Hannes Meyer
Het Bauhaus symposium „Hannes Meyer als pedagoog“ behandelt het pedagogische concept en de praktijk van Hannes Meyer als leraar en directeur aan het Bauhaus Dessau. Hij ontwikkelde dit tijdens zijn onderwijsactiviteiten in de jaren 1927 – 1930 en zette het later voort.
Hannes Meyer veranderde en herontwierp de Bauhaus-pedagogie, opgericht door Walter Gropius en de door hem aangestelde meesters (1919 – 1927/28), aanzienlijk. Niet alleen richtte hij namens Gropius het architectuuronderwijs op en introduceerde hij wetenschappelijke studies in het ontwerpproces.
Hij slaagde er ook in om samen met studenten bouwprojecten en industriële producties te realiseren – waaronder de Laubenganghäuser, Haus Nolden en de Kandem lampen en het Rasch Bauhaus behang. Hij benoemde nieuwe docenten, richtte het onderwijs in stedenbouw (Hilberseimer) en fotografie (Peterhans) op en integreerde belangrijke nieuwe kennisgebieden in het onderwijs door middel van gastcolleges.
De driedaagse conferentie richtte zich op drie onderwerpen:
1. pedagogisch concept
De eerste dag van het symposium plaatst de pedagogie van Hannes Meyer in relatie tot de architectuuropleiding van de jaren 1920 en de Bauhaus-pedagogie van het Gropius-tijdperk (Gropius / Moholy-Nagy) en is gewijd aan de conceptuele basisideeën. Deze worden voortgezet en verder ontwikkeld door Meyers latere werk in Mexico en door de praktijk van de Ulm School of Design vanaf 1956, waarbij de nadruk ligt op de praktische relevantie van het onderwijs en de vraag hoe Hannes Meyer zijn pedagogische ideeën ruimtelijk implementeerde in onderwijsgebouwen (Mümliswill / Bernau).
2 (Nieuwe) leraren aan het Bauhaus in het directoraat van Hannes Meyer
Hannes Meyer realiseerde zijn pedagogische concept niet in de laatste plaats door zijn programmatische selectie van docenten, die vaak hand in hand ging met structurele veranderingen. Door bijvoorbeeld de metaalwerkplaats, de timmerwerkplaats en de muurschilderwerkplaats samen te voegen, ontstond de afwerkplaats, werd de fotografiewerkplaats nieuw opgericht en werd er een stedenbouwkundig programma geïntroduceerd.
Een vrouw, Gunta Stölzl, werd aangesteld als meester-ambachtsvrouw. Gastdocenten en lezingen breidden het cursusaanbod uit en scherpten het programma aan. Op de tweede dag van het symposium wordt een selectie van de belangrijkste onderwijspersoonlijkheden uit het Hannes Meyer tijdperk gepresenteerd en worden hun conceptuele houdingen, theoretische standpunten en ontwerpmethodologieën, waarin de heroriëntatie van het Bauhaus onderwijs zich manifesteerde, besproken.
3 Bauhaus-studenten uit het tijdperk Hannes Meyer
Aan de hand van het voorbeeld van het architectuuronderwijs onder Hannes Meyer zal de impact van zijn pedagogie op de volgende generatie ontwerpers worden geanalyseerd. Hierbij is het relevant dat, als gevolg van de politieke omwentelingen, de studenten in een grote verscheidenheid aan sociale constellaties werkten, of het nu in de door Stalin beïnvloede Sovjet-Unie was, in Duitsland onder het nationaalsocialisme en in het tijdperk van de Koude Oorlog, na de oprichting van de staat Israël, in West-Europa of Zuid-Amerika. Een kritische vraag is of Bauhaus-invloeden – onder andere onder Meyer – werkelijk een significante invloed hadden op de positie van Bauhaus-studenten en hoe deze werden toegeëigend en verder ontwikkeld.
De conferentie vindt plaats van 15 tot 17 maart 2018. Meer informatie is te vinden op www.uni-kassel.de. De pdf met het programma kun je hier downloaden: www.uni-kassel.de/programm.
