ in het landschap te kijken. Sommigen van hen dreigden juridische stappen te ondernemen tegen de plannen van de regering. In juni 2017 zegde de Noorse regering het contract met Jonas Dahlberg op en besloot in plaats daarvan een nationaal gedenkteken te bouwen op de kade op Utøya. Hoe het gedenkteken er in de toekomst uit zal zien, blijft onzeker. Het zal tijd kosten voor de Noorse bevolking om over de afschuwelijke aanval heen te komen. Het lijkt erop dat de Noorse regering deze tijd nu ook moet nemen om te beslissen over de vorm van het gedenkteken.