Een sprankje hoop aan de Deense westkust – Maritiem centrum Esbjerg

Wie de havenstad Esbjerg aan de Deense westkust vanaf het water nadert, wordt sinds kort aangetrokken door een warme gloed van licht. Dit is verpakt in buitengewone architectuur ontworpen door WERK Arkitekter en Snøhetta. Lees hier meer.

Samen wonnen ze in 2019 de wedstrijd voor de ontwikkeling van een nieuw maritiem centrum op deze prominente locatie. Ze waren op zoek naar een ontwerp dat niet alleen zou dienen als gemeenschappelijke ruimte voor watersportverenigingen en bezoekers langs de haven, maar ook een architectonisch herkenningspunt voor Esbjerg zou worden. WERK Arkitekter en Snøhetta wonnen de wedstrijd met hun ontwerp „De Lantaarn“. Hun concept richtte zich op de ontwikkeling van een maritieme plek voor de gemeenschap.

„Het maritieme centrum heeft ruimte voor iedereen; van de ervaren duiker of professionele kajakker tot een schoolklas krabbenvissen of een toevallige voorbijganger. Maritiem Centrum nodigt iedereen uit om een kijkje te nemen in het maritieme leven en naar buiten, naar de zee met zijn eindeloze horizon,“ legt Frank D. Foray, hoofdarchitect en projectmanager bijSnøhetta , uit. De planners kozen voor een cirkelvormig, open ontwerp. Bezoekers moeten het gebouw van alle kanten kunnen betreden. Binnenin biedt het Maritiem Centrum faciliteiten voor verschillende watersportverenigingen, bootopslag, trainingsruimten, een grote workshopruimte en ruimte voor sociale voorzieningen.

Het uitgebreide zaalprogramma is verdeeld over twee verdiepingen. De roei-, kajak-, zeil-, duik- en triatlonverenigingen zijn gehuisvest op de bovenste verdieping van hetgebouw . Er zijn ook gemeenschappelijke ruimtes, een opleidingscentrum en trainingsfaciliteiten. De begane grond daarentegen wordt in beslag genomen door opslagruimte voor boten en werkplaatsruimte. Een brug verbindt het lagere niveau direct met de zee, waardoor de logistiek voor boten gemakkelijk te beheren is. Het verhoogde, openbaartoegankelijke terras fungeert als een tussenniveau tussen de twee verdiepingen. Het is verbonden met de eerste verdieping en is toegankelijk via twee hoofdtrappen die een soort amfitheater vormen.

Naast de geraffineerde functionaliteit is „De Lantaarn“ vooral indrukwekkend door zijn esthetische aantrekkingskracht.„Het doel was om een unieke bestemming te creëren die de Deense westkust verlicht, zodat iedereen zijn weg kan vinden naar nieuwe gemeenschappen aan zee,“ zegt Thomas Kock, creatief directeur bij WERK Arkitekter, die niet alleen de ontwerptaal en de keuze van materialen verklaart, maar ook de naam van het project. Grote ramen in de hele gevel van het gebouw zorgen voor veel daglicht binnen en garanderen uitzicht op de omgeving. Het daglicht komt binnen in het midden van de begane grond door rondegatenin het terras op de bovenste verdieping. Er wordt een visuele en sociale verticale verbinding gecreëerd. Tegelijkertijd zorgen de ramen in de gevel voor een effectieve enscenering van het centrum voor externe perceptie. Het warme licht dat in het donker door de ramen naar binnen valt, verlicht „De Lantaarn“ als een lantaarn die van verre zichtbaar is.

De architecten lieten zichvoor de materialiteit en geometrie inspirerendoor het vakmanschap van de houten botenbouw. Het Maritiem Centrum van Esbjerg is dus een eerbetoon aan de maritieme traditie van de stad en benadrukt het belang van de haven voor de stad. Deze vertaling is niet alleen zichtbaar in het gebruik van hout als bouwmateriaal, maar ook in vele ontwerpdetails. WERK Arkitekter en Snøhetta baseerden hun ontwerp bijvoorbeeld op het element water en het golfeffect dat optreedt wanneer een steen in het water wordt gegooid. De uitlijning van de afzonderlijke panelen is ook allesbehalve willekeurig. Het resulterende spel van schaduwen doet denken aan de vorm van kajaks. De ritmische gevel strekt zich ook uit tot de dakoppervlakken. Hier installeerden de ontwerpers ook verschillende zonnecellen in een gordel rond de bovenrand.

Naast hout is beton het dominante bouwmateriaal. Het gebouw is tot aan de eerste verdieping gemaakt van beton, dat in één keer is gestort. Hierdoor is de constructie bestand tegen perioden van overstroming als het water de nieuwe omringende dam overschrijdt. De houten gevel is ook ontworpen om de barre weersomstandigheden ter plaatse te weerstaan.

Het was precies deze combinatie van poëtische schoonheid en praktische robuustheid die destijds overtuigend was in de wedstrijd en nu overtuigend is in de realisatie. Met „De Lantaarn“ zoeken WERK Arkitekter en Snøhetta naar een evenwicht tussen de fascinerende en onophoudelijkebewegingen van de zee en de praktische dagelijkse taken die zich voordoen in het Maritiem Centrum. Of, om het met de woorden van de planners zelf te zeggen: „Een symbiose tussen het mooie en het rauwe, het elegante en het robuuste“.

Snøhetta heeft een bijzonder project ontwikkeld aan de Noorse Lysefjord: De Bolder hutten lijken boven de grond te zweven en op te gaan in de natuur.