Geesten uit het verleden

Stille getuigen van verval. De Britse fotografe Rebecca Litchfield reisde door landen van de voormalige Sovjet-Unie en fotografeerde monumentale bouwwerken die symbool staan voor de vroegere grootsheid van een wereldmacht.

De lijst van landen die Rebecca Litchfield heeft bezocht is lang. Haar reis bracht haar naar Oekraïne, Rusland, Bulgarije, Tsjechië, Slowakije, Estland, Letland, Litouwen, Kroatië, Hongarije en recentelijk naar de voormalige DDR. Daar bezocht ze plaatsen die het leven achter het IJzeren Gordijn weerspiegelen en documenteerde hun toestand met haar camera. Ze bezocht openbare gebouwen zoals ziekenhuizen en sporthallen, maar ook minder toegankelijke plekken zoals militaire kazernes en gevangenissen.

De resultaten zijn te zien in haar boek „Soviet Ghosts“, dat vooral een kroniek van verval is. Bijvoorbeeld het „Buslujah Monument“. Het bevindt zich in Bulgarije, op de top van Chadschi Dimitar, een berg waar de eerste samenzweerderige bijeenkomsten van Bulgaarse socialisten plaatsvonden. Ter ere van hen ontwierp architect Georgi Stoilov een monument dat qua uiterlijk op een UFO lijkt. In de buik bevindt zich een enorm amfitheater waarvan de muren gewijd zijn aan de Bulgaarse en Sovjetgeschiedenis. Na het einde van de „Koude Oorlog“ werd het aan zijn lot overgelaten en is het sindsdien in verval geraakt.

Een ander voorbeeld zijn de „Irbene-telescopen“, die werden gebouwd in een bos in de buurt van de Letse stad Skrunda en werden gebruikt voor spionage. Tegelijkertijd werd de militaire basis Skrunda-1 gebouwd om inlichtingenofficieren en militair personeel te huisvesten. Als gevolg hiervan werd de hele regio tot verboden gebied verklaard. Iedereen die een van de omliggende dorpen wilde bezoeken, had een speciale vergunning nodig. Vandaag de dag is Skrunda-1 een spookstad. De telescopen zijn weer in werking, maar vandaag wordt de ruimte geobserveerd.

Rebecca Litchfield zegt in haar boek dat haar persoonlijke mening over het „tijdperk van de Koude Oorlog“ geen rol speelde in het project; haar doel was eerder om de balans op te maken. Als je echter naar andere werken van de jonge Londense fotografe kijkt, wordt een voorliefde voor enscenering duidelijk. En dus roepen de beelden in „Soviet Ghosts“ ook emoties op. De plaatsen lijken uit de tijd te zijn gevallen. Het is moeilijk te geloven dat aan dit alles pas een einde kwam met de ineenstorting van de Sovjet-Unie iets meer dan twintig jaar geleden.

Foto’s: Rebecca Litchfield