Grenzen over grenzen heen

Grenzen en de mate van hun poreusheid liggen op ieders lippen, en niet alleen sinds Donald Trump. Alexander Gutzmer, hoofdredacteur van het architectuurtijdschrift Baumeister en het tijdschrift topos, heeft een boek geschreven over de Amerikaans-Mexicaanse grens getiteld „Die Grenze aller Grenzen“. Onze collega’s van topos hebben een nummer gewijd aan dit controversiële onderwerp en belichten het vanuit het perspectief van de landschapsarchitectuur. Dit was reden genoeg voor een gezamenlijk evenement: topos-redacteur Anja Koller en Alexander Gutzmer lazen voor uit hun respectieve werken.

Een deel van de Amerikaans-Mexicaanse grens is al versterkt. Donald Trump wil hem nog verder versterken: In totaal meer dan 3000 kilometer moet het arme zuiden voorgoed scheiden van het rijke noorden. Maar tot nu toe zijn er alleen prototypes van hoe de muur eruit zal zien. In zijn publicatie analyseert Alexander Gutzmer de huidige grens en de complexiteit ervan, die veel verder gaat dan een lineair verloop. De grens is een sociale constructie en allesbehalve onoverkomelijk. Dit wordt bijvoorbeeld aangetoond door kartels die een tunnel graven onder de grens om goederen te smokkelen. Het hoofdverhaal van topos 104 van Christophe Sohn – waaruit Anja Koller geselecteerde passages voorlas – benadrukt ook het belang van de mogelijkheid om de grens over te steken. Volgens Sohn is een grens pas een grens als hij kan worden overschreden. Beide media benadrukten dat een grens meer is dan een verdeling van twee gebieden. Grenzen vormen sociale en economische ruimten die ook positieve aspecten hebben en identiteit kunnen creëren.

Na de levendige discussie gaf Nicola Borgmann, directeur van de architectuurgalerie, een rondleiding door de tentoonstelling „The next possible City“ in de voormalige bunker in het centrum van München. Naast fotomontages van Nicolas Grospierre, die in 2008 de Gouden Leeuw ontving, tonen jonge architecten hun referenties en grote rolmodellen in beeld. Tot 20 oktober 2018 kunnen bezoekers inzichten en vergezichten bekijken van de architectuur achter de dikke muren van de bunker. Wat er daarna met de vijf verdiepingen tentoonstellingsruimte gaat gebeuren, blijft onzeker. In principe is besloten dat de bunker het nieuwe Haus der Baukultur München wordt. Maar hoe en wanneer is nog onduidelijk. Deze kwestie moet worden opgelost door de gemeentelijke afdeling en vervolgens worden besloten door de gemeenteraad of het stadscomité. In ieder geval zou het wenselijk zijn dat de bunker in de toekomst de inwoners van München met nog meer bouwcultuur vertrouwd kan maken.