Op 18 september heeft de Berlijnse senaat besloten om het Tempelhof parklandschap niet te realiseren zoals oorspronkelijk gepland. Een twijfelachtige beslissing, zegt Nicole Uhrig. Eind september werden de plannen van de Schotse landschapsarchitecten Gross.Max voor het Tempelhof parklandschap geannuleerd. Wat was er gebeurd? Door de ramp op het vliegveld van Berlijn was de financiering van het park, geschat op 61,5 miljoen euro, niet meer mogelijk. Geld was vooraf al schaars. Het was een politieke beslissing om de eerdere parkplanning te laten varen ten gunste van selectief ingeplante bankjes, bomen en kinderspeelplaatsen.
De oppervlakkige argumentatie voor deze beslissing is gebaseerd op de wil van het volk en stelt dat „het park in deze vorm niet gewenst was (alleen de klimrots werd echter serieus betwist) en dat het een reactie was op de „resultaten van een enquête onder bezoekers van de groene ruimte“ (zie artikel„Bomen en banken – geen klimrots“ in de Berliner Morgenpost). Het ontwerp was het resultaat van jarenlange uitgebreide enquêtes onder het publiek. Het staat buiten kijf dat het ontoelaatbaar is om deze methodisch verzamelde bevindingen naast een enkele enquête onder bezoekers te leggen.
Bovendien is het instrumentaliseren van de argumenten van een enkele belangengroep een duidelijk misbruik van het instrument „publieksparticipatie“. Naast het verder in diskrediet brengen van een hele beroepsgroep door de zittende burgemeester, die zich duidelijk uitspreekt tegen het park „‚dat prijzen wint voor landschapsarchitecten‘ maar niet het ‚welzijnsgevoel‘ van mensen verbetert“, worden de grote en internationaal nagestreefde inspanningen voor een alomvattend participatief, democratisch planningsmodel levend verstikt en voor ieders ogen tot absurditeit gereduceerd. Dit is een ongeëvenaard imagoverlies voor Berlijn.
Zonder de financiële ramp op de nieuwe luchthaven van Berlijn zou de planning gewoon verder zijn ontwikkeld, zij het met een krap budget. Het kader was vastgesteld en de ontwikkelingsstrategie had ruimte gelaten voor koerswijzigingen. Het is mogelijk dat het„100 % Tempelhofer Feld“ initiatief veranderingen teweeg had kunnen brengen, maar de status quo zou niet „bijna behouden zijn gebleven“ omdat er nog steeds behoefte is aan een breder scala aan gebruiksmogelijkheden.
Nu zal de druk om de open ruimte te gebruiken weer toenemen. Vooral met het oog op de woningnood in de binnenstad, waardoor de huren in Berlijn momenteel met maar liefst elf procent stijgen. De openluchtlobby moet hier actief worden en nieuwe, betere politieke allianties smeden om de waarde en het grote imago en marketingpotentieel van groene ruimten te benadrukken en een gezond evenwicht van belangen te vinden. Of om opnieuw te onderhandelen over de prioriteiten bij stadsontwikkeling – de reconstructie van het stadspaleis zal naar verwachting 590 miljoen euro kosten.
Maar bovenal mag de kans op een geweldig idee niet worden verkwanseld. Het is onmisbaar en nog steeds mogelijk, zij het onder andere omstandigheden. Hoewel er concessies moeten worden gedaan om de vrijheid van Tempelhof te behouden, is het te hopen dat er ten minste een middelgrote vrijheid kan worden gerealiseerd die even overtuigend is. Het vertegenwoordigt een consensus binnen een sterk ontwerpkader dat op democratische wijze de dromen en visies van zoveel mogelijk mensen realiseert.
Deze tekst is een ingekorte versie van het artikel „Tempelhofer Freiheit oder Marketingobjekt: Aktuelle Parkpolitik in Berlin“ uit:
Stefanie Hennecke, Regine Keller, Juliane Schneegans (eds.):„Demokratisches Grün – Olympiapark München“, 224 pagina’s, 28 euro, ISBN 978-3-86859-230-6.