In het huidige nummer van Garten + Landschaft over het onderwerp „stationswijken“ doen we verslag van het herontwerp van de stations in Arnhem, Augsburg, Londen en Dortmund. Terwijl Arnhem en Londen zich in de afrondende fase bevinden, gaan Augsburg en Dortmund de realisatiefase in. Het grote project om het treinstation van Regensburg te verbouwen is nog maar net begonnen en moet nog de koers uitzetten. De stad lijkt alle doelen tegelijkertijd na te streven.
Doelen van de renovatie van Regensburg (Alle beelden: Stad Regensburg).
Dit komt omdat het gebied rond het station tot nu toe werd gedomineerd door gebieden voor auto's.
"Module "Samen vormgeven aan stedelijke ruimte
De stad Regensburg staat voor een gigantische taak. Ze wil het gebied rond het hoofdstation en daarmee de toegang tot de oude stad van de grond af herstructureren met een grootschalig planningsconcept – inclusief verkeer, gebruik en open ruimten. Er is veel behoefte aan actie: het hele gebied rond het station heeft te kampen met enorme verkeersopstoppingen. De drukke wegen doorsnijden het gebied, de situatie bij het centrale busstation, direct voor het stationsgebouw, is verwarrend en moeilijk te overzien, en niet alleen voor mensen die het gebied niet kennen. En dan hebben we het nog niet eens over de gebrekkige toegankelijkheid. De routes naar het oude stadscentrum lopen door een groene gordel, die meer de charme heeft van een verkeerseiland en vooral dient als doorgangsplek – behalve voor de sociale groepen die typisch zijn voor het station, zoals daklozen, punkers, alcoholisten en drugsverslaafden.
Voor het herontwerp hecht de stad Regensburg veel belang aan een uitgebreid participatieproces onder de naam „Shaping urban space together“. De eerste twee ideeënworkshops werden in 2017 gehouden, waarbij de bevolking een actieve rol kon spelen. De stad werd ondersteund door twee interdisciplinaire planningsteams uit de disciplines vervoer, stadsontwikkeling, open ruimte planning en architectuur, evenals door twee communicatiebureaus, nonconform uit Wenen en Büro für urbane Projekte uit Leipzig. De resultaten van de workshops vormen de basis van het grootschalige project. De nadruk lag vooral op het ontwikkelen van het gebied tot een voetgangers- en fietsvriendelijk terrein, het reorganiseren van het openbaar vervoer en het ontwikkelen van de groene ruimten tot recreatiegebieden – dit laatste was vooral belangrijk voor de bewoners.
Gaat de stad zichzelf te buiten?
De geplande planningsperiode? Vier jaar. De stad hoopt het hele project in 2023 te kunnen realiseren. Niet slecht, zou je denken. De inhoudelijke doelstellingen zijn weliswaar nogal solide en niet per se vernieuwend. Maar misschien hoeven ze dat ook niet te zijn als het daarna lukt. Wat wel verrassend is, is dat de stad Regensburg naast haar plannen voor het hoofdstation ook een lightrailsysteem, een modern tramsysteem, voor de hele stad wil introduceren. Binnen tien tot twaalf jaar. En de ondergrondse parkeergarage voor het station is ook iets waar ze niet zonder willen. Voetgangers- en fietsvriendelijk, een volledig openbaar vervoersknooppunt dat het station verbindt met de stad en de regio, parkeerplaatsen voor auto’s en niet te vergeten een aansluiting op een toekomstig lightrailsysteem – je kunt je afvragen: is dit de juiste aanpak? Om alle mobiliteitspaarden tegelijkertijd te ondersteunen? We vroegen het Christine Schimpfermann, hoofd planning en bouw.
Interview met de Regensburger plannings- en bouwambtenaar Christine Schimpfermann
Christine Schimpfermann (*1962 in Kempten im Allgäu) studeerde architectuur aan de Technische Universiteit van München. Sinds 2005 is ze plannings- en bouwambtenaar en professioneel gemeenteraadslid in Regensburg.
Samen met haar team stuurt Christine Schimpfermann de ontwikkeling van het hoofdstation van Regensburg.
"Dat klinkt misschien niet zo ideologisch als je zou willen horen, maar dat alleen al vereist een grote herbezinning in Regensburg."
