Energie-eiland in de Noordzee: de toekomst van energie in Europa?

De Europese landen rond de Noordzee willen hun offshore windenergiecapaciteit verviervoudigen tegen het einde van het decennium. Offshore energieopwekkingsinstallaties alleen zijn echter niet genoeg om dit doel te bereiken: Denemarken loopt voorop met zogenaamde energie-eilanden, die verschillende locaties met elkaar verbinden om de impact te maximaliseren. Je kunt hier meer te weten komen over deze eilanden.

In april 2023 hebben de energieministers van landen met Noordzeekusten, waaronder Duitsland, Frankrijk, Nederland, Noorwegen en het Verenigd Koninkrijk, zich ertoe verbonden om windmolenparken te bouwen en energie-eilanden te ontwikkelen. Deze eilanden worden gedefinieerd als aaneengesloten offshore locaties voor de productie van groene energie. Daarnaast verklaarden de ministers dat ze producten willen lanceren voor de productie van hernieuwbare waterstof op zee. Met het oog op de Russische agressie tegen Oekraïne en de energiechantage tegen Europa, is het doel om Europa’s afhankelijkheid van Russische fossiele brandstoffen te beëindigen.

De North Sea Green Energy Summit vond plaats in Oostende, België. Vertegenwoordigers van België, Ierland en Luxemburg namen ook deel, wat het totaal aantal vertegenwoordigde landen op acht brengt. Samen streven ze naar een offshore windcapaciteit van 120 gigawatt in de Noordzee tegen 2030. Tegen 2050 moet deze capaciteit meer dan verdubbeld zijn tot 300 gigawatt. In deze negen landen is momenteel ongeveer 30 GW aan offshore windenergie geïnstalleerd.

Elk land heeft zichzelf individuele doelen gesteld. Tegen 2030 wil het Verenigd Koninkrijk 50 GW aan offshore windenergie realiseren, terwijl Duitsland mikt op 26,4 GW en Nederland op 21 GW. België, Denemarken, Duitsland en Nederland willen ook hun krachten bundelen en een cluster van energie-eilanden vormen. En Duitsland zal proefprojecten opstarten om waterstof te produceren in offshore-installaties met behulp van hernieuwbare energiebronnen.

Bijna alle huidige offshore windparken in Europa zijn met het energiesysteem verbonden via onderzeese kabels. Ze lopen van elk windpark terug naar het „moederland“. Het idee van energie-eilanden betekent dat de transmissie van de energie die ze opwekken gecentraliseerd moet worden. Aangesloten eilanden zullen helpen om de energiestromen tussen Europese landen te verbeteren.

België en Denemarken hebben al aangekondigd dat ze hun offshore elektriciteitsnetten in 2022 met elkaar zullen verbinden. Daartoe zullen ze de nieuwe energie-eilanden die ze zullen bouwen, verbinden met een onderzeese kabel in de Noordzee. Daartoe zal België in 2024 beginnen met de bouw van een energie-eiland in de Prinses Elisabethzone, dat 3,5 GW nieuwe offshore windenergie zal leveren. Het eiland zal modulair zijn en kan na verloop van tijd worden uitgebreid. Nieuwe windparken zullen worden aangesloten op het energie-eiland, dat op zijn beurt via één enkele kabel verbonden zal zijn met het vasteland.

Tegelijkertijd zal het eiland verbonden zijn met het nieuwe Deense Noordzee-eiland en zal het dienen als verbindingspunt voor de nieuwe lijn die België mogelijk zal aanleggen naar het Verenigd Koninkrijk. Het Belgische eiland zal gedeeltelijk gefinancierd worden door het Europees Herstel- en Veerkrachtfonds. De aanleg is gepland tussen 2026 en 2030.

Denemarken is van plan om tegen 2030 een energie-eiland in de Noordzee in gebruik te nemen. Het zal 3 tot 4 GW aan energie leveren en heeft een uitbreidingspotentieel op lange termijn van 10 GW. Tegelijkertijd is het land van plan om van Bornholm een energie-eiland te maken met een energieleveringspotentieel van 3 GW. In totaal zal 5 tot 6 GW aan nieuwe offshore windparken worden aangesloten op deze twee Deense energie-eilanden. Het land verwacht het eerste land met energie-eilanden te zijn dat gebruik maakt van de immense windbronnen in de Noordzee en de Oostzee.

Volgens het Deense Energieagentschap zullen de offshore windturbines rond de eilanden hernieuwbare elektriciteit kunnen leveren om minstens vijf miljoen huishoudens van stroom te voorzien. De eilanden zullen een nieuw tijdperk inluiden voor offshore windenergieproductie en een groene energievoorziening creëren voor de Deense en buitenlandse elektriciteitsnetten. Ze zullen ook een sleutelrol spelen in de geleidelijke overgang van Denemarken en Europa naar het gebruik van fossiele brandstoffen.

Een belangrijk voordeel van de energie-eilanden is dat de windturbines verder van de kust geplaatst kunnen worden, waardoor de energie efficiënter verdeeld kan worden tussen verschillende landen. De eilanden dienen als hubs en groene energiecentrales die de elektriciteit van nabijgelegen offshore windparken verzamelen en doorsturen naar het elektriciteitsnet in Denemarken en andere landen. Op deze manier krijgen huishoudens en bedrijven toegang tot groene stroom, die wordt gekanaliseerd naar de gebieden waar deze het meest nodig is, terwijl de opgewekte energie zo efficiënt mogelijk wordt gebruikt.

Nederland en Duitsland werken ook aan energie-eilanden in de Noordzee. Er zijn plannen voor een eiland op de Doggersbank, dat gebouwd moet worden door Deense, Nederlandse en Duitse bedrijven en begin 2030 in gebruik moet worden genomen. Dit windenergiecentrum in de Noordzee zou ook verbonden kunnen worden met het Verenigd Koninkrijk, België en Noorwegen.

Energie-eilanden zullen een belangrijke rol spelen in het toekomstige Europese energiesysteem. Ze zullen niet alleen hernieuwbare en onafhankelijke energie leveren, maar ze kunnen ook faciliteiten herbergen die systeemintegratie van offshore opwekking en opslag in het hoogspanningsnet mogelijk maken. En ze kunnen windenergie omzetten in hernieuwbare waterstof en tegelijkertijd energie opslaan. Dit zal op zijn beurt helpen om offshore windenergie af te stemmen op de energievraag op het vasteland. Door deze infrastructuur op eilanden te plaatsen, kan het aantal aanlandingspunten voor onshore energie die op zee wordt opgewekt tot een minimum worden beperkt.

Giles Dickson, CEO van WindEurope, zegt: „Energie-eilanden zullen binnenkort realiteit zijn. En ze zullen ongelooflijk nuttig zijn als het gaat om het integreren van offshore windenergie in het energiesysteem en het verbeteren van energiestromen tussen landen.“

Lees meer: In februari 2023 werd in Duitsland de „Wind-an-Land-wet“ van kracht, die de uitbreiding van windenergie in Duitsland moet versnellen.