Programma van het Bauhaus Symposium
15 maart 2018 Pedagogisch concept
Welkomstwoord
10:00: Philipp Oswalt: Welkom en inleiding
Pedagogie in context
10:30: Dara Kiese: Holistische opvoeding in Hannes Meyers Bauhaus: 1927- 1930
11:00: Anthony Fontenot: De strijd om het Bauhaus-ontwerp: Hannes Meyer versus László Moholy-Nagy
11:30: Peter Bernhard: Meyers programma van gastcolleges
12:00: Julia Witt: Architectuur of architectuur? – Over het profiel van architectuurlessen aan de Duitse kunstacademies in de jaren 1920
12:30: Discussie (moderatie: Thomas Will)
Pedagogie na het Bauhaus
14:30: Raquel Franklin: Het instituut voor planning en stedenbouw: Hannes Meyers mislukte poging tot onderwijs in het Mexicaanse milieu
15:00: Simone Hain: Het herstel van designonderwijs in Oost-Duitsland na 1945
15:30: Gui Bonsiepe: Convergenties / divergenties – Hannes Meyer en het hfg ulm
16:00: Discussie (moderatie: Philipp Oswalt)
Pedagogische praktijken
17:30: Anne Stengel: Bouwpraktijk als onderwijs: planning en bouw van de Laubenganghäuser 1929 / 1930
18:00: Andreas Vass: Kindertehuis Mümliswill / Bundesschule Bernau – Pedagogie in de architectuur van Hannes Meyer
18:30: Sibylle Hoiman: Hannes Meyer als leraar aan het Bauhaus vanuit het perspectief van de student
19:00: Discussie (Moderatie: Andreas Schwarting)
16 maart 2018 (Nieuwe) docenten aan het Bauhaus in de directie van Hannes Meyer
Architectuur en ruimte
09:30: Anna Stuhlpfarrer: Anton Brenner
10:00: Espen Johnsen: Inspiratie, kritiek en bewondering. Edvard Heiberg, Bauhaus en de heroriëntatie van Hannes Meyer
10:30: Werner Möller: Ontwerpen voor het huis van het volk – Bauhaus-productie onder Hannes Meyer, 1927 – 1930
11:00: Friederike Zimmermann: De mens in de ruimte – heelheid vanuit een verschillend perspectief: Oskar Schlemmer en Hannes Meyer
11:30: Discussie (moderatie: Andreas Schwarting)
Workshops
13:30: Brenda Danilowitz: Een nieuwe richting: de rol van Josef Albers in de Bauhaus Workshops 1928 – 1930
14:00: Ingrid Radewaldt: Een vrouw als meester – Gunta Stölzl en de weefwerkplaats van Bauhaus
14:30: Rainer K. Wick: Walter Peterhans, zijn fotografische esthetiek en zijn fotografielessen aan het B.
15:00: Ute Brüning: Joost Schmidt: Beeldstatistieken en reclame
16:00: Discussie (Werner Möller en Philipp Oswalt)
Stedelijk ontwerp en theorie
17:00: Philipp Oswalt: Ludwig Hilberseimer (stedenbouw)
17:30: Gregory Grämiger: Landbouw en woningbouw: Konrad von Meyenburgs onderwijs aan het Bauhaus
18:00: Martin Kipp: Arbeidspsycholoog en arbeidspedagoog Johannes Riedel
18:30: Simone Hain: Karel Teige (gastdocent theorie)
19:00: Discussie (Moderatie: Thomas Will)
17 maart 2018 Bauhaus-studenten uit de tijd van Hannes Meyer
Socialistische Internationale
09:30: Tatiana Efrussi: Bauhaus ervaring niet van toepassing
10:00: Daniel Talesnik: Tibor Weiner: van de Sovjet-Unie naar Zuid-Amerika
10:30: Zvi Efrat: Objectiviteit tot brutalisme: Sharon overdrijft Meyer in Israël
11:00: Discussie (Moderatie: Andreas Schwarting)
GDR
13:00: Norbert Korrek: Konrad Püschel – Universiteit voor architectuur en civiele techniek Weimar
13:30: Folke Dietzsch: Reinhold Rossig – Van de KPD naar de Bouwacademie van de DDR
14:00: Jens-Uwe Fischer: Franz Ehrlich
14:30: Discussie (moderatie: Thomas Flierl)
West-Europa
16:00: Adina Seeger: Fritz Ertl – Bouwmeester in Auschwitz
16:30: Sebastian Holzhausen: Architectuur als sociale daad. Hans Fischli’s Pestalozzi kinderdorp in Trogen, 1946 – 1948
17:00: Hanneke Oosterhof: Lotte Stam-Beese: Van Bauhaus tot stedenbouw in Rotterdam
17:30: Discussie (Moderatie: Philipp Oswalt)
Vandaag
19:00: Gregor Harbusch: Ludwig Leo – een virtuele student?