Mevrouw Schimpfermann, u hebt grote plannen voor de stad Regensburg in de komende jaren. Wat is uw visie voor het hoofdstation?
Het is onze taak om de lokale mobiliteit voor de stad en de regio Regensburg te versterken. Daarbij horen aantrekkelijke overstapverbindingen, een goed overzicht en een mobiliteitsgerichte infrastructuur. We willen duidelijk maken dat het openbaar vervoer hier prioriteit heeft. Het autoverkeer moet worden teruggedrongen en voetgangers moeten voorrang krijgen. De bussen moeten natuurlijk aangesloten zijn, maar beter georganiseerd dan nu en makkelijker te vinden. Tegelijkertijd willen we zoveel mogelijk van de ruimte voor het station teruggeven aan voetgangers. En we willen – en ik denk dat dit de grote kwantumsprong is ten opzichte van vandaag – aantrekkelijke gebruiksmogelijkheden op het station installeren, zodat bezoekers en bewoners het station en zijn omgeving niet alleen zien als een doorgangsroute. Ze moeten specifiek de ruimte opzoeken, gebruiken en er tijd doorbrengen.
U wilt het autoverkeer terugdringen, maar tegelijkertijd plant u een ondergrondse parkeergarage voor het stationsplein. Hoe past dat bij elkaar?
We kunnen particulier vervoer niet helemaal uitsluiten op een vervoersknooppunt als het hoofdstation. We moeten zorgen voor de juiste verbindingen – ook met de omgeving, waar mensen vaak afhankelijk zijn van de auto. Een manier om dit te doen is door middel van park-and-ride functies. Het is niet ons primaire doel om mobiliteit te dicteren, maar het moet duidelijk zijn dat mensen die het gebied met de auto binnenkomen, het niet meer zo gemakkelijk zullen hebben als nu. Dat klinkt misschien niet zo ideologisch als je zou willen horen, maar dit alleen al vereist een grote herbezinning in Regensburg. In het verleden heeft de auto altijd voorrang gehad in Regensburg. Dat willen we omdraaien zonder de auto helemaal te verbieden. Om het verkeer rustiger te maken, moet het gebied rond het station – in tegenstelling tot nu – slechts vanuit een paar richtingen met de auto bereikbaar zijn. Zo blijft het hoofdstation bereikbaar en worden tegelijkertijd de verkeersopstoppingen verminderd. De ondergrondse parkeergarage helpt ons om aantrekkelijke open ruimtes te creëren in plaats van de noodzakelijke parkeerplaatsen in de openbare ruimte.
Situatieanalyse: De situatie bij het centrale busstation, direct voor het stationsgebouw, is verwarrend.
Voetgangers- en fietsvriendelijkheid ziet er anders uit...
"Uiteindelijk is het de bedoeling om de kwaliteit van de groene ruimten te versterken en tegelijkertijd het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken."
Denk dus na over alle vormen van mobiliteit. Zou het niet effectiever zijn om één ervan sterker te promoten?
We hebben iets minder dan 170.000 inwoners in Regensburg en een district met ongeveer 200.000 inwoners, maar die zijn erg verspreid. We kunnen niet vertrouwen op één enkele vorm van mobiliteit, want we moeten denken aan de hele regio Regensburg.
Heeft de hele regio daarom een lightrailsysteem nodig?
We zien de sneltram als een stedelijke ontwikkelingsmaatregel die we al in drie takken plannen. We ontwikkelen het afzonderlijk, maar natuurlijk nog steeds gekoppeld aan het hoofdstation, omdat het het gebied opnieuw zal definiëren in termen van vervoer. We denken daarom in twee fasen voor het gebied rond het station – met lightrail en voor een periode tot de introductie van het hoogwaardigere openbaar vervoer.
De stad organiseerde in 2017 twee grote ideeënworkshops voor de voorlopige planning van de herinrichting van het station. Wat zijn de problemen die de bevolking bezighouden?
