Gerhard Thiele, een overlijdensbericht

Gerhard Thiele realiseerde projecten zoals de groenplanning voor de wijk Neurenberg-Langwasser, de reconstructie van het marktplein in Schwabach en de tuinenshow van de staat Würzburg in 1990, maar ontwierp ook tuinen voor thuis en was betrokken bij de bdla en de DGGL Bayern-Nord. De landschapsarchitect overleed in februari 2025. Klaus Werthner eert Gerhard Thiele en zijn werk in een overlijdensbericht.

Gerhard Thiele overleed in februari 2025 op de rijpe leeftijd van 87 jaar, betreurd door een grote vriendenkring ver buiten Franken en Beieren, waaronder talrijke landschapsarchitecten en architecten en vele andere metgezellen.

Gerhard Thiele vertegenwoordigde de bdla vele jaren in de vergadering van vertegenwoordigers van de Beierse kamer van architecten, in een tijd waarin een stem voor landschapsarchitectuur nog vrij zeldzaam was. Zijn engagement voor kwaliteit in de planning van open ruimtes strekte zich ook uit tot de DGGL Bayern-Nord gedurende vele decennia. In deze tijd ontstonden veel duurzame vriendschappen.

Gerhard Thiele en zijn tweelingbroer Peter werden in oktober 1938 in vredestijd geboren. De oorlogsjaren brachten ook de gedwongen evacuatie van gebombardeerde gezinnen voor de familie Thiele in hun huis in Wolkersdorf bij Neurenberg, wat betekende dat meer dan 20 volwassenen en kinderen in krappe omstandigheden moesten leven. Deze ervaring liet een blijvende indruk op Gerhard achter en verscherpte zijn gevoel voor leefbare huisvesting en een goed ontworpen leefomgeving, net als het werk van zijn vader Hermann Thiele als tuinarchitect, die na zijn terugkeer uit krijgsgevangenschap meteen begon met het ontwerpen van groen voor de eerste woonprojecten in het verwoeste Neurenberg. Het was ook zijn vader die hem liet kennismaken met de basisprincipes van het gebruik van planten en vaste planten door Karl Foerster, met wie Hermann Thiele aan het eind van de jaren 20 had samengewerkt in Berlijn-Bornim.

Na een leertijd als tuinman in Neurenberg werkte Gerhard Thiele twee jaar als landschapsarchitect in Stuttgart, waar hij ook zijn toekomstige vrouw Margit ontmoette. Daarna volgde een stage bij de Keulse landschapsarchitect Gottfried Kühn. Van 1963 tot 1964 studeerde hij in Freising-Weihenstephan en werkte vervolgens bijna twee jaar als ingenieur in Hamburg bij landschapsarchitect Gustav Lüttge voordat hij in 1964 bij zijn vaders bureau Hermann Thiele in Schwabach-Wolkersdorf ging werken. Een belangrijke ervaring voor de jonge tuinbouwingenieur Gerhard Thiele was het bouwmanagement van de Duitse Tuin ter gelegenheid van de Internationale Tuinenshow WIG 64 in Wenen.

Een belangrijk deel van het werk van het bureau bestond in die tijd uit groenplanning voor de nieuw opkomende wijk Neurenberg-Langwasser, een langlopende vervolgopdracht voor de Neurenbergse architecten Reichel en Scherzer, die samen met Hermann Thiele de eerste prijs wonnen in een stedenbouwkundige prijsvraag. Als gevolg hiervan werkten er soms wel 15 mensen in het kleine kantoor in Wolkersdorf, een opmerkelijk aantal in die tijd. In de jaren 1970 en 1980 was het kantoor van Thiele een soort epicentrum van tuin- en landschapsarchitectuur in Noord-Beieren. Een aantal medewerkers met een lange staat van dienst richtte in deze periode van omwenteling hun eigen bedrijf op in de regio Neurenberg, daarbij gesteund en aangemoedigd door Gerhard en Hermann Thiele door projecten of klanten vanuit hun eigen kantoor aan te bieden als starthulp; deze praktijk bleef vele jaren bestaan. Voor Gerhard Thiele waren de collegiale uitwisseling en soms gezamenlijke activiteiten tussen voormalige medewerkers en het „thuiskantoor“ vanzelfsprekend.

Gerhard Thiele en zijn team werkten succesvol samen met gerenommeerde architecten aan de uitbreiding van de Beierse universiteiten in Erlangen, Regensburg, Würzburg en Bayreuth. De omvorming van het marktplein in Schwabach tot een voetgangersgebied als resultaat van een prijsvraag werkt bijna 50 jaar later nog steeds. Duurzaamheid en ontwerpkwaliteit waren de belangrijkste kenmerken van het professionele succes van Gerhard Thiele, gecombineerd met een zeker instinct voor de ontwikkeling van open ruimten op een menselijke schaal.
Deze houding werd duidelijk doordat hij naast grootschalige projecten ook altijd tuinen voor woonhuizen in zijn portefeuille had, omdat „het spannende en moeilijke planningswerk met klanten mij altijd bijzonder heeft aangesproken.“ (Citaat uit G. Thiele 2004)

De herinrichting van lange stukken van de Fürther Straße op het voormalige tracé van de 1e Duitse spoorlijn tussen Neurenberg en Fürth met de vergroening van enkele ondergrondse stations stelde hoge eisen aan het bureau wat betreft het gebruik van planten. Na het winnen van de wedstrijd voor de Würzburg State Garden Show in 1990 kon Gerhard Thiele dit speciale talent volledig benutten in de plantentuinen op de onderste stadswallen, die vandaag de dag nog steeds te bewonderen zijn.

De wedstrijden die hij won voor het sportpark Ries in Nördlingen (1975) en het Frankenstadion in Neurenberg (1984) leidden tot een verdere focus op de planning van sport- en vrijetijdsfaciliteiten. Dit leidde tot het nieuwe sportcentrum aan de universiteit van Würzburg en de verbouwing van het stadion in Neurenberg voor de wereldkampioenschappen voetbal in 2006, evenals een aantal clubsportfaciliteiten in de regio Neurenberg in de loop der jaren.

In 1998 was Gerhard Thiele een van de eersten die zijn kantoor omvormde tot Thiele LandschaftsArchiteken GmbH, met oud-medewerkers als partners. Vanaf 2006 trok Gerhard Thiele zich langzaam terug uit het actieve beroepsleven, hoewel hij het kantoor als adviseur bleef ondersteunen. In 2017 verliet Gerhard Thiele de GmbH voorgoed en beëindigde hij zijn professionele carrière.

Gerhard Thiele werd al in 1967 lid van de bdla (toen nog BDGA) en was twee zittingsperiodes actief voor de beroepsgroep in de vertegenwoordigende vergadering van de Beierse Kamer van Architecten (BYAK). Meer dan tien jaar lang ontsloeg hij zijn langstzittende collega Klaus Werthner dagelijks van zijn nogal tijdrovende werk in het presidium van bdla en leverde zo een niet te verwaarlozen bijdrage aan het werk van de vereniging. Sinds het begin van zijn werk was Gerhard Thiele ook een betrouwbare contactpersoon en initiator van gezamenlijke activiteiten op lokaal niveau in de DGGL Bayern-Nord.

Samen met zijn vrouw Margit was hij jarenlang betrokken bij de groep „Buiten tekenen en aquarelleren“ van het architectuurontmoetingspunt BYAK Opper- en Midden-Franken. Talrijke vellen papier van hen beiden herinneren aan deze prachtige tijd in collegiaal gezelschap.

De vriendelijke en behulpzame aard van Gerhard Thiele zal in onze dankbare herinneringen blijven.