In het bijzonder de groene gordel voor het station. Er waren herhaalde oproepen om die zo min mogelijk aan te tasten. Natuurlijk zijn er ook mensen die geen voorstander zijn van veranderingen en de noodzaak van aantrekkelijk openbaar vervoer niet inzien. Uiteindelijk is het de bedoeling om de kwaliteit van het groen te verbeteren en tegelijkertijd het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken. Dit zal echter niet mogelijk zijn zonder ingrepen. Een ander centraal discussiepunt was het cultuur- en congrescentrum dat gepland was voor de Ernst-Reuter-Platz bij het station.
Het cultuur- en congrescentrum dat vervolgens in oktober 2018 per referendum werd tegengehouden?
Ja, precies deze. Helaas.
De stad Regensburg hecht vanaf het begin veel waarde aan participatie en dan wordt een mijlpaal van het grote project tegengehouden door een referendum. Is dat een teken dat de burgers zich toch niet goed geraadpleegd voelden?
De kwestie „Cultuur- en Congrescentrum“ en de stad Regensburg hebben een geschiedenis die tot ver in de jaren tachtig teruggaat. In de afgelopen dertig jaar zijn er al vier referenda over het onderwerp gehouden. Oorspronkelijk tegen een locatie waar nu het Museum voor Beierse Geschiedenis is gevestigd, en nu tegen de locatie op Ernst-Reuter-Platz. Het project is en blijft een speciale kwestie in Regensburg.
We zullen de plannen voor de ontwikkeling van verkeer en open ruimte dienovereenkomstig aanpassen en in eerste instantie iets opener maken voor het gebied Ernst-Reuter-Platz. De specifieke mobiliteitskwesties worden slechts marginaal beïnvloed door de uitkomst van het referendum.
Welke andere bestemmingen zijn gepland voor het station?
Op dit moment plannen we functionele gebouwen die ook plaats bieden aan gebruik dat het station aanvult – als een contactpunt voor een grote verscheidenheid aan openbare of semi-openbare doeleinden. Er is ook een grote fietsenstalling gepland met fietsverhuur en mogelijk een fietsservicevoorziening. En natuurlijk richten we ons op de groene ruimten die er nu al zijn, maar die nauwelijks worden gebruikt. We willen mensen aanmoedigen om hier tijd door te brengen door middel van individuele interventies.
„Het thema ’nieuwe kwaliteit in de stationsomgeving‘ wordt actief aangepakt en heeft een positieve connotatie bij de bevolking.“
Voor welke uitdagingen denkt u de komende jaren te staan?
Een van de grootste uitdagingen zal zijn om ervoor te zorgen dat we niet buiten adem raken. Zowel qua administratie en financiering, maar ook qua bevolking en politiek. Ik merk momenteel een soort optimisme in de stad. Het onderwerp „Nieuwe kwaliteit in het stationsgebied“ wordt actief aangepakt en heeft een positieve connotatie onder de bevolking. Een van de belangrijkste uitdagingen is om ervoor te zorgen dat dit zo blijft gedurende de vele jaren van planning.
Wat gebeurt er nu? Wat komt er aan in 2019?
We werken momenteel aan de aanbesteding voor een gecombineerd planbureau dat voor ons een vervoersconcept zal ontwikkelen dat direct gekoppeld is aan de open ruimte. We hebben een EU-brede aanbesteding en dus zeer lange deadlines. We hebben er echter alle vertrouwen in dat we dit in de eerste helft van het jaar kunnen realiseren. Tegelijkertijd loopt er een aanbesteding voor een communicatiebureau dat ons moet adviseren over hoe we zo dicht mogelijk bij het publiek kunnen blijven en tegelijkertijd het vervoerskader kunnen afstemmen op de publieke en politieke opinie. Natuurlijk wil de gemeenteraad precies weten welke impact onze respectievelijke plannen zullen hebben. We willen ook de afzonderlijke bouwstenen identificeren die we nodig hebben voor het totale project en ze in een chronologische volgorde plaatsen.
De ondergrondse parkeergarage komt zeker eerst. Daarna moeten we het centrale busstation met de bijbehorende functionele gebouwen en de fietsenstalling kunnen bouwen. Alle overwegingen zijn ook altijd afhankelijk van de plannen voor het lightrailsysteem. We gaan dit nu allemaal aanpakken met de nodige dynamiek, maar ook in een constante professionele dialoog.
Je kunt hier meer te weten komen over het project, op de officiële website van de stad Regensburg.